Αδιαμφισβήτητα, οι δημοσκοπήσεις διαχρονικά όχι μόνο καταγράφουν τάσεις, αλλά και υπηρετούν εντολοδόχους. Σε κάθε περίπτωση, όμως, για τον ψύχραιμο αναγνώστη των στοιχείων που παρουσιάζουν, μπορούν και πρέπει να λειτουργούν ως χρήσιμα εργαλεία κατανόησης των διεργασιών, των αναγκών και των προτιμήσεων της κοινωνίας.
Του Χάρη Τσιόκα*
Στις τελευταίες, ωστόσο, εκλογικές αναμετρήσεις, όπως και στα ευρήματα των μετρήσεων, καθίσταται αδύνατο να αγνοηθεί το γεγονός ότι μεγάλα πλέον τμήματα των πολιτών θεωρούν πως το πολιτικό σύστημα αδυνατεί να δώσει απαντήσεις στα σύγχρονα προβλήματά τους. Δεν γίνεται διακριτή η σύγκρουση εναλλακτικών σχεδίων, χαρακτηριστικό που σημάδεψε την περίοδο της Μεταπολίτευσης και καθιστούσε ενεργό τον ρόλο της λαϊκής πλειοψηφίας, όπως και το προγραμματικό πλαίσιο διακυβέρνησης.
Το ποσοστό αποχής διαμορφώνει το αποτέλεσμα
Στις πρόσφατες κάλπες, η αποχή άγγιξε το 60% και οι τρέχουσες έρευνες κοινής γνώμης μαρτυρούν —παρόλο που δεν προβάλλεται— ότι η πλειονότητα των ψηφοφόρων δεν βλέπει διεργασίες συγκρότησης ενός πλειοψηφικού ρεύματος με εναλλακτική πρόταση εξουσίας, με αποτέλεσμα η αποστασιοποίηση να παραμένει σε υψηλότατα επίπεδα.
Έτσι, οι δημοσκοπικές καταγραφές αποτυπώνουν πρόθεση ψήφου μόνο μεταξύ των αποφασισμένων, κάτι που ευνοεί τη ΝΔ. Και αυτό όχι τυχαία, αφού τα οικονομικά κέντρα που ωφελούνται τα τελευταία χρόνια άνευ όρων από τις ασκούμενες κυβερνητικές επιλογές μπορούν να κρατούν συσπειρωμένο ένα κοινό που επηρεάζεται από αυτά.
Την ίδια στιγμή, τα κόμματα που ιστορικά είχαν την ευθύνη να επεξεργάζονται εναλλακτικές λύσεις για το κοινωνικό και παραγωγικό μοντέλο, τον ρόλο του κράτους και το τραπεζικό σύστημα, δείχνουν να εξαντλούν τις δράσεις τους σε έναν ατελέσφορο αντικυβερνητισμό. Αδυνατούν να εκφράσουν τις απαιτήσεις των σύγχρονων κοινωνικών και παραγωγικών στρωμάτων. Ο ανταγωνισμός τους περιορίζεται στη σειρά κατάταξης και όχι στους όρους διαμόρφωσης μιας νέας κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας. Η βάση της κοινωνίας, όμως, γνωρίζει ότι τα ποσοστά του κάθε κόμματος ξεχωριστά, ακόμα και στην καλύτερη εκδοχή, δεν αρκούν για αυτοδυναμία, ενώ το άθροισμά τους δημιουργεί δυναμική.
Συγκεκριμένα, δεν καθιστούν σαφές το σχέδιο ενός μονομέτωπου αγώνα μέσω του οποίου η ΝΔ θα υποχωρήσει κάτω από το 25%, προκειμένου να χάσει και το μπόνους των εδρών που προβλέπει ο υφιστάμενος εκλογικός νόμος.
Ένας νόμος, ωστόσο, που χρειάζεται τροποποίηση, αφού και στην Ελλάδα, λόγω της σημερινής κοινωνικής διαστρωμάτωσης, το μοντέλο των πολιτικών συνεργασιών μπαίνει στο τραπέζι. Η πορεία της επόμενης περιόδου θα κριθεί είτε με εναλλαγή προσώπων για καλύτερη διαχείριση της υφιστάμενης κατάστασης είτε με αλλαγή πορείας μέσα από προγραμματική σύγκλιση των προοδευτικών δυνάμεων.
Τα ευρήματα των ερευνών δείχνουν τους δρόμους που θα καταστήσουν είτε διαχειρίσιμη είτε ανατρεπτική την επερχόμενη αναμέτρηση.
Η ευθύνη του προοδευτικού χώρου
Το πρώτο που οφείλουν να καταστήσουν σαφές τα κόμματα της αντιπολίτευσης είναι ότι υπάρχει δυνατότητα συμμαχιών για τη διαμόρφωση προοδευτικής πλειοψηφίας.
Αυτό θα ενθαρρύνει ένα μεγάλο τμήμα όσων απέχουν να προσέλθει στις κάλπες. Και εφόσον η συμμετοχή πλησιάσει το 50%, τότε το ποσοστό της ΝΔ θα συρρικνωθεί σημαντικά, ενώ αντίστοιχα θα ενισχυθούν οι δυνάμεις που ανοίγουν πρακτικά τον δρόμο για κυβερνητική συνεργασία.
Εξαιρετικά ενδιαφέρον είναι επίσης ότι οι περισσότερες εταιρείες δημοσκοπήσεων καταγράφουν αδυναμία πρόσβασης σε αντιπροσωπευτικά δείγματα πολιτών ηλικίας 45 ετών και κάτω, στοιχείο που εκ των πραγμάτων αλλοιώνει την αντικειμενική εικόνα της εκλογικής συμπεριφοράς.
Το ζήτημα αυτό καθίσταται κρίσιμο πεδίο στόχευσης, προκειμένου αυτές οι παραγωγικές, επιστημονικά και τεχνολογικά καταρτισμένες γενιές να διακρίνουν προοπτική διακυβέρνησης με νέο πρόγραμμα. Πρέπει να υπογραμμιστεί ότι οι συγκεκριμένες ηλικίες θα έχουν λόγο να ενεργοποιηθούν μόνο αν δουν δυναμική ανατροπής· αλλιώς, μέσω της αποχής, θα αναζητήσουν τα «κονέ» πρόσβασης στην υφιστάμενη εξουσία.
Τούτων δοθέντων, οι μετρήσεις, πέρα από τις αναγωγές στους αποφασισμένους, δείχνουν ότι η μάχη για αλλαγή πολιτικής θα κριθεί στη σηματοδότηση διεργασιών:
- Με συμβολικές δεσμεύσεις για προοδευτική κυβερνητική σύμπραξη.
- Με την ενεργοποίηση και αύξηση της συμμετοχής του εκλογικού σώματος άνω του 50% (50% plus).
- Με συγκεκριμένες εναλλακτικές προτάσεις για τους νέους κάτω των 45 ετών.
- Με απαντήσεις που θα εγγυώνται την πρόσβαση στα τεχνολογικά και χρηματοδοτικά εργαλεία για επαγγελματικές δράσεις στον πρωτογενή, δευτερογενή και τριτογενή τομέα, καθώς και ένα πλαίσιο αντιμετώπισης της επισφαλούς εργασίας κ.λπ.
Συμπέρασμα
Οι δυνάμεις του νεοφιλελευθερισμού, μελετώντας σε βάθος τα δημοσκοπικά δεδομένα, χτίζουν παράλληλα το σκηνικό της επόμενης μέρας μέσω κυβερνήσεων ειδικού σκοπού ή μεταβατικών σχημάτων, προκειμένου να μη θιγεί ο πυρήνας των ασκούμενων πολιτικών.
Δεν είναι κοινωνικά αποδεκτό τα προοδευτικά κόμματα να αναλώνονται στις αντιθέσεις του χθες αντί να διδάσκονται από αυτές. Δείχνουν να μην κατανοούν ότι θα κριθούν από τη συμβολή τους στη διαμόρφωση προοδευτικής διακυβέρνησης σε αυτές τις εκλογές.
*Πρώην βουλευτής, πολιτικό στέλεχος












