Ο Αλέξης Τσίπρας ανεβάζει τον πολιτικό πήχη για την επόμενη εκλογική αναμέτρηση, επιχειρώντας να διαφοροποιήσει την Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη (ΕΛ.Α.Σ.) από τις υπόλοιπες δυνάμεις της κεντροαριστερής αντιπολίτευσης.
Από την Ηλιούπολη έθεσε ως βασικό διακύβευμα των επόμενων εκλογών τη συγκρότηση ενός ισχυρού προοδευτικού πόλου που θα διεκδικήσει την εξουσία από τη Νέα Δημοκρατία, απορρίπτοντας ταυτόχρονα τη λογική της απλής κοινοβουλευτικής επιβίωσης ή της μετεκλογικής συνεργασίας με όρους συμπληρωματικής δύναμης.
Η παρέμβασή του είχε τρεις διακριτές πολιτικές κατευθύνσεις: την αντιπαράθεση με τον Κυριάκο Μητσοτάκη και τον πολιτικό σχεδιασμό της ΕΛ.Α.Σ., την ανάδειξη της διαφθοράς ως κεντρικού ζητήματος οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής και την προειδοποίηση για την επανεμφάνιση της ακροδεξιάς και του νεοναζισμού.
Παράλληλα, ο πρώην πρωθυπουργός περιέγραψε το επόμενο βήμα στην οργανωτική ανάπτυξη του νέου πολιτικού φορέα: τη μετάβαση από την αρχική ψηφιακή οργάνωση σε ένα υβριδικό μοντέλο, με φυσική παρουσία στις γειτονιές, στην κοινωνία και στους χώρους εργασίας. Πρόκειται για μια προσπάθεια να αποκτήσει η ΕΛ.Α.Σ. οργανωτική υπόσταση πέρα από το διαδίκτυο και να μετατρέψει την αρχική κινητοποίηση σε σταθερή πολιτική και κοινωνική παρουσία.
Η ΕΛ.Α.Σ. ως αντίπαλος πόλος και όχι ως συμπληρωματική δύναμη
Το μήνυμα προς τα υπόλοιπα κόμματα της προοδευτικής αντιπολίτευσης ήταν σαφές. Ο Τσίπρας επέμεινε ότι η Ελλάδα χρειάζεται μια παράταξη που θα μπορεί να αναμετρηθεί πολιτικά με τη Νέα Δημοκρατία και να διεκδικήσει αυτοδύναμα τον ρόλο του εναλλακτικού πόλου διακυβέρνησης.
«Όχι μια δύναμη διαχείρισης, όχι μια ακόμα δύναμη συνδιαχείρισης, αλλά τον αντίπαλο πόλο στη δεξιά, όχι συμπληρωματική δύναμη στη δεξιά αν χρειαστεί δεκανίκι μετά τις επόμενες εκλογές», είπε, σε μια τοποθέτηση που αφήνει σαφείς αιχμές προς το ΠΑΣΟΚ και τις δυνάμεις της κεντροαριστεράς.
Η διατύπωση έχει ιδιαίτερη σημασία για τον τρόπο με τον οποίο ο ίδιος αντιλαμβάνεται τις μελλοντικές πολιτικές συμμαχίες. Η ΕΛ.Α.Σ. φιλοδοξεί να διεκδικήσει την πρωτοβουλία στον προοδευτικό χώρο και να διαμορφώσει τους όρους της επόμενης πολιτικής αναμέτρησης. Στο πλαίσιο αυτό, ο Τσίπρας έχει ήδη παρουσιάσει τις προγραμματικές θέσεις της νέας παράταξης, ενώ η οργανωτική της συγκρότηση και η διεύρυνση αποτελούν κρίσιμες προτεραιότητες.
Από την ψηφιακή οργάνωση στη φυσική παρουσία
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η αναφορά του στο οργανωτικό σχέδιο της ΕΛ.Α.Σ. Πέντε μήνες μετά την ίδρυσή της, όπως είπε, ολοκληρώνεται ο πρώτος κύκλος της ιδρυτικής διαδικασίας και αρχίζει η δεύτερη φάση, με τη δημιουργία οργανώσεων σε όλη τη χώρα.
«Ο πρώτος γύρος είχε το στίγμα της διαδικτυακής παρουσίας μας, τώρα ήρθε η ώρα και για τη φυσική παρουσία», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Το νέο μοντέλο θα συνδυάζει την ψηφιακή επικοινωνία και συμμετοχή με την παρουσία σε γειτονιές, δήμους, χώρους εργασίας, χώρους διασκέδασης και πανεπιστημιακά περιβάλλοντα. Ο στόχος είναι η δημιουργία τοπικών οργανώσεων που θα λειτουργούν ως σημεία επαφής με τους πολίτες και όχι ως παραδοσιακά κομματικά γραφεία.
Ο Τσίπρας ζήτησε από τα μέλη να βρίσκονται δίπλα στους πολίτες, να ακούν τα προβλήματά τους και να δουλεύουν μαζί τους για την αντιμετώπισή τους. «Να τους ακούσουμε, όχι για να τους καθοδηγήσουμε», ήταν η χαρακτηριστική του προτροπή.
Η οργανωτική μετάβαση συνδέεται και με την προσπάθεια διεύρυνσης του πολιτικού ακροατηρίου της παράταξης. Η πρώτη περίοδος έδωσε έμφαση στην ηλεκτρονική εγγραφή, στη διαδικτυακή επικοινωνία και στη συμμετοχή των πολιτών στη διαμόρφωση των θέσεων. Η πρώτη διαδικτυακή συνάντηση μελών της ΕΛ.Α.Σ. είχε παρουσιαστεί ως ένα διαφορετικό μοντέλο πολιτικής λειτουργίας, ενώ στη συνέχεια συγκροτήθηκε και η Πολιτική Επιτροπή των 75 μελών.
Η διαφθορά ως ζήτημα οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής
Σημαντικό μέρος της ομιλίας αφιερώθηκε στη διαφθορά, την οποία ο πρόεδρος της ΕΛ.Α.Σ. επιχείρησε να συνδέσει άμεσα με την καθημερινότητα των πολιτών και τη λειτουργία του κοινωνικού κράτους.
«Δεν είναι μόνο η οικονομική κρίση, είναι και ηθική. Είναι η διαφθορά», ανέφερε, υποστηρίζοντας ότι τα φαινόμενα διαφθοράς έχουν άμεσο δημοσιονομικό κόστος.
Το επιχείρημά του ήταν ότι τα χρήματα που καταλήγουν στις τσέπες όσων λεηλατούν δημόσιους πόρους στερούνται από την παιδεία, την υγεία και τις δημόσιες υπηρεσίες. Κάθε ευρώ που χάνεται από τη διαφθορά, σύμφωνα με τον ίδιο, σημαίνει λιγότερους εκπαιδευτικούς στα σχολεία και λιγότερους γιατρούς και νοσηλευτές στα νοσοκομεία.
Στο πλαίσιο αυτό, παρουσίασε την εντιμότητα ως βασικό στοιχείο της οικονομικής πρότασης της ΕΛ.Α.Σ., απαντώντας στο ερώτημα από πού θα προκύψουν οι πόροι για τη στήριξη των εργαζομένων και των κοινωνικά ευάλωτων.
«Στην εντιμότητά μας θα βρούμε το δημοσιονομικό χώρο», είπε, επιχειρώντας να συνδέσει την καταπολέμηση της διαφθοράς με τη χρηματοδότηση των δημόσιων αγαθών και την αναδιανομή των πόρων.
Επανήλθε, μάλιστα, στην εικόνα των δύο Ελλάδων: από τη μία οι άνθρωποι του μόχθου και της δημιουργίας που προσπαθούν να ζήσουν με αξιοπρέπεια και από την άλλη όσοι, όπως υποστήριξε, επωφελούνται από τη διασπάθιση δημόσιου χρήματος και την κακοδιαχείριση.
Στην ίδια πολιτική κατεύθυνση ενέταξε και την απόσυρση του άρθρου 23 από το νομοσχέδιο για τους servicers, την οποία χαρακτήρισε νίκη του κινήματος αλληλεγγύης. Υποστήριξε ότι η κυβέρνηση υποχώρησε μπροστά στις αντιδράσεις για τη ρύθμιση που αφορούσε τους πλειστηριασμούς και τις εξώσεις, παρουσιάζοντας την κινητοποίηση των πολιτών ως παράδειγμα της κοινωνικής πίεσης που μπορεί να επηρεάσει τις κυβερνητικές αποφάσεις.
Κασιδιάρης, Χρυσή Αυγή και η επιστροφή της ακροδεξιάς στο προσκήνιο
Το τρίτο μεγάλο πεδίο της παρέμβασης Τσίπρα ήταν η αντιμετώπιση του φασισμού και του νεοναζισμού. Ο πρώην πρωθυπουργός αναφέρθηκε ειδικά στον Ηλία Κασιδιάρη και στην εκδήλωση που πραγματοποίησε στη Θεσσαλονίκη την ημέρα της εθνικής επετείου της 28ης Οκτωβρίου.
Άσκησε σκληρή κριτική στην κυβέρνηση Μητσοτάκη για την απόφαση να επιτραπεί η πραγματοποίηση της εκδήλωσης, ενώ κατήγγειλε την παρουσία των ΜΑΤ και την αντιμετώπιση των πολιτών που διαμαρτύρονταν.
«Ο καταδικασμένος για διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης φόρεσε κοστούμι και γραβάτα και έγινε μπούλης εγκληματίας», είπε, υποστηρίζοντας ότι ο νεοναζισμός επιχειρεί να εμφανιστεί με διαφορετικό προσωπείο για να αποκτήσει κοινωνική και πολιτική νομιμοποίηση.
Η αναφορά του εντάσσεται σε μια ευρύτερη αντιπαράθεση για την επανεμφάνιση του ακροδεξιού χώρου στην Ελλάδα, μετά και τις εξελίξεις γύρω από την αποφυλάκιση του πρώην ηγετικού στελέχους της Χρυσής Αυγής και τις κινήσεις για την πολιτική του επιστροφή. Το ζήτημα είχε επανέλθει στο προσκήνιο με τις συζητήσεις για το ενδεχόμενο δημιουργίας νέου πολιτικού φορέα από τον Κασιδιάρη.
Ο πρόεδρος της ΕΛ.Α.Σ. απηύθυνε προειδοποίηση προς τον πρωθυπουργό, ζητώντας από την κυβέρνηση να μην επιδεικνύει, όπως είπε, μεροληπτική στάση απέναντι στους νεοναζί και τους φασίστες.
Παράλληλα, απευθύνθηκε στα μέσα ενημέρωσης και στις εταιρείες δημοσκοπήσεων, κατηγορώντας τα ότι συμβάλλουν στην κανονικοποίηση της ακροδεξιάς όταν προσφέρουν υπερβολική προβολή σε πρόσωπα και πολιτικές συμπεριφορές που συνδέονται με τον νεοναζισμό.
Ζήτησε, επίσης, να υπάρξει ενεργή αντίδραση στην προσπάθεια διείσδυσης τέτοιων αντιλήψεων στα σχολεία και στις νεότερες ηλικίες, δίνοντας έμφαση στην ιστορική γνώση, την κριτική σκέψη και τη δημοκρατική παιδεία.
Το πολιτικό στοίχημα των επόμενων μηνών
Η ομιλία στην Ηλιούπολη είχε και έναν σαφή οργανωτικό απολογισμό, αλλά κυρίως έδειξε πώς ο Τσίπρας θέλει να τοποθετήσει την ΕΛ.Α.Σ. στην πορεία προς τις επόμενες εκλογές.
Η νέα παράταξη επιχειρεί να συνδέσει τρεις διαφορετικές πολιτικές διεκδικήσεις: την ανατροπή της κυβερνητικής πολιτικής της ΝΔ, την ανασυγκρότηση του προοδευτικού χώρου και την αντιμετώπιση της ακροδεξιάς. Το ερώτημα είναι αν θα καταφέρει να μετατρέψει αυτή την πολιτική διακήρυξη σε πραγματική κοινωνική και εκλογική δυναμική.
Η έμφαση στη φυσική παρουσία δείχνει ότι ο ίδιος θεωρεί πως η επόμενη περίοδος απαιτεί κάτι περισσότερο από την ψηφιακή συσπείρωση των πρώτων μηνών. Χρειάζεται οργανωτική παρουσία, σταθερή επαφή με κοινωνικές ομάδες και διαμόρφωση ενός πειστικού κυβερνητικού προγράμματος.
Κλείνοντας, ο Τσίπρας έθεσε ως στόχο η επόμενη εκλογική αναμέτρηση να σηματοδοτήσει το τέλος της διακυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας. «Αυτός να είναι ο τελευταίος χειμώνας με κυβέρνηση Ν.Δ. του Κυριάκου Μητσοτάκη», είπε.
Το μήνυμα της Ηλιούπολης είναι ότι ο ίδιος δεν προετοιμάζει την ΕΛ.Α.Σ. για έναν ρόλο διαπραγματευτή στον χώρο της αντιπολίτευσης. Τη θέλει διεκδικητή της διακυβέρνησης. Το αν θα μπορέσει να συγκροτήσει τον αντίστοιχο πολιτικό και κοινωνικό συσχετισμό θα κριθεί στην πράξη, από την οργανωτική της ανάπτυξη μέχρι την απήχηση των θέσεών της στην κοινωνία.
