Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προτείνει προϋπολογισμό 194 δισ. ευρώ για το 2027, αυξάνοντας κατά 1,17 δισ. ευρώ τις πιστώσεις σε σχέση με την αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Στο επίκεντρο βρίσκονται η έρευνα, οι ενεργειακές και μεταφορικές υποδομές, η υγεία, η εκπαίδευση, η αγροτική παραγωγή και η πολιτική προστασία, ενώ οι ευρωβουλευτές ζητούν να καλυφθεί το αυξανόμενο κόστος αποπληρωμής του ευρωπαϊκού σχεδίου ανάκαμψης χωρίς περικοπές σε βασικά προγράμματα.
Προϋπολογισμός με αυξημένες απαιτήσεις και δημοσιονομικούς περιορισμούς
Η θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τον ετήσιο προϋπολογισμό του 2027 εγκρίθηκε στην ολομέλεια την Τετάρτη, με τους ευρωβουλευτές να επιδιώκουν μεγαλύτερη χρηματοδότηση για τις βασικές ευρωπαϊκές προτεραιότητες κατά το τελευταίο έτος του τρέχοντος πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου.
Οι πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων ορίζονται στα 194 δισ. ευρώ, ενώ οι συνολικές πιστώσεις πληρωμών διαμορφώνονται στα 203,3 δισ. ευρώ. Η διαφορά αφορά τη διάκριση μεταξύ των νομικών δεσμεύσεων για δαπάνες που μπορεί να καταβληθούν εντός του έτους ή αργότερα και των πραγματικών πληρωμών προς τους δικαιούχους.
Κεντρικό ζήτημα αποτελεί η εξυπηρέτηση του χρέους που δημιουργήθηκε στο πλαίσιο του NextGenerationEU. Το Κοινοβούλιο ζητά να αξιοποιηθούν ειδικά κονδύλια για το σχετικό κόστος, ώστε να μη μεταφερθεί το βάρος στα προγράμματα που χρηματοδοτούν την έρευνα, την εκπαίδευση, την υγεία και την προστασία των πολιτών.
Περισσότερα κονδύλια για έρευνα, ενέργεια και επιχειρήσεις
Σημαντικό μέρος των προτεινόμενων αυξήσεων κατευθύνεται στην ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να ενισχύσει την παραγωγική της βάση και να περιορίσει τις εξαρτήσεις της από τρίτες χώρες.
Ειδικότερα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προτείνει:
- Αύξηση κατά 63 εκατ. ευρώ για το πρόγραμμα «Ορίζοντας Ευρώπη», που χρηματοδοτεί την έρευνα και την καινοτομία.
- Πρόσθετα 260 εκατ. ευρώ για τα ευρωπαϊκά δίκτυα μεταφορών και ενέργειας.
- Ενίσχυση κατά 31,5 εκατ. ευρώ για τη στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
- Επιπλέον 50 εκατ. ευρώ για το πρόγραμμα EU4Health.
- Αύξηση κατά 96 εκατ. ευρώ για το Erasmus+.
Οι προτάσεις καλύπτουν διαφορετικές πλευρές της ευρωπαϊκής οικονομίας: από τις ερευνητικές υποδομές και τη διασυνοριακή συνδεσιμότητα έως την πρόσβαση των νέων στην εκπαίδευση και τη χρηματοδότηση δράσεων στον τομέα της υγείας.
Στήριξη αγροτών, περιβάλλοντος και πολιτικής προστασίας
Η αγροτική παραγωγή και η αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών προκλήσεων αποτελούν επίσης βασικούς άξονες της πρότασης.
Το Κοινοβούλιο ζητά επιπλέον 85 εκατ. ευρώ για το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Εγγυήσεων, από τα οποία 20 εκατ. ευρώ προορίζονται για τους νέους αγρότες. Παράλληλα, προτείνει αύξηση κατά 85 εκατ. ευρώ για το περιβαλλοντικό πρόγραμμα LIFE.
Για την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών, οι ευρωβουλευτές επιδιώκουν πρόσθετη χρηματοδότηση 80 εκατ. ευρώ για τον ευρωπαϊκό μηχανισμό πολιτικής προστασίας. Η συγκεκριμένη πρόταση αποκτά ιδιαίτερη σημασία για χώρες που αντιμετωπίζουν επαναλαμβανόμενες πυρκαγιές, πλημμύρες και άλλα ακραία φαινόμενα.
Μετανάστευση, σύνορα και γεωπολιτική παρουσία της ΕΕ
Η διαχείριση της μετανάστευσης και η προστασία των εξωτερικών συνόρων περιλαμβάνονται στις προτεραιότητες της ευρωπαϊκής δημοσιονομικής πολιτικής.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προτείνει αύξηση κατά 20 εκατ. ευρώ για το Ταμείο Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης και κατά 40 εκατ. ευρώ για το Μέσο Διαχείρισης των Συνόρων και των Θεωρήσεων. Επιπλέον, ζητά 20 εκατ. ευρώ για τη στρατιωτική κινητικότητα, με στόχο τη διευκόλυνση της μετακίνησης στρατιωτικών δυνάμεων και εξοπλισμού στην Ευρώπη.
Στο πεδίο της εξωτερικής πολιτικής, προτείνονται πρόσθετα 60 εκατ. ευρώ για τη Νότια Γειτονία και 30 εκατ. ευρώ για την Ανατολική Γειτονία, καθώς και 40 εκατ. ευρώ για ανθρωπιστική βοήθεια.
Οι συγκεκριμένες επιλογές συνδέουν τον προϋπολογισμό με τις γεωπολιτικές προτεραιότητες της ΕΕ, από την ασφάλεια των συνόρων έως τη στήριξη γειτονικών περιοχών που αντιμετωπίζουν πολιτικές και ανθρωπιστικές κρίσεις.
Η αποπληρωμή του ευρωπαϊκού χρέους στο επίκεντρο
Το ζήτημα του κόστους χρηματοδότησης του NextGenerationEU αποτελεί μία από τις σημαντικότερες διαφωνίες που αναμένεται να απασχολήσουν τις διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επιμένει ότι η αποπληρωμή του χρέους δεν πρέπει να οδηγήσει σε περιορισμό των πόρων για προγράμματα που στηρίζουν την ανάπτυξη, την κοινωνική συνοχή και την ανταγωνιστικότητα. Στην ίδια λογική εντάσσεται και η ανάγκη διατήρησης της δυνατότητας του προϋπολογισμού να ανταποκρίνεται σε απρόβλεπτες κρίσεις.
Ο γενικός εισηγητής για τον προϋπολογισμό της ΕΕ για το 2027, Nils Ušakovs, από την ομάδα των Σοσιαλιστών, υπογράμμισε ότι πίσω από τις προτεινόμενες αυξήσεις βρίσκονται συγκεκριμένες κοινωνικές ανάγκες, από τους φοιτητές και τους ερευνητές έως τους ασθενείς, τους νέους αγρότες και τις κοινότητες στα ανατολικά σύνορα της Ευρώπης.
Από την πλευρά του, ο εισηγητής για τα υπόλοιπα τμήματα του προϋπολογισμού, Μιχάλης Χατζηπαντέλα, από το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, έδωσε έμφαση στη δημοσιονομική πειθαρχία, στην αποτελεσματική χρήση των δημόσιων πόρων και στις επενδύσεις σε νέες τεχνολογίες, όπως η τεχνητή νοημοσύνη και οι υποδομές κυβερνοασφάλειας.
Οι διαπραγματεύσεις με τις κυβερνήσεις αρχίζουν τον Νοέμβριο
Η θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου εγκρίθηκε με 400 ψήφους υπέρ, 189 κατά και 84 αποχές. Η ψηφοφορία ανοίγει τον δρόμο για τις διαπραγματεύσεις με το Συμβούλιο της ΕΕ, το οποίο είχε διαμορφώσει τη δική του θέση τον Σεπτέμβριο.
Ο πρώτος γύρος συνομιλιών αναμένεται στις 3 Νοεμβρίου, με στόχο την επίτευξη συμφωνίας πριν από το τέλος του έτους.
Το αποτέλεσμα θα καθορίσει ποιες από τις προτεινόμενες αυξήσεις θα ενσωματωθούν στον τελικό προϋπολογισμό και πώς θα κατανεμηθούν οι διαθέσιμοι πόροι μεταξύ των ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων. Το διακύβευμα είναι η χρηματοδότηση των κοινών πολιτικών της ΕΕ σε ένα περιβάλλον αυξημένων δημοσιονομικών πιέσεων, με το κόστος του χρέους και τις ανάγκες για νέες επενδύσεις να διεκδικούν μεγαλύτερο μερίδιο από τους διαθέσιμους πόρους.
