Η Τουρκία και η Γαλλία κάνουν ένα νέο βήμα στην αμυντική τους προσέγγιση, με την υπογραφή «Οδικού Χάρτη Αμυντικής Συνεργασίας», που προβλέπει την ενίσχυση του στρατηγικού διαλόγου, της στρατιωτικής συνεργασίας και των επαφών στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας. Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την ευρωπαϊκή άμυνα και την Ανατολική Μεσόγειο, σε μια περίοδο κατά την οποία η Άγκυρα επιχειρεί να ενισχύσει τη θέση της στις ευρωπαϊκές αμυντικές δομές.
Σύμφωνα με το τουρκικό υπουργείο Άμυνας, οι συνομιλίες επικεντρώθηκαν στην υφιστάμενη κατάσταση των διμερών αμυντικών σχέσεων, στην πορεία του στρατηγικού διαλόγου και στα επόμενα βήματα για την ανάπτυξη της συνεργασίας μεταξύ Άγκυρας και Παρισιού.
Στις επαφές συμμετείχαν από τη γαλλική πλευρά η αναπληρώτρια υπουργός παρά τω υπουργώ Ενόπλων Δυνάμεων και Βετεράνων, Alice Rufo, ο στρατηγός Vincent Giraud, στρατιωτικός επιτελάρχης του Γάλλου προέδρου, και ο Guillaume Ollagnier, γενικός διευθυντής Διεθνών Σχέσεων και Στρατηγικής. Η υψηλού επιπέδου σύνθεση των αντιπροσωπειών καταδεικνύει τη βαρύτητα που αποδίδεται στις επαφές.
Η συζήτηση δεν περιορίστηκε στις στρατιωτικές σχέσεις, αλλά επεκτάθηκε και στην αμυντική βιομηχανία, με τις δύο πλευρές να εξετάζουν τρόπους διεύρυνσης της συνεργασίας και δημιουργίας πιο σταθερού πλαισίου για κοινές δράσεις.
Η εξέλιξη έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Τουρκία επιδιώκει μεγαλύτερη συμμετοχή στο ευρωπαϊκό αμυντικό οικοσύστημα, ενώ παράλληλα η Γαλλία επιχειρεί να ενισχύσει τον ευρωπαϊκό πυλώνα άμυνας και να διευρύνει τις δυνατότητες συνεργασίας της με ευρωπαϊκές και περιφερειακές δυνάμεις.
Το νέο πλαίσιο Άγκυρας–Παρισιού
Ο «Οδικός Χάρτης Αμυντικής Συνεργασίας» αποτυπώνει την πρόθεση των δύο πλευρών να περάσουν από τις επιμέρους επαφές σε ένα πιο συστηματικό μοντέλο στρατηγικού διαλόγου.
Στην ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Άμυνας υπογραμμίζεται η ανάγκη για τακτικές επαφές και συγκεκριμένα αποτελέσματα, στοιχείο που δείχνει ότι η συνεργασία δεν αντιμετωπίζεται ως μια μεμονωμένη διπλωματική πρωτοβουλία.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η ανταλλαγή απόψεων για ζητήματα ασφάλειας, η στρατιωτική συνεργασία και η δυνατότητα ανάπτυξης κοινών δράσεων στον τομέα της αμυντικής τεχνολογίας και της βιομηχανίας.
Για την Άγκυρα, η συνεργασία με το Παρίσι έχει ιδιαίτερη σημασία καθώς η Τουρκία επιδιώκει να διευρύνει τις σχέσεις της με τις μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες και να αποκτήσει μεγαλύτερη πρόσβαση στα ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα.
Η ευρωπαϊκή διάσταση
Η τουρκική προσπάθεια για μεγαλύτερη συμμετοχή στις ευρωπαϊκές αμυντικές δομές έχει βρεθεί το τελευταίο διάστημα στο επίκεντρο των συζητήσεων. Η Άγκυρα υποστηρίζει ότι η Τουρκία, ως χώρα-μέλος του ΝΑΤΟ με σημαντικές στρατιωτικές δυνατότητες, θα πρέπει να έχει ενεργότερο ρόλο στη νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας.
Η Γαλλία αποτελεί έναν από τους βασικούς υποστηρικτές της ενίσχυσης της ευρωπαϊκής αμυντικής ικανότητας. Υπό αυτό το πρίσμα, ο διάλογος με την Τουρκία αποκτά μεγαλύτερη σημασία, καθώς συνδέεται με τη συζήτηση για το ποιοι εταίροι θα συμμετέχουν στα νέα ευρωπαϊκά αμυντικά σχήματα και με ποιους όρους.
Η προσέγγιση αυτή, ωστόσο, δεν σημαίνει αυτομάτως ότι έχουν εξαλειφθεί οι διαφορές μεταξύ Παρισιού και Άγκυρας. Οι δύο χώρες έχουν κατά το παρελθόν βρεθεί σε διαφορετικές πλευρές σε σειρά περιφερειακών ζητημάτων, ενώ παραμένουν διαφορετικές προσεγγίσεις σε θέματα ασφάλειας και γεωπολιτικής.
Το ελληνικό ενδιαφέρον
Για την Αθήνα, η εξέλιξη παρακολουθείται με ενδιαφέρον καθώς η Γαλλία αποτελεί στρατηγικό εταίρο της Ελλάδας στον τομέα της άμυνας. Η ανανεωμένη ελληνογαλλική αμυντική συνεργασία έχει ενισχυθεί τα τελευταία χρόνια και συνδέεται με την απόκτηση γαλλικών Rafale και φρεγατών, αλλά και με ευρύτερες συμφωνίες στρατηγικής συνεργασίας.
Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα έχει καταστήσει σαφές ότι η συμμετοχή της Τουρκίας σε ευρωπαϊκούς αμυντικούς μηχανισμούς δεν μπορεί να εξετάζεται ανεξάρτητα από τις υφιστάμενες ελληνοτουρκικές διαφορές και τη θέση της Άγκυρας έναντι κράτους-μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η νέα γαλλοτουρκική συμφωνία δεν μεταβάλλει από μόνη της τις ελληνογαλλικές σχέσεις. Δημιουργεί όμως ένα επιπλέον δεδομένο στο ευρωπαϊκό αμυντικό τοπίο, καθώς το Παρίσι διατηρεί ταυτόχρονα στενή στρατηγική σχέση με την Αθήνα και αναπτύσσει νέο πλαίσιο αμυντικού διαλόγου με την Άγκυρα.
Από τις πολιτικές επαφές στη στρατιωτική συνεργασία
Το επόμενο ενδιαφέρον στοιχείο αφορά το περιεχόμενο που θα αποκτήσει στην πράξη ο Οδικός Χάρτης. Η τουρκική ανακοίνωση κάνει λόγο για συγκεκριμένα μέτρα, χωρίς να δημοσιοποιεί λεπτομέρειες για συγκεκριμένα εξοπλιστικά προγράμματα ή κοινά στρατιωτικά σχέδια.
Επομένως, το πραγματικό βάρος της συμφωνίας θα κριθεί από το εάν θα μεταφραστεί σε συστηματικές στρατιωτικές επαφές, κοινές ασκήσεις, συνεργασία στην αμυντική βιομηχανία και συμμετοχή σε ευρύτερα ευρωπαϊκά προγράμματα.
Σε κάθε περίπτωση, η υπογραφή του Οδικού Χάρτη δείχνει ότι οι σχέσεις Τουρκίας και Γαλλίας στον αμυντικό τομέα εισέρχονται σε πιο οργανωμένη φάση. Και το γεγονός αυτό προσθέτει έναν ακόμη παράγοντα στη σύνθετη εξίσωση της ευρωπαϊκής άμυνας, όπου η Τουρκία διεκδικεί μεγαλύτερο ρόλο και η Γαλλία επιχειρεί να διαμορφώσει τις νέες ισορροπίες.
