Η ελληνική Προεδρία του Οκτωβρίου επιχειρεί να συνδέσει τις νέες τεχνολογίες με τη θαλάσσια ασφάλεια, ενώ στο τραπέζι παραμένουν Ουκρανία, Μέση Ανατολή, Λίβανος, Κυπριακό και η επιλογή του νέου Γενικού Γραμματέα
Η Ελλάδα αναλαμβάνει τον Οκτώβριο για δεύτερη και τελευταία φορά κατά τη διετή θητεία της την Προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, σε έναν μήνα με ιδιαίτερα πυκνή διεθνή ατζέντα. Η Αθήνα επιχειρεί να δώσει διακριτό στίγμα στην Προεδρία της, με την τεχνητή νοημοσύνη, τις αναδυόμενες τεχνολογίες και τη θαλάσσια ασφάλεια να συνδέονται για πρώτη φορά τόσο άμεσα στο ίδιο πλαίσιο συζήτησης.
Η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της Ελλάδας στον ΟΗΕ, πρέσβης Αγλαΐα Μπαλτά, παρουσιάζοντας το πρόγραμμα της ελληνικής Προεδρίας, τόνισε ότι η Αθήνα θα κινηθεί με βάση τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και το διεθνές δίκαιο, επιδιώκοντας ένα Συμβούλιο που θα λειτουργεί αποτελεσματικά και με διαφάνεια.
Στο επίκεντρο θα βρεθεί η τεχνητή νοημοσύνη, όχι μόνο ως πηγή νέων κινδύνων αλλά και ως τεχνολογία που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αντιμετώπιση εξελισσόμενων απειλών. Η ελληνική προσέγγιση συνδέει την τεχνολογική εξέλιξη με τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη θάλασσα, έναν χώρο κρίσιμο τόσο για το παγκόσμιο εμπόριο όσο και για τη γεωπολιτική σταθερότητα.
Παράλληλα, η ελληνική Προεδρία θα κινηθεί μέσα σε ένα περιβάλλον πολλαπλών κρίσεων. Η Μέση Ανατολή, η Ουκρανία, ο Λίβανος και η κατάσταση στη Γάζα παραμένουν στην ατζέντα, ενώ τα Στενά του Ορμούζ και η ελευθερία της ναυσιπλοΐας αποκτούν ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα, λόγω και του ρόλου της ως μεγάλης ναυτιλιακής δύναμης.
Μητσοτάκης και Γεραπετρίτης σε δύο εμβληματικές συνεδριάσεις
Η ελληνική Προεδρία έχει προγραμματίσει δύο κεντρικές εκδηλώσεις υψηλού επιπέδου. Στις 26 Οκτωβρίου ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης θα προεδρεύσει της συνεδρίασης για την 30ή επέτειο από τη δημιουργία της εντολής του ΟΗΕ για τα Παιδιά σε Ένοπλες Συγκρούσεις.
Τρεις ημέρες αργότερα, στις 29 Οκτωβρίου, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης θα προεδρεύσει της κύριας εμβληματικής εκδήλωσης της ελληνικής Προεδρίας, με αντικείμενο τις αναδυόμενες τεχνολογίες, τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια και τη θαλάσσια ασφάλεια.
Η Αθήνα επιδιώκει έτσι να αναδείξει ένα πεδίο στο οποίο συναντώνται η τεχνολογική αλλαγή και οι νέες μορφές απειλών. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να επηρεάσει τη συλλογή και επεξεργασία πληροφοριών, την επιτήρηση θαλάσσιων περιοχών, την αντιμετώπιση απειλών κατά πλοίων και τη διαχείριση κρίσεων.
Η συζήτηση, σύμφωνα με την κ. Μπαλτά, δεν θα περιοριστεί στους κινδύνους της τεχνητής νοημοσύνης. Η ελληνική πλευρά θεωρεί ότι η διεθνής κοινότητα πρέπει να παρακολουθεί την τεχνολογική εξέλιξη και να εξετάζει παράλληλα τις δυνατότητες αξιοποίησής της για την ενίσχυση της ασφάλειας.
Στο επίκεντρο η ελευθερία της ναυσιπλοΐας
Η θαλάσσια ασφάλεια αποτελεί έναν από τους σταθερούς άξονες της ελληνικής παρουσίας στο Συμβούλιο Ασφαλείας. Η συζήτηση του Οκτωβρίου θα έχει ως βασικό σημείο αναφοράς την ελευθερία της ναυσιπλοΐας και το διεθνές δίκαιο της θάλασσας.
Ιδιαίτερο βάρος έχουν τα Στενά του Ορμούζ, λόγω της στρατηγικής τους σημασίας για το διεθνές εμπόριο και την ενεργειακή ασφάλεια. Η κ. Μπαλτά απέφυγε να σχολιάσει πληροφορίες περί συγκεκριμένου σχεδίου απόφασης, υπογράμμισε όμως ότι για την Ελλάδα η ελευθερία της ναυσιπλοΐας πρέπει να γίνεται απολύτως σεβαστή.
Κάθε ελληνική πρωτοβουλία, όπως ανέφερε, θα στηρίζεται στο διεθνές δίκαιο, στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) και στην αρχή της ελεύθερης ναυσιπλοΐας.
Παιδιά σε ένοπλες συγκρούσεις και «Γυναίκες, Ειρήνη και Ασφάλεια»
Σημαντική θέση στο πρόγραμμα καταλαμβάνει και η προστασία των παιδιών σε ένοπλες συγκρούσεις. Η συνεδρίαση της 26ης Οκτωβρίου θα πραγματοποιηθεί με αφορμή τη συμπλήρωση 30 ετών από τη δημιουργία της σχετικής εντολής των Ηνωμένων Εθνών.
Μία ημέρα αργότερα, στις 27 Οκτωβρίου, ο Γιώργος Γεραπετρίτης θα προεδρεύσει της ανοικτής συζήτησης για την ατζέντα «Γυναίκες, Ειρήνη και Ασφάλεια».
Η Αγλαΐα Μπαλτά υπογράμμισε ότι, 26 χρόνια μετά την υιοθέτηση της Απόφασης 1325, το ζητούμενο δεν είναι πλέον μόνο η διατύπωση δεσμεύσεων αλλά η εφαρμογή τους. Η ελληνική Προεδρία επιδιώκει η συζήτηση να μετακινηθεί προς συγκεκριμένα βήματα και πρακτικές πολιτικές.
Λίβανος: Η επόμενη ημέρα μετά την UNIFIL
Στον Λίβανο, το Συμβούλιο Ασφαλείας καλείται να διαχειριστεί το ζήτημα της επόμενης ημέρας για την UNIFIL, καθώς η αποστολή οδεύει προς την αποχώρησή της.
Η κ. Μπαλτά επισήμανε ότι δεν μπορεί να δημιουργηθεί κενό ασφαλείας. Στο πλαίσιο αυτό εξετάζεται η ενίσχυση των Ενόπλων Δυνάμεων του Λιβάνου και η δυνατότητά τους να επεκτείνουν την παρουσία τους σε ολόκληρη τη χώρα.
Ωστόσο, η ίδια απέφυγε να προδικάσει τη μορφή που θα έχει τελικά η διευθέτηση, καθώς οι σχετικές συζητήσεις βρίσκονται σε εξέλιξη.
Ουκρανία: Ανοιχτό παράθυρο για έκτακτη συνεδρίαση
Η Ουκρανία δεν περιλαμβάνεται ως προκαθορισμένη συνεδρίαση στο πρόγραμμα του Οκτωβρίου. Η ελληνική Προεδρία, ωστόσο, θεωρεί δεδομένο ότι η κατάσταση μπορεί να απαιτήσει άμεση αντίδραση.
Η κ. Μπαλτά χαρακτήρισε τη σύγκρουση επείγουσα και απρόβλεπτη, σημειώνοντας ότι το Συμβούλιο θα είναι έτοιμο να συνεδριάσει εφόσον υποβληθεί σχετικό αίτημα από τα μέλη του.
Υπό την εθνική της ιδιότητα, επανέλαβε τη θέση της Αθήνας υπέρ του διεθνούς δικαίου και του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, καθώς και κατά της αλλαγής συνόρων μέσω της χρήσης βίας.
Ισραήλ και Παλαιστίνη: «Λύση δύο κρατών»
Στο μέτωπο της Μέσης Ανατολής, η ελληνική θέση παραμένει υπέρ της λύσης των δύο κρατών. Η κ. Μπαλτά απέρριψε την άποψη ότι ο διάλογος της Αθήνας με το Ισραήλ σημαίνει εγκατάλειψη των παραδοσιακών σχέσεων με τους Παλαιστινίους και τον αραβικό κόσμο.
Όπως ανέφερε, η Ελλάδα θεωρεί ότι η επικοινωνία και με τις δύο πλευρές αποτελεί προϋπόθεση για την προώθηση της παλαιστινιακής υπόθεσης. Η ελληνική διπλωματία επιχειρεί έτσι να διατηρήσει ανοιχτούς διαύλους σε ένα περιβάλλον όπου η κατάσταση στη Μέση Ανατολή εξακολουθεί να επιβαρύνει την ατζέντα του Συμβουλίου.
Αγώνας δρόμου για τον επόμενο Γενικό Γραμματέα
Ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα αποκτά και η διαδικασία επιλογής του επόμενου Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ. Η Ελλάδα, ως προεδρεύουσα χώρα, έχει προβλέψει χρόνο για δύο νέες άτυπες ψηφοφορίες μέσα στον Οκτώβριο.
Στο τραπέζι βρίσκεται παράλληλα η συζήτηση για πιθανή χρήση έγχρωμων ψηφοδελτίων για τα μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας. Πρόκειται για διαδικαστικό ζήτημα που συνδέεται με την προσπάθεια να αποκτήσει η διαδικασία μεγαλύτερη σαφήνεια ως προς τις θέσεις των μελών.
Η κ. Μπαλτά ανέφερε ότι η διαδικασία προχωρά και ότι η ελληνική Προεδρία θα επιδιώξει να την επιταχύνει, χωρίς όμως να κινηθεί χωρίς τη συναίνεση των υπόλοιπων μελών. Εκτίμησε ότι μπορεί να υπάρξει εξέλιξη μέσα στον Οκτώβριο, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο η διαδικασία να συνεχιστεί και κατά τη λετονική Προεδρία τον Νοέμβριο.
Κυπριακό και ελληνοτουρκικά
Στο Κυπριακό, η κ. Μπαλτά αναφέρθηκε στις προσπάθειες του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ μέσω των Καλών του Υπηρεσιών και της προσωπικής απεσταλμένης του, Μαρίας Άνχελα Ολγκίν.
Σε ό,τι αφορά τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, και απαντώντας υπό την εθνική της ιδιότητα, σημείωσε ότι Ελλάδα και Τουρκία έχουν καλές σχέσεις και ότι τα διμερή ζητήματα Αθήνας και Άγκυρας δεν έχουν αποτελέσει ποτέ θέμα του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Η αφρικανική διάσταση της ελληνικής Προεδρίας
Η Αθήνα θα επιχειρήσει παράλληλα να ενισχύσει τη συνεργασία του Συμβουλίου Ασφαλείας με το Συμβούλιο Ειρήνης και Ασφάλειας της Αφρικανικής Ένωσης.
Στις 21 και 22 Οκτωβρίου θα πραγματοποιηθεί άτυπο κοινό σεμινάριο, ενώ στις 23 Οκτωβρίου θα ακολουθήσει η ετήσια κοινή συμβουλευτική συνάντηση των δύο οργάνων.
Η ελληνική Προεδρία καλείται έτσι να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο διαφορετικές απαιτήσεις: από τη μία, να προωθήσει τις δικές της θεματικές προτεραιότητες, με αιχμή την τεχνολογία και τη θαλάσσια ασφάλεια, και από την άλλη να διαχειριστεί τις κρίσεις που μπορούν ανά πάσα στιγμή να μεταβάλουν την ημερήσια διάταξη του Συμβουλίου.
Ο Οκτώβριος αναμένεται, επομένως, να αποτελέσει έναν μήνα κατά τον οποίο η Ελλάδα θα επιχειρήσει να αφήσει το δικό της αποτύπωμα στην ατζέντα του Συμβουλίου Ασφαλείας, χωρίς να απομακρυνθεί από τον βασικό ρόλο του οργάνου: τη διαχείριση των κρίσεων και την προστασία της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας.
