Η επιστροφή του «Ορούτς Ρέις» στην Ανατολική Μεσόγειο σηματοδοτεί το επόμενο βήμα της Τουρκίας για τη δημιουργία υποθαλάσσιου αγωγού φυσικού αερίου που θα συνδέει τις νότιες ακτές της με τα Κατεχόμενα.
Η νέα τουρκική Navtex δεσμεύει θαλάσσια περιοχή μέχρι τα τέλη Οκτωβρίου και φέρνει στο προσκήνιο ένα έργο που η Άγκυρα φαίνεται να επιδιώκει να υλοποιήσει με γρήγορους ρυθμούς.
Η εξέλιξη έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ανατολική Μεσόγειος παραμένει στο επίκεντρο των ενεργειακών και γεωπολιτικών ανταγωνισμών, ενώ παράλληλα βρίσκεται σε εξέλιξη η αντιπαράθεση Αθήνας και Άγκυρας για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου.
Η Navtex 0953/26, που εκδόθηκε από τον υδρογραφικό σταθμό της Αττάλειας, αφορά περιοχή από τα ανοιχτά των νότιων τουρκικών ακτών, μεταξύ Αττάλειας και Μερσίνης, έως τη θαλάσσια περιοχή βόρεια της Κύπρου. Το «Ορούτς Ρέις» θα πραγματοποιήσει τις έρευνες συνοδευόμενο από τα πλοία Denar Pathfinder, Denar Echo και Kirici.
Η τουρκική κίνηση συνδέεται με τον σχεδιασμό για έναν υποθαλάσσιο αγωγό μήκους περίπου 97 χιλιομέτρων, ο οποίος θα μεταφέρει φυσικό αέριο μεταξύ της Τουρκίας και του κατεχόμενου βόρειου τμήματος της Κύπρου. Σύμφωνα με τις μέχρι τώρα πληροφορίες, σχετικό μνημόνιο για την κατασκευή του αγωγού υπογράφηκε τον Ιούνιο.
Το σχέδιο αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η Άγκυρα έχει ήδη προχωρήσει σε αντίστοιχη υποδομή για τη μεταφορά νερού από την Τουρκία στα Κατεχόμενα, δημιουργώντας ένα δίκτυο υποδομών που συνδέει όλο και στενότερα το βόρειο τμήμα της Κύπρου με την τουρκική επικράτεια.
Οι έρευνες πριν από την πόντιση του αγωγού
Η αποστολή του «Ορούτς Ρέις» αποτελεί ουσιαστικά το ερευνητικό στάδιο ενός έργου που η Τουρκία θέλει να περάσει στην κατασκευαστική φάση. Οι έρευνες αφορούν τη διαδρομή και τις συνθήκες του βυθού, ώστε να καθοριστούν τα τεχνικά χαρακτηριστικά της πόντισης.
Το ενδιαφέρον βρίσκεται στο γεγονός ότι, σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν δημοσιοποιηθεί, σημαντικό τμήμα του αγωγού φέρεται ήδη να έχει κατασκευαστεί. Εφόσον οι έρευνες ολοκληρωθούν χωρίς σημαντικά τεχνικά εμπόδια, η μετάβαση από τον σχεδιασμό στην υλοποίηση μπορεί επομένως να γίνει σχετικά γρήγορα.
Ο σχεδιαζόμενος αγωγός δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο ενεργειακό έργο. Εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλέγμα υποδομών που ενισχύουν την οικονομική και ενεργειακή σύνδεση των Κατεχομένων με την Τουρκία.
Από το νερό στο φυσικό αέριο
Η στρατηγική αυτή έχει ήδη δοκιμαστεί στον τομέα της ύδρευσης. Ο υποθαλάσσιος αγωγός νερού από την Τουρκία προς τα Κατεχόμενα αποτελεί εδώ και χρόνια μία από τις βασικές υποδομές του βόρειου τμήματος της Κύπρου.
Η ενεργειακή σύνδεση έρχεται να προσθέσει ένα δεύτερο κρίσιμο επίπεδο εξάρτησης. Η πρόσβαση σε φυσικό αέριο, όπως και η ηλεκτροδότηση ή η υδροδότηση, αποτελεί βασικό στοιχείο για τη λειτουργία μιας οικονομίας και τη διαμόρφωση των υποδομών της.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Άγκυρα επιχειρεί να δημιουργήσει ένα πυκνότερο δίκτυο υποδομών που θα συνδέει το βόρειο τμήμα της Κύπρου με την Τουρκία και θα περιορίζει την ανάγκη σύνδεσής του με την Κυπριακή Δημοκρατία.
Το ενεργειακό αποτύπωμα της Άγκυρας στην Κύπρο
Η κίνηση με το «Ορούτς Ρέις» αποκτά πρόσθετη σημασία επειδή έρχεται παράλληλα με τις τουρκικές παρεμβάσεις σε άλλα έργα της Ανατολικής Μεσογείου.
Η Άγκυρα έχει αμφισβητήσει επανειλημμένα δραστηριότητες που αφορούν υποθαλάσσια καλώδια και αγωγούς σε θαλάσσιες περιοχές τις οποίες θεωρεί ότι εμπίπτουν στη δική της δικαιοδοσία. Μόλις τις προηγούμενες ημέρες, το ζήτημα επανήλθε στο προσκήνιο με αφορμή το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου.
Έτσι, διαμορφώνεται ένα παράλληλο ενεργειακό τοπίο: από τη μία πλευρά έργα ηλεκτρικής και ενεργειακής διασύνδεσης της Κυπριακής Δημοκρατίας με την Ελλάδα και άλλες χώρες της περιοχής και από την άλλη υποδομές που σχεδιάζονται απευθείας μεταξύ Τουρκίας και Κατεχομένων.
Η πίεση στη Λευκωσία και ο παράγοντας της λειψυδρίας
Για την Κυπριακή Δημοκρατία, το ζήτημα έχει και μια επιπλέον διάσταση. Η Κύπρος αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα υδατικών πόρων, με τις περιόδους ξηρασίας να επιβαρύνουν τις διαθέσιμες ποσότητες νερού.
Η Τουρκία, έχοντας ήδη δημιουργήσει την υποδομή μεταφοράς νερού προς τα Κατεχόμενα, διαθέτει ένα πρακτικό πλεονέκτημα που μπορεί να αξιοποιηθεί και σε επίπεδο πολιτικής επιρροής. Η προσθήκη μιας αντίστοιχης ενεργειακής υποδομής ενισχύει περαιτέρω τη σχέση εξάρτησης.
Το ζήτημα, επομένως, δεν περιορίζεται στην πόντιση ενός αγωγού. Αφορά τη διαμόρφωση ενός διαφορετικού μοντέλου ενεργειακής και οικονομικής διασύνδεσης στο βόρειο τμήμα της Κύπρου, με την Τουρκία να βρίσκεται στο κέντρο του δικτύου.
Ένα ακόμη επεισόδιο στην ενεργειακή γεωγραφία της Κύπρου
Η επιστροφή του «Ορούτς Ρέις» στην Ανατολική Μεσόγειο δείχνει ότι η ενεργειακή διάσταση του Κυπριακού παραμένει ενεργή, ακόμη και σε μια περίοδο κατά την οποία Αθήνα και Άγκυρα επιχειρούν να διατηρήσουν ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας.
