Ιδιαίτερα βαρύ είναι το διπλωματικό πρόγραμμα της Ελλάδας τον Οκτώβριο, καθώς η ελληνική Προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ συμπίπτει με κρίσιμες διεθνείς εξελίξεις, ενώ παράλληλα ανοίγει ο δρόμος για τη διαδικασία επιλογής του επόμενου Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών. Η Αθήνα καλείται ταυτόχρονα να διαχειριστεί τις εξελίξεις στα ελληνοτουρκικά, το Κυπριακό, την κρίση στη Μέση Ανατολή και τις επιπτώσεις της στην ενεργειακή ασφάλεια.
Σύμφωνα με ανώτατη διπλωματική πηγή, η ελληνική Προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας θα έχει «μεγάλο λόγο» στη διαδικασία επιλογής του νέου Γενικού Γραμματέα, καθώς θα κληθεί να συμβάλει στην αναζήτηση της απαραίτητης σύνθεσης μεταξύ των μελών του Συμβουλίου. Η Αθήνα έχει ήδη διαμορφώσει άποψη για τους υποψηφίους που ανταποκρίνονται στις θέσεις αρχής της, με βασικό ζητούμενο να διαπιστωθεί ποιοι μπορούν να εξασφαλίσουν τη συναίνεση των Μονίμων Μελών.
Το διπλωματικό βάρος της Αθήνας ενισχύεται από τον ρόλο που αναλαμβάνει στο Συμβούλιο Ασφαλείας σε μια περίοδο πολλαπλών κρίσεων. Η Ελλάδα επιδιώκει να αξιοποιήσει την παρουσία της στον ΟΗΕ για την προώθηση των θέσεων και των προτεραιοτήτων της, αλλά και για την ενίσχυση των επαφών της με χώρες εκτός του ευρωπαϊκού και ευρωατλαντικού χώρου.
Ελληνοτουρκικά: Ανοικτοί δίαυλοι, χωρίς εκπτώσεις
Σε ό,τι αφορά την Τουρκία, η Αθήνα επιμένει στη διατήρηση των διαύλων επικοινωνίας, παρά την αυξημένη ένταση που έχει καταγραφεί το τελευταίο διάστημα. Η ανώτατη διπλωματική πηγή τόνισε ότι οι δίαυλοι «ουδέποτε έπαψαν», από τα χαμηλότερα επίπεδα της διπλωματικής ιεραρχίας μέχρι τις επαφές σε επίπεδο Ενόπλων Δυνάμεων.
Η Ελλάδα, όπως υπογραμμίστηκε, παραμένει συνεπής στις θέσεις της και «δεν πρόκειται να κάνει εκπτώσεις στις ελληνικές θέσεις». Παράλληλα, οι τρεις πυλώνες του ελληνοτουρκικού δομημένου διαλόγου, δηλαδή τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, ο πολιτικός διάλογος και η θετική ατζέντα, συνεχίζονται κανονικά και προγραμματίζονται οι επόμενες συναντήσεις.
Η Αθήνα θεωρεί ότι ο διάλογος πρέπει να συνεχιστεί και η ένταση να μειωθεί, επισημαίνοντας ωστόσο ότι η αποκλιμάκωση δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την ελληνική πλευρά.
Το μήνυμα προς την Άγκυρα παραμένει σαφές: όταν τουρκικές ενέργειες προσκρούουν στις βασικές ελληνικές θέσεις, η Ελλάδα θα απαντά αναλόγως.
Κυπριακό: Κινητικότητα χωρίς άμεση αισιοδοξία
Στο Κυπριακό, η ελληνική πλευρά διαπιστώνει «μεγάλη κινητικότητα», χωρίς όμως να βλέπει μέχρι στιγμής τα δεδομένα που θα επέτρεπαν αισιοδοξία για ουσιαστική εξέλιξη στο άμεσο μέλλον.
Η Αθήνα αξιολογεί ως «μη παραγωγική» την πρόσφατη τοποθέτηση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για το Κυπριακό, παρά την πιο ήπια στάση που καταγράφεται σε ορισμένες πτυχές των ελληνοτουρκικών σχέσεων.
Το ζητούμενο για την ελληνική διπλωματία είναι να δημιουργηθεί καλύτερο momentum για την επίλυση του Κυπριακού, το οποίο θα παραδοθεί στον επόμενο Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ. Η δημιουργία των κατάλληλων προϋποθέσεων θεωρείται κρίσιμη, καθώς η διαδικασία θα περάσει σε νέα φάση μετά την ολοκλήρωση της θητείας του σημερινού Γενικού Γραμματέα.
«Όχι» στην τουρκική συμμετοχή στην ευρωπαϊκή άμυνα όσο υπάρχει απειλή πολέμου
Ιδιαίτερη σημασία έχει η θέση της Αθήνας για την επιδίωξη της Τουρκίας να συμμετάσχει σε ευρύτερους ευρωπαϊκούς αμυντικούς μηχανισμούς.
Η ανώτατη διπλωματική πηγή χαρακτήρισε το ζήτημα θέμα αρχής για την Ελλάδα και τόνισε ότι μια τέτοια εξέλιξη «δεν μπορεί να προχωρήσει όσο υφίσταται απειλή πολέμου».
Η συγκεκριμένη θέση εντάσσεται στη γενικότερη ελληνική προσέγγιση για την ευρωπαϊκή άμυνα και τις σχέσεις της ΕΕ με τρίτες χώρες, με την Αθήνα να συνδέει τη συμμετοχή σε ευρωπαϊκούς αμυντικούς μηχανισμούς με τις υποχρεώσεις και τις σχέσεις ασφάλειας μεταξύ των κρατών.
Ενέργεια: Ανησυχία για παρατεταμένη κρίση
Σημαντικό μέρος της ενημέρωσης αφορούσε και την ενεργειακή ασφάλεια, καθώς η κρίση στη Μέση Ανατολή δημιουργεί νέες πιέσεις στις αγορές και στις εφοδιαστικές αλυσίδες.
«Όλοι είναι σε κατάσταση μεγάλης ανησυχίας», ανέφερε η διπλωματική πηγή, σημειώνοντας ότι απαιτείται προετοιμασία ακόμη και για το ενδεχόμενο μιας παρατεταμένης κρίσης.
Για την Ελλάδα, πάντως, δεν τίθεται ζήτημα ενεργειακής επάρκειας για τον φετινό χειμώνα, καθώς τα διαθέσιμα αποθέματα θεωρούνται επαρκή. Η ανησυχία αφορά κυρίως τις ευρύτερες επιπτώσεις μιας παρατεταμένης κρίσης στην ευρωπαϊκή οικονομία, στις τιμές και στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Ιράν: Ανοικτός δίαυλος, δύσκολη η διαπραγμάτευση
Με το Ιράν η Αθήνα διατηρεί «διαρκή δίαυλο επικοινωνίας», χωρίς ωστόσο να διαπιστώνει αυτή τη στιγμή προϋποθέσεις για άμεση ειρήνευση στην περιοχή.
Η ιρανική πλευρά, σύμφωνα με την ίδια πηγή, δεν εμφανίζεται διατεθειμένη να υποχωρήσει από βασικά αιτήματά της, γεγονός που καθιστά ιδιαίτερα δύσκολη την προοπτική μιας διαπραγμάτευσης.
Κατά τη συνάντηση του Έλληνα υπουργού Εξωτερικών με τον Ιρανό ομόλογό του μεταφέρθηκαν οι ελληνικές θέσεις για την ελευθερία της ναυσιπλοΐας και τη θαλάσσια ασφάλεια, δύο ζητήματα με άμεση σημασία για την Ελλάδα λόγω της γεωγραφικής της θέσης και του ρόλου της στη ναυτιλία.
Νέα Υόρκη: Άνοιγμα σε Ασία, Αφρική και Λατινική Αμερική
Σημαντικό τμήμα της ελληνικής διπλωματικής δραστηριότητας στη Νέα Υόρκη αφορά τις διμερείς επαφές με χώρες πέρα από τον παραδοσιακό ευρωπαϊκό και ευρωατλαντικό χώρο.
Η Ελλάδα έχει δεχθεί μεγάλο αριθμό αιτημάτων για συναντήσεις και δίνει ιδιαίτερο βάρος στις επαφές με χώρες της Ασίας, της Αφρικής και της Λατινικής Αμερικής. Στο επίκεντρο βρίσκονται η Ινδία, η Βραζιλία και το Πακιστάν, ενώ παράλληλα επιχειρείται ενίσχυση του ελληνικού αποτυπώματος στη Λατινική Αμερική.
Στο πρόγραμμα περιλαμβάνονται επίσης επαφές με την Ερυθραία, τη Λιβύη, την Αλγερία, τη Σομαλία και την Αίγυπτο.
Η Αλγερία έχει ιδιαίτερη σημασία ως ενεργειακός εταίρος, ενώ στην περίπτωση της Σομαλίας κυριαρχούν τα ζητήματα που συνδέονται με το Συμβούλιο Ασφαλείας και τη θαλάσσια ασφάλεια.
Ρούμπιο στην Αθήνα για τον Στρατηγικό Διάλογο
Στο πεδίο των ελληνοαμερικανικών σχέσεων, η ανώτατη διπλωματική πηγή έκανε λόγο για «πολύ καλές» σχέσεις και επιβεβαίωσε την αναμενόμενη επίσκεψη του Μάρκο Ρούμπιο στην Ελλάδα στο πλαίσιο του 6ου γύρου του Στρατηγικού Διαλόγου.
Η επίσκεψη εντάσσεται σε ένα πλαίσιο «βαθιάς συνεργασίας», το οποίο, σύμφωνα με την ίδια πηγή, διευρύνεται σε επίπεδο εξωτερικής πολιτικής, άμυνας και οικονομίας.
Η Αθήνα συνδέει τη διεθνή της θέση με το διπλωματικό κεφάλαιο που έχει οικοδομηθεί τα τελευταία χρόνια, δίνοντας έμφαση στη συνέργεια μεταξύ εξωτερικής πολιτικής, αμυντικής συνεργασίας και οικονομικών σχέσεων.
Στο τραπέζι διεθνής δύναμη για τον Λίβανο
Στο μεταξύ, η Ελλάδα εξετάζει πρόταση για συμμετοχή σε διεθνή δύναμη στον Λίβανο μετά τη λήξη της UNIFIL.
Το ζήτημα εντάσσεται στη συζήτηση για την επόμενη ημέρα της διεθνούς παρουσίας στον Λίβανο και συνδέεται με τον ευρύτερο ρόλο που επιδιώκει να διαδραματίσει η Ελλάδα στην περιφερειακή ασφάλεια.
Ο Οκτώβριος, επομένως, συγκεντρώνει για την Αθήνα μια σειρά από παράλληλες διπλωματικές προκλήσεις: την Προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας, τη διαδικασία επιλογής του νέου Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, τις εξελίξεις στο Κυπριακό και τα ελληνοτουρκικά, αλλά και την ενεργειακή και γεωπολιτική πίεση που προκαλεί η κρίση στη Μέση Ανατολή.
