Έρευνα Οικογενειακών Προϋπολογισμών 2025: 1.820 ευρώ τον μήνα η μέση δαπάνη νοικοκυριού
Τα φτωχότερα νοικοκυριά δίνουν το 54,4% των εξόδων τους σε τρόφιμα και στέγη. Τα πλουσιότερα δίνουν το 34,5%. Η Έρευνα Οικογενειακών Προϋπολογισμών της ΕΛΣΤΑΤ για το 2025 δείχνει ότι η μέση μηνιαία δαπάνη έφτασε τα 1.820,20 ευρώ, με άνοδο 5,5% μέσα σε έναν χρόνο. Μια τετραμελής οικογένεια χρειάζεται σχεδόν 2.730 ευρώ.
Η ακρίβεια αφήνει πια αποτύπωμα στα λογιστικά κάθε σπιτιού. Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, η μέση ετήσια δαπάνη των νοικοκυριών για αγορές το 2025 ανήλθε σε 21.842,40 ευρώ, έναντι 1.724,54 ευρώ τον μήνα το 2024. Η διάμεσος βρίσκεται στα 1.414,60 ευρώ: τα μισά νοικοκυριά ξοδεύουν περισσότερα, τα μισά λιγότερα. Η απόσταση των 400 ευρώ ανάμεσα στον μέσο όρο και τη διάμεσο δείχνει ότι λίγα νοικοκυριά με υψηλές δαπάνες ανεβάζουν τον μέσο όρο.
Ένα μεγάλο μέρος της αύξησης οφείλεται στις τιμές. Σε σταθερές τιμές του 2024, η μέση ετήσια δαπάνη διαμορφώνεται στα 21.230,47 ευρώ και η αύξηση περιορίζεται στο 2,9%. Τα 611,93 ευρώ της διαφοράς αντιστοιχούν στην επίδραση του πληθωρισμού, με τον Δείκτη Τιμών Καταναλωτή του 2025 στο 2,59%. Ανά άτομο, η ετήσια δαπάνη έφτασε τα 9.225,12 ευρώ, 484,92 ευρώ περισσότερα από το 2024.
Τρεις κατηγορίες, σχεδόν μισός προϋπολογισμός
Τρόφιμα και μη αλκοολούχα ποτά απορροφούν το 20,4% των δαπανών, η στέγαση το 14,7% και οι μεταφορές το 13,6%. Μαζί φτάνουν σχεδόν το μισό μηνιάτικο. Για όσους πληρώνουν ενοίκιο, το βάρος είναι πολύ μεγαλύτερο: η στέγαση φτάνει το 23,4% του προϋπολογισμού τους και το ενοίκιο μόνο του το 17,3%.
Το μερίδιο των τροφίμων υποχώρησε ελαφρά, από 20,7% σε 20,4%. Στέγαση και μεταφορές κέρδισαν από 0,3 μονάδες η καθεμία. Το κόστος στέγασης κατέγραψε από τις μεγαλύτερες ετήσιες αυξήσεις, 8,3%, πίσω μόνο από τα διαρκή αγαθά (8,9%) και λίγο πάνω από την εκπαίδευση (8,2%). Η μόνη κατηγορία με μείωση ήταν οι ασφάλειες και οι οικονομικές υπηρεσίες, με -2,4%. Εκεί καταλήγει και το μικρότερο μερίδιο του προϋπολογισμού, μόλις 2%. Είναι το πρώτο κονδύλι που κόβει ένα νοικοκυριό όταν οι μισθοί δεν φτάνουν.
Καφές και κρέας στην κορυφή των αυξήσεων
Στο καλάθι των τροφίμων, οι μεγαλύτερες αυξήσεις της μηνιαίας δαπάνης καταγράφονται στον καφέ, το τσάι και το κακάο (11,9%) και στο κρέας (9,9%). Ακολουθούν τα ψάρια (8,0%), η ζάχαρη, οι μαρμελάδες, το μέλι και η σοκολάτα (6,5%), τα φρούτα (5,4%) και τα γαλακτοκομικά με τα αυγά (4,9%). Νερά, αναψυκτικά και χυμοί ανέβηκαν 2,0%, όπως και το ψωμί, το αλεύρι και τα δημητριακά. Τα λαχανικά κινήθηκαν σχεδόν στάσιμα, με 0,6%.
Το κρέας απορροφά πλέον το 22,5% της δαπάνης για τρόφιμα, από 21,3% το 2024. Είναι το μεγαλύτερο κομμάτι του καλαθιού. Αντίθετα, τα έλαια και τα λίπη έπεσαν στο 4,9% από 5,8%, με τη δαπάνη τους να μειώνεται κατά 11,2%. Η πτώση συμπίπτει με την αποκλιμάκωση της τιμής του ελαιολάδου μετά τα ρεκόρ των προηγούμενων ετών.
Ο συνταξιούχος με 830 ευρώ, ο εργοδότης με 3.970
Οι αριθμοί αλλάζουν δραστικά ανάλογα με τη σύνθεση του νοικοκυριού. Ένα ζευγάρι με δύο παιδιά έως 16 ετών ξοδεύει το 149,8% της μέσης δαπάνης, δηλαδή περίπου 2.727 ευρώ τον μήνα. Ένας ηλικιωμένος άνω των 65 που ζει μόνος ξοδεύει το 45,6%, περίπου 830 ευρώ. Σε όλους τους τύπους νοικοκυριού η μεγαλύτερη δαπάνη πηγαίνει στα τρόφιμα, με μία εξαίρεση: τα μονομελή νοικοκυριά κάτω των 65 ετών.
Η επαγγελματική θέση του υπεύθυνου του νοικοκυριού διευρύνει την ψαλίδα. Όταν είναι άνεργος ή οικονομικά μη ενεργός, το νοικοκυριό ξοδεύει το 68,6% του μέσου όρου, περίπου 1.249 ευρώ. Όταν είναι αυτοαπασχολούμενος με μισθωτούς, η δαπάνη φτάνει το 217,9%, δηλαδή σχεδόν 3.970 ευρώ. Η διαφορά ξεπερνά τα 2.700 ευρώ τον μήνα.
Το χάσμα του 20%
Το πιο αποκαλυπτικό στοιχείο της έρευνας αφορά τα δύο άκρα της κατανομής. Στο φτωχότερο 20% του πληθυσμού, τρόφιμα και στέγαση απορροφούν το 54,4% της συνολικής δαπάνης. Στο πλουσιότερο 20%, το ίδιο μερίδιο είναι 34,5%. Είκοσι ποσοστιαίες μονάδες χωρίζουν ένα νοικοκυριό που δουλεύει για να φάει και να πληρώσει το σπίτι από ένα νοικοκυριό που του περισσεύουν χρήματα για όλα τα υπόλοιπα.
Όσο οι αυξήσεις συγκεντρώνονται στη στέγαση και στα βασικά τρόφιμα, το βάρος πέφτει εκεί όπου το περιθώριο είναι ήδη μηδενικό.
