Ο Μελανσόν αγγίζει το 47% στους νέους, η Αριστερά κερδίζει το Βερολίνο χάρη στους κάτω των 35. Πώς η δημογραφική γήρανση ορίζει το εκλογικό μέλλον της Ευρώπης
Στις ηλικίες 18-34 ο Ζαν-Λικ Μελανσόν αγγίζει το 47%. Στο σύνολο του εκλογικού σώματος η Μαρίν Λεπέν προηγείται με διψήφια διαφορά και κερδίζει κάθε δεύτερο γύρο που μετρούν οι δημοσκόποι. Πριν από πέντε μέρες το Βερολίνο έδειξε την ίδια εικόνα, με την Αριστερά πρώτη χάρη στους κάτω των 35. Η Ευρώπη ψηφίζει πια ως δύο εκλογικά σώματα. Το μεγαλύτερο από τα δύο είναι το γηραιότερο.
Δύο Γαλλίες στην ίδια δημοσκόπηση
Η μέτρηση της Cluster17, που έγινε στις 31 Αυγούστου και την 1η Σεπτεμβρίου, δίνει στους νέους ψηφοφόρους μια εικόνα που δεν μοιάζει με τη Γαλλία των δελτίων ειδήσεων. Ο Ζαν-Λικ Μελανσόν φτάνει στο 47%, με άνοδο επτά μονάδων. Η Λεπέν ακολουθεί με 22%. Ο Εντουάρ Φιλίπ, ο υποψήφιος που το κέντρο παρουσιάζει ως τη λογική επιλογή, πέφτει στο 10%. Η Μαρίν Τοντελιέ παίρνει 5%, ο Ραφαέλ Γκλικσμάν και ο Μπρουνό Ρεταγιό από 4%, ο Ερίκ Ζεμούρ 3%.
Στο σύνολο του δείγματος της ίδιας εταιρείας η σειρά αντιστρέφεται. Η Λεπέν συγκεντρώνει 30%, ενώ Μελανσόν και Φιλίπ μένουν στο 18%. Όλες οι πρόσφατες δημοσκοπήσεις για τις γαλλικές εκλογές δείχνουν το ίδιο μοτίβο. Η Elabe δίνει στον Μελανσόν 41% έως 45% στους 18-24, με τη Λεπέν γύρω στο 13%. Η Cluster17 σημειώνει ότι η ψήφος του Εθνικού Συναγερμού κορυφώνεται στους 50-64, στους εργάτες και στους λιγότερο μορφωμένους και υποχωρεί αισθητά στους 18-34.
Το «δημοκρατικό φράγμα» έχει μία κατεύθυνση
Η Μαρίν Λεπέν θα είναι υποψήφια. Το Εφετείο του Παρισιού την έκρινε ένοχη στις 7 Ιουλίου για την υπόθεση των ευρωπαϊκών κονδυλίων, όμως μείωσε την ποινή αποκλεισμού της. Έτσι μπορεί να κατέβει στις κάλπες του Απριλίου και του Μαΐου του 2027. Η μεγάλη έρευνα της Ipsos-BVA για τη Le Monde και το Cevipof, με δείγμα άνω των 13.000 ατόμων, τη δίνει στο 33%-35%. Σε τέσσερα από τα έξι σενάρια ο Μελανσόν περνά στον δεύτερο γύρο, αφήνοντας πίσω τον Φιλίπ.
Εκεί αρχίζει το πρόβλημα. Κάθε έρευνα που μετρά μονομαχία Λεπέν-Μελανσόν δίνει καθαρή νίκη στην πρώτη. Κατά την OpinionWay, η αποχή και το λευκό φτάνουν το 31% σε αυτή τη μονομαχία. Αν απέναντι στη Λεπέν βρεθεί ο Φιλίπ, το ποσοστό πέφτει στο 24%.
Επί μία δεκαετία η γαλλική Αριστερά κατηγορήθηκε ότι δεν στέκεται στο «δημοκρατικό φράγμα» απέναντι στην Ακροδεξιά. Το 2022, όμως, το 42% των ψηφοφόρων του Μελανσόν ψήφισε Εμανουέλ Μακρόν στον δεύτερο γύρο. Σήμερα οι ρόλοι αλλάζουν και το κέντρο δεν δείχνει διάθεση να ανταποδώσει. Όταν η επιλογή είναι ανάμεσα στον Μελανσόν και στο κόμμα που ίδρυσε το 1972 ο Ζαν-Μαρί Λεπέν μαζί με πρώην στελέχη του Βισύ, μεγάλο μέρος των μετριοπαθών ψηφοφόρων είτε μένει σπίτι είτε διαλέγει τη Λεπέν. Το φράγμα φαίνεται ότι λειτουργούσε μόνο προς τη μία μεριά.
Βερολίνο: η ίδια καμπύλη σε άλλη χώρα
Στις 20 Σεπτεμβρίου η Die Linke στο Βερολίνο έγινε για πρώτη φορά πρώτο κόμμα, με 25,7%. Το 2023 είχε 12,2%. Με επικεφαλής την Ελίφ Εράλπ, η γερμανική Αριστερά άφησε δεύτερους τους Χριστιανοδημοκράτες με 18,8%. Η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) ήρθε τρίτη με 16,3%, οι Πράσινοι πήραν 14,3% και οι Σοσιαλδημοκράτες 12,1%, το χειρότερο αποτέλεσμά τους στην πόλη.
Η ανάλυση ανά ηλικία εξηγεί το αποτέλεσμα. Στους 18-24 η Αριστερά παίρνει 43%, στους 25-34 φτάνει το 49%. Αν προστεθεί η Συμμαχία Σάρα Βάγκενκνεχτ (BSW), με 6% και 5% αντίστοιχα, το άθροισμα ξεπερνά το μισό. Στους άνω των 70 η εικόνα αντιστρέφεται. Οι Χριστιανοδημοκράτες παίρνουν 33% και η Αριστερά 15%. Στους συνταξιούχους το CDU ανεβαίνει στο 30%.
Τα υπόλοιπα στοιχεία του πίνακα έχουν επίσης ενδιαφέρον. Η Αριστερά κερδίζει τις γυναίκες με 28% και τους πτυχιούχους με 30%. Η AfD κερδίζει τους εργάτες με 30%. Όσοι δηλώνουν ότι τα πάνε άσχημα οικονομικά μοιράζονται στα δύο άκρα, με 32% για την Αριστερά και 26% για την AfD. Το Βερολίνο δεν αντιπροσωπεύει τη Γερμανία. Την ίδια Κυριακή η AfD βγήκε πρώτη στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία. Η ηλικιακή τομή, όμως, είναι ίδια με της Γαλλίας.
Η αριθμητική της γήρανσης
Ως εδώ τα νούμερα ακούγονται αισιόδοξα για τη νέα γενιά. Η δημογραφία τα διορθώνει. Την 1η Ιανουαρίου 2025 η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε 99 εκατομμύρια κατοίκους άνω των 65, δηλαδή το 22% του πληθυσμού. Το 2005 το ποσοστό ήταν 17%. Οι 15-29 είναι λιγότεροι από 75 εκατομμύρια και μειώνονται κάθε χρόνο. Η Ευρώπη φτάνει στο δημογραφικό της ταβάνι, και οι συνταξιούχοι έχουν ήδη ξεπεράσει σε αριθμό τους νέους ψηφοφόρους.
Η διαφορά μεγαλώνει στην κάλπη. Οι μεγαλύτεροι ψηφίζουν πιο συστηματικά, ενώ οι νέοι απέχουν περισσότερο. Τα κόμματα το γνωρίζουν και χτίζουν την ατζέντα τους πάνω στις συντάξεις, στην ασφάλεια και στην ιδιοκτησία. Τα θέματα των νέων, όπως το ενοίκιο, η επισφαλής εργασία και οι μισθοί εισόδου, έχουν λιγότερους ψήφους πίσω τους. Όσο η πολιτική τα αγνοεί, τόσο περισσότεροι νέοι μένουν σπίτι, και έτσι το κενό διευρύνεται.
Η Ελλάδα δεν αποτελεί εξαίρεση. Στην πρόσφατη μέτρηση της Palmos Analysis, στις ηλικίες 17-34 πρώτη εμφανίζεται η ΕΛ.Α.Σ. με 18%, ενώ στους άνω των 75 η Νέα Δημοκρατία φτάνει το 48%.
Μια γενιά με ψήφο αλλά χωρίς πλειοψηφία
Η ψήφος των νέων δείχνει προς τα πού μπορεί να κινηθεί η Ευρώπη. Δεν αρκεί για να κερδίσει εκλογές. Το ερώτημα είναι αν θα την κρατήσουν μεγαλώνοντας. Η παραδοσιακή θεωρία λέει ότι με την ηλικία έρχεται η συντηρητικοποίηση. Προϋποθέτει όμως σπίτι, σταθερή δουλειά και περιουσία που αξίζει να προστατευτεί. Οι σημερινοί τριαντάρηδες του Παρισιού και του Βερολίνου δεν έχουν τίποτα από αυτά. Αυτή η έλλειψη μπορεί να αποδειχθεί πιο διαρκής από κάθε δημοσκόπηση.
Προς το παρόν η πλειοψηφία βρίσκεται αλλού. Τον Μάιο του 2027 τη Γαλλία θα την ψηφίσουν όσοι γεννήθηκαν το 1960, ενώ τα επόμενα χρόνια θα τη ζήσουν όσοι γεννήθηκαν το 2005.
