Ο Ντόναλντ Τραμπ ανέβηκε στο βήμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ παρουσιάζοντας μια εικόνα αμερικανικής ισχύος, στρατιωτικής υπεροχής και οικονομικής επιτυχίας. Από τα αποθέματα πετρελαίου των ΗΠΑ και της Βενεζουέλας μέχρι τον πόλεμο στη Γάζα, τα ναρκωτικά, τα πυρομαχικά και τις επενδύσεις, ο Αμερικανός πρόεδρος παρέθεσε αριθμούς και αποτελέσματα που δημιουργούν μια εντυπωσιακή εικόνα. Ο έλεγχος των στοιχείων, όμως, δείχνει ότι αρκετοί από τους βασικούς ισχυρισμούς του είναι υπερβολικοί, παραπλανητικοί ή δεν τεκμηριώνονται από τα διαθέσιμα δεδομένα.
Η ομιλία του Τραμπ στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ήρθε σε μια περίοδο κατά την οποία ο Αμερικανός πρόεδρος επιχειρεί να παρουσιάσει ως επιτυχίες την πολιτική του απέναντι στο Ιράν, τη [Βενεζουέλα] και τη διεθνή οικονομία. Παράλληλα, επανέφερε τη γνωστή του αφήγηση ότι η Ουάσιγκτον έχει αποκαταστήσει την αμερικανική ισχύ σε παγκόσμιο επίπεδο.
Στο πετρέλαιο, ο Τραμπ υποστήριξε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Βενεζουέλα διαθέτουν μαζί περισσότερο από το 60% του πετρελαίου παγκοσμίως. Τα διαθέσιμα στοιχεία για τα αποδεδειγμένα αποθέματα οδηγούν, ωστόσο, σε εντελώς διαφορετικό μέγεθος: περίπου 22% των παγκόσμιων αποθεμάτων. Η διαφορά δεν είναι λεπτομέρεια αλλά πολλαπλασιάζει το μέγεθος που παρουσίασε ο πρόεδρος των ΗΠΑ.
Η ίδια απόσταση ανάμεσα στη ρητορική και τα δεδομένα εμφανίζεται και στην αναφορά του για τα [Στενά του Ορμούζ], την ενεργειακή ασφάλεια και την αμερικανική στρατιωτική ισχύ. Ο Τραμπ παρουσίασε τις πρόσφατες εξελίξεις ως αποτέλεσμα μιας πολιτικής που, κατά την εκδοχή του, αποδίδει ήδη καρπούς. Τα γεγονότα, όμως, παραμένουν πολύ πιο σύνθετα, ιδιαίτερα καθώς η σύγκρουση με το Ιράν συνεχίζεται.
Πετρέλαιο: Το 60% γίνεται 22%
«Όταν προσθέσετε τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Βενεζουέλα μαζί, έχουμε περισσότερο από το 60% του πετρελαίου στον κόσμο», είπε ο Τραμπ, συνδέοντας τον ισχυρισμό με τη συμφωνία για την αξιοποίηση μεγάλου μέρους των πετρελαϊκών αποθεμάτων της Βενεζουέλας.
Τα στοιχεία για τα αποδεδειγμένα αποθέματα, όμως, δεν επιβεβαιώνουν τον αριθμό. Οι ΗΠΑ διαθέτουν περίπου 46 δισ. βαρέλια και η Βενεζουέλα περίπου 303 δισ. βαρέλια, σε ένα παγκόσμιο σύνολο περίπου 1,6 τρισ. βαρελιών.
Ακόμη και αν προστεθούν όλα τα αποθέματα των δύο χωρών, το άθροισμα βρίσκεται κοντά στο 22% των παγκόσμιων αποθεμάτων και όχι στο 60%.
Η υπερβολή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία επειδή ο Τραμπ συνέδεσε τον αριθμό με τη συμφωνία που αφορά περίπου 65 δισ. βαρέλια αποδεδειγμένων αποθεμάτων της Βενεζουέλας. Το μέγεθος της συμφωνίας είναι μεγάλο, δεν μετατρέπει όμως τις ΗΠΑ και τη Βενεζουέλα σε χώρες που ελέγχουν την πλειονότητα των παγκόσμιων αποθεμάτων.
«Περισσότερα πυρομαχικά από όσα μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε»
Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ακόμη ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν «περισσότερα πυρομαχικά από όσα θα μπορούσαμε ποτέ να φανταστούμε ότι θα χρησιμοποιήσουμε» και ότι η αμερικανική παραγωγή βρίσκεται σε επίπεδα που δεν έχουν προηγούμενο.
Η εικόνα που προκύπτει από δημόσιες αναφορές για τα αμερικανικά αποθέματα είναι διαφορετική. Η πολεμική εμπλοκή στη Μέση Ανατολή έχει αυξήσει σημαντικά την κατανάλωση πυραύλων και αναχαιτιστικών συστημάτων, ενώ οι ΗΠΑ έχουν παράλληλα αντιμετωπίσει την ανάγκη αναπλήρωσης αποθεμάτων που είχαν ήδη μειωθεί από τις αποστολές όπλων προς την Ουκρανία.
Το γεγονός ότι η αμερικανική αμυντική βιομηχανία αυξάνει την παραγωγή δεν σημαίνει ότι οι υφιστάμενες ποσότητες είναι απεριόριστες. Ειδικά σε ορισμένα συστήματα, όπως οι Patriot και άλλοι αναχαιτιστικοί πύραυλοι, η παραγωγική δυνατότητα και ο χρόνος αναπλήρωσης αποτελούν κρίσιμο παράγοντα.
Γάζα: «Τερματίσαμε τον πόλεμο»
Ένας ακόμη από τους πιο χαρακτηριστικούς ισχυρισμούς του Τραμπ αφορούσε τη Γάζα. Ο Αμερικανός πρόεδρος είπε ότι «τερμάτισε τον πόλεμο» και ότι η εξέλιξη αυτή έσωσε «αμέτρητες χιλιάδες ζωές».
Η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός του Οκτωβρίου 2025 περιόρισε σημαντικά τις εχθροπραξίες, όμως δεν εξαφάνισε τη βία ούτε οδήγησε σε πλήρη εφαρμογή όλων των προβλέψεων του ειρηνευτικού σχεδίου.
Οι ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις και τα πλήγματα στη Γάζα συνεχίστηκαν και μετά την κατάπαυση του πυρός, ενώ οι διαφωνίες για τον αφοπλισμό της Χαμάς και άλλα βασικά σημεία του σχεδίου παρέμειναν ανοιχτές.
Επομένως, η διατύπωση ότι ο πόλεμος «τερματίστηκε» παρουσιάζει ως οριστικό ένα αποτέλεσμα που στην πράξη εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από εκκρεμότητες, στρατιωτική βία και πολιτική αβεβαιότητα.
Ναρκωτικά: Το «97%» χωρίς μετρήσιμο αντίκρισμα
Ιδιαίτερα εντυπωσιακός ήταν και ο ισχυρισμός του Τραμπ για τις επιχειρήσεις κατά των καρτέλ.
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν πραγματοποιήσει δεκάδες πλήγματα σε σκάφη των καρτέλ, καταστρέφοντας το 97% των ναρκωτικών που έρχονται στον ωκεανό και τη θάλασσα», είπε.
Το πρόβλημα με τον αριθμό είναι ότι δεν υπάρχει διαθέσιμη μέτρηση που να επιτρέπει να υπολογιστεί το 97% των συνολικών ναρκωτικών που επιχειρούν να φτάσουν στις ΗΠΑ. Οι αρχές μπορούν να καταγράφουν τις κατασχέσεις, όχι όμως το σύνολο της παράνομης ποσότητας που δεν εντοπίζεται.
Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν επίσης ότι οι επιχειρήσεις μπορεί να επηρεάζουν συγκεκριμένες διαδρομές, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχει εξαλειφθεί η συνολική ροή. Σύμφωνα με ειδικούς που επικαλούνται τα διεθνή fact-checks, οι οργανώσεις διακίνησης μπορούν να μετακινούν τις διαδρομές τους όταν αυξάνεται η πίεση σε μια θαλάσσια οδό.
21 τρισ. δολάρια επενδύσεων: Ο αριθμός της κυβέρνησης είναι πολύ μικρότερος
Στο οικονομικό πεδίο, ο Τραμπ υποστήριξε ότι η κυβέρνησή του έχει εξασφαλίσει δεσμεύσεις για νέες επενδύσεις ύψους 21 τρισ. δολαρίων από ολόκληρο τον κόσμο.
Ο ίδιος ο ιστότοπος του Λευκού Οίκου, ωστόσο, καταγράφει περίπου 11,2 τρισ. δολάρια σε ανακοινωμένες επενδύσεις και οικονομικές δεσμεύσεις. Ακόμη και αυτό το ποσό χρειάζεται προσεκτική ανάγνωση, καθώς περιλαμβάνει ανακοινώσεις, μελλοντικά σχέδια και δεσμεύσεις που δεν έχουν κατ’ ανάγκη μετατραπεί σε πραγματικές επενδύσεις.
Επιπλέον, μέρος των ανακοινώσεων αφορά σχέδια που είχαν ξεκινήσει ή συζητηθεί πριν από την επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο. Συνεπώς, η μετατροπή όλων αυτών των ανακοινώσεων σε «21 τρισ. δολάρια νέων επενδύσεων που εξασφάλισε η κυβέρνηση» δεν υποστηρίζεται από τα διαθέσιμα στοιχεία.
Οι φορολογικές περικοπές και η απασχόληση
Ο Τραμπ υποστήριξε επίσης ότι υπέγραψε «τις μεγαλύτερες φορολογικές περικοπές στην αμερικανική ιστορία». Η συγκεκριμένη διατύπωση δεν ανταποκρίνεται στην ιστορική κατάταξη των μεγάλων φορολογικών νομοθετημάτων. Οι πρόσφατες περικοπές κατατάσσονται χαμηλότερα από αντίστοιχες μεγάλες παρεμβάσεις προηγούμενων δεκαετιών.
Ανάλογη υπερβολή υπάρχει και στην αναφορά του για την απασχόληση. Ο πρόεδρος δήλωσε ότι «περισσότεροι Αμερικανοί εργάζονται σήμερα από ποτέ». Ο απόλυτος αριθμός των εργαζομένων μπορεί πράγματι να αυξάνεται όσο αυξάνεται ο πληθυσμός, όμως αυτό από μόνο του δεν αποτελεί μέτρο της επίδοσης της αγοράς εργασίας.
Ο Τραμπ ανέφερε επίσης ότι έχουν δημιουργηθεί περισσότερες από ένα εκατομμύριο νέες θέσεις εργασίας στον ιδιωτικό τομέα από την επιστροφή του στην προεδρία. Οι διαθέσιμες μετρήσεις τοποθετούν την αύξηση χαμηλότερα, περίπου στις 807.000 θέσεις.
Οκτώ πόλεμοι και μια διαφορετική εικόνα
Στην ίδια ομιλία ο Τραμπ επανέλαβε ότι έχει «τερματίσει οκτώ πολέμους». Ο ισχυρισμός αυτός έχει δεχθεί επίσης έντονο fact-checking, καθώς ορισμένες από τις περιπτώσεις που περιλαμβάνει δεν ήταν ενεργοί πόλεμοι με την έννοια που υπονοεί η διατύπωση, ενώ άλλες αφορούν εκεχειρίες, αποκλιμάκωση ή συμφωνίες που δεν έχουν επιλύσει οριστικά τις υποκείμενες συγκρούσεις.
Η διαφορά εδώ βρίσκεται κυρίως στον ορισμό. Μια διπλωματική συμφωνία ή μια προσωρινή κατάπαυση πυρός μπορεί να αποτελεί σημαντική εξέλιξη, δεν ταυτίζεται όμως αυτομάτως με το «τέλος ενός πολέμου».
Το μοτίβο πίσω από τους αριθμούς
Το κοινό στοιχείο των συγκεκριμένων ισχυρισμών δεν είναι ότι όλα είναι κατασκευασμένα από το μηδέν. Σε αρκετές περιπτώσεις υπάρχει ένας πραγματικός πυρήνας: μια συμφωνία, μια αύξηση παραγωγής, μια επένδυση, μια εκεχειρία ή μια στρατιωτική επιχείρηση.
Το πρόβλημα δημιουργείται όταν ο πραγματικός πυρήνας μετατρέπεται σε πολύ μεγαλύτερο αριθμό ή σε οριστικό αποτέλεσμα. Τα 22% των παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου γίνονται 60%, οι ανακοινωμένες επενδύσεις των 11,2 τρισ. δολαρίων γίνονται 21 τρισ., οι στρατιωτικές επιχειρήσεις παρουσιάζονται ως εξάλειψη του 97% της διακίνησης ναρκωτικών και η κατάπαυση του πυρός στη Γάζα ως οριστικό τέλος του πολέμου.
Το fact-checking της ομιλίας στον ΟΗΕ δεν ακυρώνει τις πραγματικές κινήσεις της αμερικανικής κυβέρνησης. Δείχνει, όμως, ότι αρκετοί από τους αριθμούς με τους οποίους ο Τραμπ επιχείρησε να περιγράψει την εικόνα των ΗΠΑ χρειάζονται σημαντικές διορθώσεις πριν θεωρηθούν αξιόπιστη αποτύπωση της πραγματικότητας.
