Η Κίνα προχώρησε στην αποπομπή δύο κορυφαίων στρατιωτικών αξιωματούχων, του Ζανγκ Γουσιά και του Λιου Ζενλί, από το Κομμουνιστικό Κόμμα και τις Ένοπλες Δυνάμεις, επικαλούμενη «σοβαρές παραβιάσεις της πειθαρχίας και του νόμου».
Η απόφαση, που ανακοινώθηκε από το κρατικό πρακτορείο Xinhua, έρχεται λίγες ημέρες πριν από την αναμενόμενη συνάντηση του Σι Τζινπίνγκ με τον Ντόναλντ Τραμπ στις ΗΠΑ και ενόψει της κρίσιμης κομματικής σύσκεψης του Οκτωβρίου.
Ο Ζανγκ Γουσιά, πρώην αντιπρόεδρος της Κεντρικής Στρατιωτικής Επιτροπής υπό τον Σι Τζινπίνγκ, βρισκόταν στη δεύτερη θέση της στρατιωτικής ιεραρχίας και θεωρούνταν επί χρόνια ένας από τους στενότερους στρατιωτικούς συνεργάτες του Κινέζου προέδρου. Ο Λιου Ζενλί ήταν επίσης μέλος της Κεντρικής Στρατιωτικής Επιτροπής και αρχηγός του κοινού επιτελείου.
Η εξέλιξη είχε ουσιαστικά προαναγγελθεί στα τέλη Αυγούστου, όταν οι δύο αξιωματούχοι απομακρύνθηκαν από την Κεντρική Στρατιωτική Επιτροπή, ενώ οι έρευνες σε βάρος τους είχαν ανακοινωθεί από τον Ιανουάριο. Το Ανατροπή News είχε καταγράψει τότε την απομάκρυνσή τους, καθώς και τις πληροφορίες για έρευνες που αφορούσαν διαφθορά και πιθανή διαρροή στρατιωτικών δεδομένων.
Η νέα ανακοίνωση του Πεκίνου ανεβάζει πλέον το επίπεδο της υπόθεσης. Σύμφωνα με τα επίσημα έγγραφα, οι δύο άνδρες κατηγορούνται μεταξύ άλλων για απιστία, διαφθορά, παραμέληση καθήκοντος και κατάχρηση εξουσίας, ενώ τους αποδίδεται ότι σχημάτισαν «κλίκες και φατρίες» και δεν επέδειξαν την απαιτούμενη πίστη προς το κόμμα.
Στο στόχαστρο δύο κορυφαία στελέχη του στρατού
Η περίπτωση του Ζανγκ Γουσιά έχει ιδιαίτερη πολιτική και στρατιωτική βαρύτητα. Εκτός από την κορυφαία θέση του στην Κεντρική Στρατιωτική Επιτροπή, ήταν μέλος του Πολιτικού Γραφείου του Κομμουνιστικού Κόμματος και ένας από τους ελάχιστους ανώτατους Κινέζους αξιωματικούς με πραγματική εμπειρία μάχης.
Η αποπομπή του δείχνει ότι η εκστρατεία ελέγχου και πειθαρχίας που έχει εξαπολύσει ο Σι Τζινπίνγκ στις Ένοπλες Δυνάμεις δεν περιορίζεται σε μεσαία ή κατώτερα στελέχη. Αντίθετα, φτάνει μέχρι την κορυφή της στρατιωτικής ιεραρχίας, ακόμη και σε αξιωματούχους που είχαν διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στη λειτουργία της.
Το Πεκίνο έχει ήδη απομακρύνει ανώτατους στρατιωτικούς στο πλαίσιο της εκστρατείας κατά της διαφθοράς, όμως η ταυτόχρονη αποπομπή δύο τόσο υψηλόβαθμων αξιωματούχων προσδίδει νέα διάσταση στην επιχείρηση.
«Κλίκες», διαφθορά και κατάχρηση εξουσίας
Τα επίσημα έγγραφα που επικαλείται το Xinhua περιγράφουν βαριές παραβιάσεις της πολιτικής και κομματικής πειθαρχίας. Οι δύο αξιωματούχοι, σύμφωνα με τις κινεζικές αρχές, «πέρασαν κόκκινες γραμμές και βασικά όρια», ενώ τα πολιτικά και οικονομικά αδικήματα φέρεται να συνδέονταν μεταξύ τους.
Οι αρχές κάνουν λόγο για εξαιρετικά μεγάλα χρηματικά ποσά και για συνδυασμό προσωπικού πλουτισμού, παραμέλησης καθήκοντος και κατάχρησης εξουσίας. Η διατύπωση αυτή παραπέμπει σε υπόθεση που το Πεκίνο θεωρεί ιδιαίτερα σοβαρή και όχι σε μια απλή πειθαρχική διαδικασία.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε προκαλέσει ήδη από τον Αύγουστο η αναφορά σε πιθανές διαρροές στρατιωτικών και πυρηνικών δεδομένων. Οι σχετικές πληροφορίες δεν είχαν επιβεβαιωθεί τότε δημοσίως από τις κινεζικές αρχές, οι οποίες είχαν περιοριστεί στην ανακοίνωση των ερευνών.
Η εκστρατεία του Σι στον στρατό
Ο κινεζικός στρατός αποτελεί από το 2012 έναν από τους βασικούς χώρους εφαρμογής της εκστρατείας κατά της διαφθοράς που έχει θέσει σε εφαρμογή ο Σι Τζινπίνγκ. Η επιχείρηση έχει οδηγήσει τα τελευταία χρόνια σε σειρά απομακρύνσεων και ερευνών σε ανώτατα επίπεδα των Ενόπλων Δυνάμεων.
Πίσω από την επίσημη ρητορική περί πειθαρχίας βρίσκεται και η προσπάθεια του Σι να διασφαλίσει τον απόλυτο πολιτικό έλεγχο του στρατού. Στην Κίνα, η Κεντρική Στρατιωτική Επιτροπή αποτελεί τον βασικό μηχανισμό μέσω του οποίου το κόμμα ασκεί τον έλεγχο στις Ένοπλες Δυνάμεις.
Η απομάκρυνση προσώπων που βρίσκονταν τόσο κοντά στην κορυφή της στρατιωτικής διοίκησης αφήνει, παράλληλα, ανοικτό το ερώτημα για το εάν η διαδικασία θα επεκταθεί και σε άλλα στελέχη.
Το timing πριν από τη συνάντηση με τον Τραμπ
Η χρονική συγκυρία προσδίδει στην ανακοίνωση πρόσθετο ενδιαφέρον. Η αποπομπή των δύο στρατηγών γίνεται λίγο πριν από την αναμενόμενη μετάβαση του Σι Τζινπίνγκ στις ΗΠΑ και τις συνομιλίες του με τον Ντόναλντ Τραμπ.
Οι σχέσεις ΗΠΑ–Κίνας παραμένουν ένα από τα κεντρικά γεωπολιτικά μέτωπα, με την Ταϊβάν, το εμπόριο, την τεχνολογία και την ασφάλεια να βρίσκονται σταθερά στην ατζέντα. Το Ανατροπή News έχει καταγράψει τις διαφορετικές στρατηγικές των Τραμπ και Σι στις σχέσεις ΗΠΑ–Κίνας, καθώς και τις ευρύτερες εντάσεις γύρω από την οικονομική και γεωπολιτική αντιπαράθεση των δύο χωρών.
Παράλληλα, τον Οκτώβριο αναμένεται κρίσιμη κομματική σύσκεψη για ζητήματα εσωκομματικής διακυβέρνησης και πειθαρχίας. Η υπόθεση Ζανγκ και Λιου θα αποτελέσει, συνεπώς, ένα ακόμη τεστ για τον τρόπο με τον οποίο ο Σι Τζινπίνγκ επιδιώκει να ελέγξει την κορυφή του κόμματος και του στρατεύματος.
Η επόμενη ημέρα στον κινεζικό στρατό
Το βασικό ερώτημα πλέον είναι εάν η υπόθεση των δύο στρατηγών ολοκληρώνει έναν κύκλο εκκαθαρίσεων ή ανοίγει έναν νέο. Η κινεζική ηγεσία δεν έχει δώσει μέχρι στιγμής πλήρη εικόνα για το εύρος των ερευνών ούτε για το εάν υπάρχουν και άλλα πρόσωπα που βρίσκονται στο μικροσκόπιο.
Για τον Σι Τζινπίνγκ, πάντως, η υπόθεση αφορά έναν θεσμό που βρίσκεται στον πυρήνα της εξουσίας του: τον στρατό. Η απομάκρυνση δύο τόσο υψηλόβαθμων αξιωματούχων δείχνει ότι η εκστρατεία πειθαρχικού ελέγχου συνεχίζεται στην κορυφή της στρατιωτικής ηγεσίας, την ώρα που η Κίνα προετοιμάζεται για κρίσιμες διεθνείς και εσωκομματικές εξελίξεις.
