Οι προειδοποιήσεις για πιθανή ρωσική επίθεση σε χώρα του ΝΑΤΟ περνούν πλέον από το επίπεδο των γενικών εκτιμήσεων σε συγκεκριμένα μέτρα προετοιμασίας. Γερμανία, Λιθουανία και Πολωνία ενισχύουν την ετοιμότητά τους, ενώ οι στρατιωτικές ασκήσεις στη Βαλτική και τα αλλεπάλληλα περιστατικά με drones και παραβιάσεις εναέριου χώρου αυξάνουν την ανησυχία για περαιτέρω κλιμάκωση.
Η εικόνα που διαμορφώνεται στην Ευρώπη συνδέεται με μια ευρύτερη αύξηση των ρωσικών υβριδικών επιχειρήσεων και με την ενίσχυση της στρατιωτικής ετοιμότητας στην ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ. Την ίδια ώρα, η Πολωνία βρίσκεται αντιμέτωπη με περιστατικά που φέρνουν τον πόλεμο της Ουκρανίας ακόμη πιο κοντά στα σύνορα της Συμμαχίας.
Στη Γερμανία, η κυβέρνηση προετοιμάζει τα νοσοκομεία για ενδεχόμενες μαζικές απώλειες, ενώ η Λιθουανία επικαιροποιεί τα σχέδια εκκένωσης. Στη Βαλτική πραγματοποιούνται στρατιωτικές ασκήσεις, την ώρα που η Λευκορωσία, στενός σύμμαχος της Μόσχας, διεξάγει μεγάλης κλίμακας γυμνάσια κοντά στα σύνορα με τη Λιθουανία.
Η ανησυχία ενισχύθηκε και από το πρόσφατο περιστατικό με ρωσικό drone κοντά στα σύνορα Πολωνίας-Ουκρανίας, ενώ το Βερολίνο έχει ήδη αποδώσει στη Ρωσία την ευθύνη για την απόπειρα επίθεσης με drones στο αεροδρόμιο της Λειψίας. Παράλληλα, το ζήτημα της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ βρίσκεται στο επίκεντρο των συζητήσεων για την αποτροπή.
Η προειδοποίηση Τουσκ και η ευρωπαϊκή κινητοποίηση
Ο Πολωνός πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ προειδοποίησε ότι η Ρωσία θα μπορούσε να εξαπολύσει επίθεση με drones ή πυραύλους εναντίον εδάφους χωρών του ΝΑΤΟ που στηρίζουν την Ουκρανία μέσα στους επόμενους μήνες.
Η δήλωση ήρθε σε μια περίοδο κατά την οποία οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις καταγράφουν περισσότερα περιστατικά παραβιάσεων εναέριου χώρου, δολιοφθορών και άλλων ενεργειών που αποδίδουν στη Μόσχα.
Η Πολωνία ξεκίνησε σήμερα επιχειρήσεις προληπτικού χαρακτήρα της Πολεμικής της Αεροπορίας για να προστατεύσει τον εναέριο χώρο της εν μέσω ρωσικών πληγμάτων στην Ουκρανία, όπως ανέφερε ο πολωνικός στρατός σε ανάρτηση στο Χ.
Ο στρατός έθεσε σε κατάσταση ετοιμότητας τα επίγεια συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας και τα ραντάρ αναγνώρισης, πρόσθεσε.
Ο πρόεδρος της Φινλανδίας Αλεξάντερ Στουμπ κάλεσε τους πολίτες της χώρας του να είναι ψυχολογικά προετοιμασμένοι για το ενδεχόμενο νέων περιστατικών, αναφέροντας μεταξύ άλλων drones και δολιοφθορές.
Στη Γαλλία, ο Εμανουέλ Μακρόν συγκάλεσε σύσκεψη με αρχηγούς κομμάτων και υποψηφίους για τις προεδρικές εκλογές του 2027, με αντικείμενο μεταξύ άλλων την Ουκρανία, το Ιράν και την ενεργειακή κρίση. Ο Γάλλος πρόεδρος χαρακτήρισε βάσιμες τις προειδοποιήσεις του Τουσκ και ανακοίνωσε σχέδιο για την προστασία κρίσιμων υποδομών.
Ο Ολλανδός πρωθυπουργός Ρομπ Γέτεν κινήθηκε στην ίδια γραμμή, υποστηρίζοντας ότι η προειδοποίηση της Πολωνίας πρέπει να ληφθεί σοβαρά.
Η Γερμανία περνά από την προειδοποίηση στην προετοιμασία
Το Βερολίνο βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της ευρωπαϊκής κινητοποίησης. Η γερμανική κυβέρνηση έχει ήδη περάσει από τις γενικές προειδοποιήσεις για ρωσική υβριδική δράση στη λήψη συγκεκριμένων μέτρων.
Η απόπειρα επίθεσης με drones στο αεροδρόμιο Λειψίας/Χάλε αποτέλεσε χαρακτηριστικό περιστατικό. Οι γερμανικές υπηρεσίες απέδωσαν την ενέργεια στη Ρωσία, εντάσσοντάς την σε μια ευρύτερη εκστρατεία κατασκοπείας, σαμποτάζ και αποσταθεροποίησης.
Το Βερολίνο έχει παράλληλα ενισχύσει τον σχεδιασμό για την προστασία κρίσιμων υποδομών και εξετάζει τρόπους αντιμετώπισης περιστατικών που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη λειτουργία του κράτους και την κοινωνία.
Η γερμανική προετοιμασία αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή η χώρα αποτελεί βασικό κόμβο των στρατιωτικών μεταφορών και της υποστήριξης προς την ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ.
Βαλτική: Το πιο ευαίσθητο σημείο της ευρωπαϊκής άμυνας
Στη Βαλτική συγκεντρώνεται μεγάλο μέρος της ανησυχίας. Γερμανικές και σουηδικές δυνάμεις πραγματοποίησαν κοινές ασκήσεις κοντά στο Γκότλαντ, ενώ δυνάμεις του ΝΑΤΟ πραγματοποιούν ευρύτερες ασκήσεις στην περιοχή.
Το Γκότλαντ έχει ιδιαίτερη στρατηγική σημασία λόγω της θέσης του ανάμεσα στη Σουηδία και τις χώρες της Βαλτικής. Η γεωγραφία της περιοχής καθιστά κρίσιμη την επιτήρηση των θαλάσσιων και εναέριων διαδρόμων, αλλά και την προστασία των υποδομών επικοινωνιών και ενέργειας.
Την ίδια ώρα, οι ένοπλες δυνάμεις της Λευκορωσίας έχουν πραγματοποιήσει μεγάλης κλίμακας γυμνάσια κοντά στη Λιθουανία, προσθέτοντας έναν ακόμη παράγοντα πίεσης στην ανατολική πτέρυγα.
Η Λιθουανία έχει επικαιροποιήσει τα σχέδια εκκένωσης και πολιτικής προστασίας, προετοιμάζοντας τις κρατικές δομές για διαφορετικά σενάρια κρίσης.
Πολλαπλά περιστατικά και αυξανόμενη πίεση
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις συνδέουν την αυξημένη επιφυλακή με τη συχνότητα των περιστατικών που θεωρούν μέρος της ρωσικής υβριδικής εκστρατείας.
Από τις παραβιάσεις εναέριου χώρου και τις πτήσεις drones μέχρι τις απόπειρες δολιοφθοράς και τις κυβερνοεπιθέσεις, η αντιπαράθεση έχει μετακινηθεί σε μεγάλο βαθμό έξω από το άμεσο πεδίο των μαχών στην Ουκρανία.
Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το Sahaidachnyi Security Center, από τον Ιανουάριο έως τον Αύγουστο καταγράφηκαν στην Ευρώπη 100 περιστατικά υβριδικών ενεργειών για τα οποία αποδόθηκε επισήμως ευθύνη, έναντι 60 την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους.
Ανώτερος αξιωματούχος του ΝΑΤΟ υποστήριξε ότι ο πραγματικός αριθμός είναι υψηλότερος και ξεπερνά τα 200 περιστατικά, χωρίς να υπολογίζονται οι κυβερνοεπιθέσεις.
Το στοιχείο που προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες είναι η αύξηση των περιστατικών που αφορούν τον εναέριο χώρο χωρών-μελών της Συμμαχίας.
Το ΝΑΤΟ δεν βλέπει άμεση απειλή επίθεσης
Παρά το κλίμα αυξημένης επιφυλακής, το ΝΑΤΟ δεν έχει αλλάξει επισήμως την εκτίμησή του για το επίπεδο της απειλής.
Αξιωματούχος της Συμμαχίας δήλωσε ότι αυτή τη στιγμή δεν διαπιστώνεται άμεση απειλή ρωσικής επίθεσης εναντίον χώρας-μέλους. Παράλληλα, όμως, υπογράμμισε την ανάγκη να μην υπάρξει εφησυχασμός και να διατηρηθεί ισχυρή η αποτρεπτική ικανότητα του ΝΑΤΟ.
Αυτό είναι και το βασικό σημείο της σημερινής ευρωπαϊκής στάσης: οι κυβερνήσεις προετοιμάζονται για ένα ενδεχόμενο που δεν θεωρείται άμεσο, χωρίς να διαθέτουν δημόσια στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η Μόσχα έχει λάβει απόφαση για συμβατική επίθεση εναντίον χώρας της Συμμαχίας.
Δύο διπλωμάτες του ΝΑΤΟ ανέφεραν, σύμφωνα με τις πληροφορίες που δημοσιοποιήθηκαν, ότι οι σύμμαχοι δεν έχουν ενημερωθεί επισήμως για νέα στοιχεία των υπηρεσιών πληροφοριών που να μεταβάλλουν την εκτίμηση της Συμμαχίας.
Η Μόσχα ανεβάζει τη ρητορική
Την ίδια στιγμή, η ρωσική πλευρά σκληραίνει τη ρητορική της. Ο υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ προειδοποίησε ότι σε περίπτωση επίθεσης του ΝΑΤΟ εναντίον της Ρωσίας, ο πόλεμος θα ήταν «πολύ σύντομος».
Η Μόσχα απορρίπτει τις κατηγορίες περί οργανωμένης υβριδικής εκστρατείας και κατηγορεί τις δυτικές χώρες ότι κλιμακώνουν τη σύγκρουση μέσω της στρατιωτικής και πολιτικής στήριξης προς την Ουκρανία.
Η ρωσική ρητορική συμπίπτει με την προεκλογική περίοδο στη Ρωσία, όπου οι βουλευτικές εκλογές διεξάγονται αυτό το Σαββατοκύριακο και αναμένεται να διατηρήσουν την Ενωμένη Ρωσία στην εξουσία.
Η γραμμή μεταξύ υβριδικού πολέμου και στρατιωτικής σύγκρουσης
Το κρίσιμο ερώτημα για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν είναι μόνο αν επίκειται ρωσική επίθεση, αλλά μέχρι πού μπορεί να φτάσει η υβριδική αντιπαράθεση χωρίς να προκληθεί άμεση στρατιωτική σύγκρουση.
Τα περιστατικά με drones, οι παραβιάσεις εναέριου χώρου, οι απόπειρες δολιοφθοράς και οι κυβερνοεπιθέσεις δημιουργούν μια γκρίζα ζώνη μεταξύ πολέμου και ειρήνης. Για τις χώρες της ανατολικής Ευρώπης, η εγγύτητα στη Ρωσία και στη Λευκορωσία μετατρέπει αυτή τη ζώνη σε καθημερινό ζήτημα ασφάλειας.
Για το ΝΑΤΟ, η πρόκληση είναι διπλή: να αποτρέψει μια πιθανή κλιμάκωση και ταυτόχρονα να αποφύγει κινήσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ανεξέλεγκτη αντιπαράθεση.
Μέχρι στιγμής, η Συμμαχία επιμένει ότι δεν διαπιστώνει άμεση απειλή επίθεσης. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, ωστόσο, προχωρούν σε μέτρα πολιτικής προστασίας, στρατιωτικής ετοιμότητας και προστασίας κρίσιμων υποδομών. Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι η συζήτηση στην Ευρώπη έχει πλέον μετατοπιστεί από το αν υπάρχει κίνδυνος κλιμάκωσης στο πώς θα είναι προετοιμασμένη εάν αυτή συμβεί.
