Η Federal Reserve αύξησε κατά 25 μονάδες βάσης το βασικό επιτόκιο των ΗΠΑ, στο 3,75%-4%, στην πρώτη αύξηση από τον Ιούλιο του 2023, στέλνοντας σαφές μήνυμα ότι ο πληθωρισμός στις ΗΠΑ εξακολουθεί να αποτελεί την άμεση προτεραιότητα της νομισματικής πολιτικής. Η απόφαση ήταν ομόφωνη, παρά τις επανειλημμένες πιέσεις του Ντόναλντ Τραμπ για χαμηλότερα επιτόκια.
Η απόφαση της Fed ελήφθη με ψήφους 12-0 και αποτελεί την πρώτη αύξηση του κόστους χρήματος στις Ηνωμένες Πολιτείες εδώ και περισσότερα από τρία χρόνια. Το εύρος του ομοσπονδιακού επιτοκίου διαμορφώνεται πλέον στο 3,75%-4%, από 3,50%-3,75% προηγουμένως.
Η κίνηση είχε σε μεγάλο βαθμό προεξοφληθεί από τις αγορές, οι οποίες είχαν δώσει πολύ υψηλή πιθανότητα στην αύξηση. Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στην επόμενη συνεδρίαση και κυρίως στο αν η Fed θα προχωρήσει σε νέα αύξηση μέχρι το τέλος του έτους.
Η απόφαση έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία, καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένα ζητήσει χαμηλότερα επιτόκια, υποστηρίζοντας ότι το κόστος δανεισμού πρέπει να μειωθεί. Η νέα ηγεσία της κεντρικής τράπεζας, υπό τον Κέβιν Γουόρς, επέλεξε ωστόσο να κινηθεί με βάση τα δεδομένα για τις τιμές και την οικονομία. Η πίεση του Τραμπ στη Fed είχε βρεθεί ήδη στο επίκεντρο της συζήτησης για την ανεξαρτησία της αμερικανικής κεντρικής τράπεζας.
Η Fed ανεβάζει ξανά το κόστος χρήματος
Η Fed αιτιολόγησε την απόφασή της με την ανάγκη να επιταχυνθεί η επιστροφή του πληθωρισμού στον στόχο του 2%. Στην ανακοίνωσή της επισημαίνει ότι η οικονομική δραστηριότητα συνεχίζει να αναπτύσσεται με σταθερό ρυθμό, η κατανάλωση παραμένει ανθεκτική και οι επενδύσεις κεφαλαίου είναι ισχυρές.
Παράλληλα, όμως, ο πληθωρισμός παραμένει υψηλότερος από τον στόχο. Η εικόνα αυτή οδήγησε την Επιτροπή Ανοικτής Αγοράς να επιλέξει την αύξηση του επιτοκίου, παρά το γεγονός ότι υψηλότερο κόστος χρήματος λειτουργεί περιοριστικά για την οικονομική δραστηριότητα και τις επενδύσεις.
Η εξέλιξη έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι πληθωριστικές πιέσεις τροφοδοτούνται από περισσότερους παράγοντες. Οι αμερικανικοί δασμοί έχουν αυξήσει το κόστος σε τμήμα των εισαγόμενων προϊόντων, ενώ οι υψηλές τιμές ενέργειας που συνδέονται με τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή επιβαρύνουν τις τιμές. Παράλληλα, οι μεγάλες επενδύσεις που συνδέονται με την έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης διατηρούν ισχυρή τη ζήτηση για κεφάλαια και υποδομές.
Νέα αύξηση έως το τέλος του 2026
Οι νέες προβλέψεις της Fed δείχνουν ότι η σημερινή αύξηση πιθανότατα δεν θα είναι η τελευταία για το 2026. Η πλειονότητα των αξιωματούχων βλέπει το βασικό επιτόκιο στο 4%-4,25% μέχρι το τέλος της χρονιάς, γεγονός που αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας ακόμη αύξησης κατά 25 μονάδες βάσης.
Οι προβλέψεις δεν δείχνουν, ωστόσο, έναν νέο κύκλο συνεχόμενων αυξήσεων. Για τα επόμενα χρόνια οι εκτιμήσεις περιλαμβάνουν σταθεροποίηση και στη συνέχεια μειώσεις, καθώς οι αξιωματούχοι αναμένουν σταδιακή αποκλιμάκωση του πληθωρισμού.
Το λεγόμενο dot plot αποτυπώνει τις διαφορετικές εκτιμήσεις των μελών της Fed. Η πλειονότητα βλέπει ακόμη μία αύξηση μέσα στο 2026, ενώ μικρότερος αριθμός αξιωματούχων θεωρεί πιθανές δύο επιπλέον κινήσεις. Υπάρχουν επίσης μέλη που θεωρούν ότι η σημερινή αύξηση μπορεί να είναι αρκετή.
Ανεβαίνει η πρόβλεψη για τον πληθωρισμό
Η Fed αναθεώρησε ελαφρώς προς τα πάνω την πρόβλεψή της για τον πληθωρισμό. Ο γενικός δείκτης τιμών προσωπικών καταναλωτικών δαπανών εκτιμάται πλέον ότι θα διαμορφωθεί στο 3,7% στο τέλος του 2026, έναντι 3,6% στην προηγούμενη πρόβλεψη του Ιουνίου.
Ο δομικός δείκτης, που εξαιρεί τις τιμές τροφίμων και ενέργειας, προβλέπεται στο 3,4%. Και οι δύο εκτιμήσεις είναι κατά 0,1 ποσοστιαία μονάδα υψηλότερες από τις προηγούμενες.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η Fed δεν βλέπει επιστροφή του πληθωρισμού στον στόχο του 2% πριν από το 2029. Για το 2027 προβλέπει σημαντική αποκλιμάκωση, με τον γενικό δείκτη στο 2,3% και τον δομικό στο 2,5%.
Το μήνυμα προς τον Τραμπ και τις αγορές
Η ομόφωνη απόφαση της Fed σηματοδοτεί ότι η νέα ηγεσία της κεντρικής τράπεζας δεν προτίθεται, τουλάχιστον στην παρούσα φάση, να προσαρμόσει τη νομισματική πολιτική στις πολιτικές πιέσεις για χαμηλότερο κόστος δανεισμού.
Ο Κέβιν Γουόρς, ο οποίος είχε επιλεγεί από τον Τραμπ με προσδοκίες για μια πιο χαλαρή νομισματική πολιτική, συμμετείχε στην ομόφωνη απόφαση για την αύξηση. Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερο βάρος, καθώς η επιλογή του είχε συνδεθεί με την πρόθεση του προέδρου να μειωθεί το κόστος χρήματος.
Για τις αγορές, η προσοχή μεταφέρεται πλέον από την ίδια την αύξηση στην επόμενη κίνηση. Η αντίδραση της Wall Street ήταν αρχικά περιορισμένη, ενώ το δολάριο ενισχύθηκε μετά την ανακοίνωση. Οι αποδόσεις των αμερικανικών ομολόγων κινήθηκαν επίσης με βάση τις νέες εκτιμήσεις για την πορεία των επιτοκίων.
Η πορεία των επιτοκίων θα επηρεάσει άμεσα το κόστος δανεισμού στην αμερικανική οικονομία, αλλά και ευρύτερα τις διεθνείς αγορές, τις συναλλαγματικές ισοτιμίες και τις αποφάσεις των άλλων μεγάλων κεντρικών τραπεζών.
Το επόμενο τεστ για τη Fed
Η επόμενη περίοδος θα κριθεί από το αν οι πληθωριστικές πιέσεις αρχίσουν να υποχωρούν χωρίς να προκληθεί αισθητή επιβράδυνση της αμερικανικής οικονομίας. Η Fed βρίσκεται έτσι αντιμέτωπη με δύο παράλληλους στόχους: την επιστροφή του πληθωρισμού στο 2% και τη διατήρηση της οικονομικής δραστηριότητας και της αγοράς εργασίας σε ανθεκτικά επίπεδα.
Προς το παρόν, η κεντρική τράπεζα επιλέγει να δώσει μεγαλύτερο βάρος στην αντιμετώπιση του πληθωρισμού. Η νέα αύξηση και η προοπτική μιας ακόμη κίνησης έως το τέλος του έτους δείχνουν ότι ο κύκλος της νομισματικής χαλάρωσης έχει ανακοπεί και ότι το κόστος χρήματος στις ΗΠΑ εισέρχεται σε νέα φάση.
