Κρίσιμες αποφάσεις καλείται να λάβει το υπουργείο Εθνικής Άμυνας για την ελληνική πυροβολαρχία Patriot που βρίσκεται στη Σαουδική Αραβία, καθώς η κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή και οι νέες απειλές του Ιράν επαναφέρουν στο προσκήνιο την ανάγκη αναδιάταξης των διαθέσιμων αντιαεροπορικών μέσων.
Την ίδια ώρα, η πυροβολαρχία Patriot που βρισκόταν στην Κάρπαθο μετακινείται στην Κρήτη, με προτεραιότητα την ενίσχυση της προστασίας κρίσιμων υποδομών στη Σούδα.
Δύο επιλογές για τους Patriot στη Σαουδική Αραβία
Στο υπουργείο Εθνικής Άμυνας εξετάζονται δύο βασικά σενάρια για την ελληνική δύναμη Patriot που έχει αναπτυχθεί στη Σαουδική Αραβία: είτε μια μικρής διάρκειας παράταση της αποστολής είτε η επιστροφή της στην Ελλάδα.
Η δεύτερη επιλογή εμφανίζεται αυτή τη στιγμή ως η πιθανότερη, χωρίς ωστόσο να έχει ληφθεί οριστική απόφαση. Οι τελικές εισηγήσεις θα πρέπει να σταθμίσουν τόσο τις επιχειρησιακές ανάγκες της ελληνικής αεράμυνας όσο και τις υποχρεώσεις που έχει αναλάβει η Αθήνα στο πλαίσιο της αποστολής στη Σαουδική Αραβία.
Η ελληνική πυροβολαρχία βρίσκεται στην περιοχή Γιανμπού από το 2021, στο πλαίσιο της διεθνούς πρωτοβουλίας Integrated Air Missile Defense (IAMD), με αποστολή την ενίσχυση της αεράμυνας του Βασιλείου και την προστασία κρίσιμων εγκαταστάσεων της Aramco.
Τους τελευταίους μήνες, η επιχειρησιακή της αξία έχει γίνει ακόμη μεγαλύτερη, καθώς η περιοχή έχει βρεθεί στο επίκεντρο επιθέσεων με βαλλιστικούς πυραύλους και drones, που έχουν εκτοξευθεί από το Ιράν και τους Χούθι της Υεμένης.
Η ελληνική αεράμυνα αναδιατάσσεται
Η συζήτηση για την επιστροφή των Patriot από τη Σαουδική Αραβία δεν γίνεται αποκομμένα από τις κινήσεις που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη στην Ελλάδα.
Η πυροβολαρχία που είχε μετακινηθεί στην Κάρπαθο τον Μάρτιο αποσύρεται από το νησί και μεταφέρεται στην Κρήτη. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, η μετακίνηση ξεκίνησε τα ξημερώματα της Κυριακής 23 Αυγούστου και γίνεται με αρματαγωγό.
Ο προορισμός είναι η ευρύτερη περιοχή της Σούδας, όπου βρίσκονται κρίσιμες στρατιωτικές και ενεργειακές υποδομές, καθώς και η αμερικανική βάση. Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά τις πληροφορίες για αυξημένη ετοιμότητα των αμερικανικών εγκαταστάσεων στην Ευρώπη και τις προειδοποιήσεις από την Τεχεράνη.
Η απόφαση για την Κρήτη εντάσσεται στον ευρύτερο σχεδιασμό του υπουργείου Εθνικής Άμυνας και του ΓΕΕΘΑ για την προστασία κρίσιμων υποδομών σε περίπτωση επέκτασης της σύγκρουσης πέρα από τη Μέση Ανατολή.
Το ιρανικό οπλοστάσιο αλλάζει τους υπολογισμούς
Καθοριστικός παράγοντας στις ελληνικές εκτιμήσεις είναι οι δυνατότητες του ιρανικού πυραυλικού οπλοστασίου.
Σύμφωνα με πληροφορίες που έχουν μεταφερθεί στην Αθήνα από συμμαχικές υπηρεσίες, το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικό αριθμό βαλλιστικών πυραύλων με ονομαστική εμβέλεια άνω των 2.000 χιλιομέτρων. Το γεγονός αυτό διευρύνει θεωρητικά τη ζώνη πιθανών στόχων και φέρνει στο σχεδιασμό και υποδομές της νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Η ελληνική πλευρά αξιολογεί, παράλληλα, την αποτελεσματικότητα των συστημάτων αεράμυνας που έχουν αναπτυχθεί στη Μέση Ανατολή. Οι πιθανές απειλές για ευρωπαϊκούς στόχους δεν αντιμετωπίζονται από μία μόνο γραμμή άμυνας, αλλά από ένα πολυεπίπεδο δίκτυο αισθητήρων, ραντάρ και αντιαεροπορικών συστημάτων που έχουν αναπτύξει οι ΗΠΑ, το Ισραήλ και άλλες χώρες της περιοχής.
Για την Αθήνα, ωστόσο, η ύπαρξη πολλαπλών γραμμών άμυνας δεν σημαίνει ότι μπορεί να αγνοηθεί το ενδεχόμενο μιας επίθεσης μεγάλης εμβέλειας. Αντιθέτως, οδηγεί σε επανεξέταση της διάταξης των ελληνικών Patriot και των διαθέσιμων μέσων.
Στο μικροσκόπιο η Σούδα και η Κύπρος
Η μεταφορά της πυροβολαρχίας από την Κάρπαθο στην Κρήτη αποτυπώνει τη νέα προτεραιότητα: προστασία των δυτικών υποδομών της χώρας και ιδιαίτερα της Σούδας.
Παράλληλα, η Αθήνα βρίσκεται σε συνεχή επικοινωνία με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ για την αξιολόγηση της απειλής. Στο επίκεντρο βρίσκεται και η Κύπρος, καθώς η βρετανική βάση στο Ακρωτήρι αποτελεί εγκατάσταση υψηλού ενδιαφέροντος λόγω της γεωγραφικής της θέσης και του ρόλου της στις επιχειρήσεις στην περιοχή.
Στην Κύπρο παραμένουν ελληνικά F-16, ενώ εξακολουθεί να βρίσκεται και η φρεγάτα «Νικηφόρος Φωκάς», εξοπλισμένη με το σύστημα αντιμετώπισης drones «Κένταυρος».
Η Αθήνα καλείται επομένως να ισορροπήσει ανάμεσα σε διαφορετικές ανάγκες: την προστασία του εθνικού εναέριου χώρου, την κάλυψη κρίσιμων εγκαταστάσεων, τις συμμαχικές υποχρεώσεις και τη διατήρηση επαρκών διαθέσιμων μέσων για την αντιμετώπιση μιας πιθανής κρίσης.
Ανοιχτό και το ενδεχόμενο συνδρομής στη Βουλγαρία
Στο ίδιο πλαίσιο εξετάζεται, σύμφωνα με πληροφορίες, και το ενδεχόμενο ελληνικής συνδρομής στην αεράμυνα της Βουλγαρίας, εφόσον υπάρξει επίσημο αίτημα από τη Σόφια.
Η Βουλγαρία φιλοξενεί αμερικανικά αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού και, σε περίπτωση που ζητηθεί ελληνική υποστήριξη, θα απαιτηθούν οι προβλεπόμενες πολιτικές εγκρίσεις. Ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να οδηγήσει σε ανάπτυξη ελληνικής πυροβολαρχίας στην περιοχή του Διδυμοτείχου.
Πρόκειται για έναν ακόμη παράγοντα που περιπλέκει τον επιχειρησιακό σχεδιασμό, καθώς οι διαθέσιμες πυροβολαρχίες Patriot δεν είναι απεριόριστες και κάθε μετακίνηση δημιουργεί διαφορετικές απαιτήσεις στην κάλυψη του εθνικού χώρου.
Το δίλημμα της Αθήνας
Το πραγματικό δίλημμα για την ελληνική κυβέρνηση δεν είναι μόνο αν θα παραταθεί ή θα τερματιστεί η αποστολή στη Σαουδική Αραβία. Είναι πού πρέπει να βρίσκονται τα διαθέσιμα ελληνικά συστήματα Patriot ώστε να εξυπηρετούν καλύτερα τις ανάγκες ασφαλείας της χώρας και τις συμμαχικές υποχρεώσεις της.
Η παραμονή στη Σαουδική Αραβία διατηρεί την ελληνική παρουσία σε ένα κρίσιμο επιχειρησιακό περιβάλλον και ενισχύει τη συνεργασία με έναν σημαντικό περιφερειακό εταίρο. Η επιστροφή, από την άλλη, αυξάνει τις δυνατότητες της ελληνικής αεράμυνας σε μια περίοδο κατά την οποία η απειλή δεν περιορίζεται πλέον γεωγραφικά στη Μέση Ανατολή.
Η τελική απόφαση θα εξαρτηθεί από την εκτίμηση της απειλής, τις ανάγκες των Ενόπλων Δυνάμεων και τις συνεννοήσεις με τους συμμάχους. Το μόνο βέβαιο είναι ότι οι Patriot έχουν επιστρέψει στο επίκεντρο του ελληνικού αμυντικού σχεδιασμού, αυτή τη φορά όχι μόνο ως εργαλείο διεθνούς παρουσίας, αλλά ως κρίσιμο στοιχείο της ίδιας της εθνικής αεράμυνας.
