Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο έφτασε στην Αθήνα το βράδυ της Τρίτης, προκειμένου να ηγηθεί της αμερικανικής αντιπροσωπείας στον 6ο Στρατηγικό Διάλογο Ελλάδας-ΗΠΑ. Στο επίκεντρο των επαφών του βρίσκονται η αμυντική συνεργασία, η περιφερειακή ασφάλεια και η ενέργεια, με την Ανατολική Μεσόγειο να αποτελεί βασικό πεδίο κοινών αμερικανικών και ελληνικών συμφερόντων.
Ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας προσγειώθηκε περίπου στις 21.20 στο Διεθνές Αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος», όπου τον υποδέχθηκε ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης. Οι δύο υπουργοί αντάλλαξαν θερμή χειραψία και αναχώρησαν αμέσως μαζί, ενόψει του πυκνού προγράμματος που ακολουθεί την Τετάρτη.
Η επίσκεψη Ρούμπιο πραγματοποιείται στο πλαίσιο του 6ου Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας-ΗΠΑ, ενός θεσμού που από το 2018 έχει εξελιχθεί σε βασικό μηχανισμό συντονισμού των δύο χωρών. Η φετινή συνάντηση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα λόγω της διευρυμένης ατζέντας, η οποία περιλαμβάνει από την άμυνα και την ασφάλεια έως την ενέργεια, τη ναυτιλία, την τεχνολογία, το εμπόριο και τις επενδύσεις.
Στις 19.00 το απόγευμα της Τετάρτης ο Μάρκο Ρούμπιο θα γίνει δεκτός στο Μέγαρο Μαξίμου από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη. Αμέσως μετά, στις 20.00, ο πρωθυπουργός θα παραθέσει επίσημο γεύμα προς τιμήν του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών. Η συνάντηση Ρούμπιο-Μητσοτάκη αναμένεται να αποτελέσει την κορυφαία πολιτική επαφή της επίσκεψης.
Νωρίτερα, στις 9.00, ο Ρούμπιο θα μεταβεί στο υπουργείο Εξωτερικών για τη διμερή συνάντηση με τον Γιώργο Γεραπετρίτη. Οι δύο υπουργοί θα κάνουν κοινές δηλώσεις προς τον Τύπο και στη συνέχεια θα κηρύξουν την έναρξη του Στρατηγικού Διαλόγου. Η ελληνοαμερικανική συνεργασία έχει βρεθεί το τελευταίο διάστημα σε διαρκή τροχιά ενίσχυσης, με την Αθήνα και την Ουάσιγκτον να διευρύνουν σταθερά τα πεδία συνεννόησης.
Η Πνύκα και το μήνυμα Ρούμπιο
Στις 11.00 ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών θα μεταβεί στην Πρεσβεία των ΗΠΑ στην Αθήνα, όπου θα παραβρεθεί στα εγκαίνια των έργων ανακαίνισής της. Στις 12.00 θα ακολουθήσει σε κεντρικό ξενοδοχείο η συνεδρία του Στρατηγικού Διαλόγου με τη συμμετοχή των δύο υπουργών Εξωτερικών.
Ιδιαίτερο συμβολισμό έχει η ομιλία του Μάρκο Ρούμπιο στις 18.00 στην Πνύκα, μία ώρα πριν από τη συνάντησή του με τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Ο χώρος, άμεσα συνδεδεμένος με την ιστορία της Αθηναϊκής Δημοκρατίας, προσδίδει ιδιαίτερο πολιτικό βάρος στην παρουσία του Αμερικανού υπουργού στην ελληνική πρωτεύουσα.
Ο Ρούμπιο, πριν αναχωρήσει από τις ΗΠΑ για την ευρωπαϊκή περιοδεία του, είχε υπογραμμίσει τη σημασία των σχέσεων με την Ελλάδα, επισημαίνοντας ότι πέρα από την αμερικανική στρατιωτική παρουσία υπάρχουν ισχυροί οικονομικοί δεσμοί μεταξύ των δύο χωρών.
Οι τρεις συμφωνίες και η αμυντική συνεργασία
Ο 6ος Στρατηγικός Διάλογος θα ξεκινήσει με τη θεματική των περιφερειακών ζητημάτων και θα συνεχιστεί με τους δεσμούς μεταξύ των δύο λαών. Στο πλαίσιο των εργασιών προβλέπεται η υπογραφή Επιστολής Προθέσεων (Letter of Intent) για την εγκαθίδρυση συνεργασίας μεταξύ των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων και της Εθνοφρουράς της Φλόριντα.
Η αμυντική συνεργασία αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες της συνάντησης. Η Αθήνα επιδιώκει την περαιτέρω εμβάθυνση της σχέσης με την Ουάσιγκτον, ενώ στο ευρύτερο πλαίσιο της επίσκεψης εντάσσονται και οι συζητήσεις για τα εξοπλιστικά προγράμματα και τον ρόλο της Ελλάδας στην περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφάλειας.
Παράλληλα, Ελλάδα και ΗΠΑ θα ανανεώσουν το Μνημόνιο Συνεργασίας για την επιβολή εισαγωγικών περιορισμών σε κατηγορίες αρχαιολογικού και εθνολογικού υλικού έως τον 15ο αιώνα μ.Χ.
Θα υπογραφεί επίσης Μνημόνιο Κατανόησης για την αμοιβαία αναγνώριση των Πιστοποιητικών Ικανότητας Ναυτικών, βάσει της Διεθνούς Σύμβασης STCW του 1978. Στόχος είναι η διευκόλυνση της απασχόλησης των ναυτικών και η ενίσχυση της ελληνοαμερικανικής συνεργασίας στη ναυτική εκπαίδευση.
Ενέργεια, ναυτιλία και επενδύσεις στην ατζέντα
Στο γεύμα εργασίας των δύο αντιπροσωπειών θα συζητηθούν ευρύτερα διεθνή και περιφερειακά ζητήματα, ενώ οι θεματικές συνεδρίες θα καλύψουν την ασφάλεια και την εφαρμογή του νόμου, την ενέργεια, τη ναυτιλία, την τεχνολογία, το εμπόριο, τις επενδύσεις και την άμυνα.
Στον ενεργειακό τομέα, ιδιαίτερη σημασία έχει ο ρόλος της Ελλάδας ως κόμβου για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, αλλά και τα σχέδια για την ενίσχυση των διασυνδέσεων στην Ανατολική Μεσόγειο. Στην ευρύτερη ατζέντα περιλαμβάνονται ο Κάθετος Διάδρομος και η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ, γνωστή ως GSI.
Η ενεργειακή συνεργασία συνδέεται άμεσα και με τη γεωπολιτική θέση της Ελλάδας. Η Αθήνα επιδιώκει να ενισχύσει τον ρόλο της ως πύλης ενέργειας και υποδομών προς τα Βαλκάνια και την ευρωπαϊκή αγορά, ενώ η Ουάσιγκτον ενδιαφέρεται για τη διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών και τη μείωση της εξάρτησης της περιοχής από τη Ρωσία.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και το σχήμα 3+1 Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ-ΗΠΑ, το οποίο αποτελεί ένα από τα εργαλεία περιφερειακής συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η ευρύτερη περιφερειακή ατζέντα
Πέρα από τα διμερή, ο Στρατηγικός Διάλογος αναμένεται να λειτουργήσει ως πλαίσιο συζήτησης για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, την Ουκρανία και την ευρύτερη κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Αθήνα επιδιώκει να αναδείξει τον ρόλο της ως παράγοντα σταθερότητας στην περιοχή, ενώ η Ουάσιγκτον εξετάζει τη θέση της Ελλάδας μέσα στο συνολικό περιφερειακό της σχεδιασμό.
Η επίσκεψη Ρούμπιο πραγματοποιείται επίσης σε μια περίοδο κατά την οποία οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις έχουν διευρυνθεί πέρα από το παραδοσιακό πεδίο της άμυνας. Ενέργεια, επενδύσεις, ναυτιλία, νέες τεχνολογίες και διασυνδεσιμότητα έχουν πλέον ενταχθεί στον πυρήνα της στρατηγικής συνεργασίας.
Οι εργασίες του 6ου Στρατηγικού Διαλόγου αναμένεται να ολοκληρωθούν στις 17.00. Ο θεσμός εγκαινιάστηκε το 2018, ενώ ο 5ος Γύρος πραγματοποιήθηκε στην Ουάσιγκτον τον Φεβρουάριο του 2024. Η φετινή συνάντηση στην Αθήνα επιχειρεί να αποτυπώσει τη νέα, ευρύτερη μορφή της ελληνοαμερικανικής σχέσης, με την ασφάλεια και την ενέργεια να αποτελούν τους δύο βασικούς άξονες.
