Απειλές του Ιράν για μπλόκο στο πετρέλαιο
Σε νέα επικίνδυνη κλιμάκωση οδηγείται η αντιπαράθεση ΗΠΑ και Ιράν, με τον Ντόναλντ Τραμπ να επαναφέρει την προκλητική απεικόνιση του Στενού του Ορμούζ ως «νέου αμερικανικού εδάφους» και την Τεχεράνη να προειδοποιεί ότι θα θεωρήσει εχθρική οποιαδήποτε χώρα συμμετάσχει στον αμερικανικό οικονομικό πόλεμο. Στο τραπέζι πλέον βρίσκεται και η απειλή πλήρους διακοπής των πετρελαϊκών ροών από μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη.
«Νέο έδαφος των ΗΠΑ» γράφει ο Τραμπ
Για δεύτερη φορά μέσα σε λιγότερο από μία εβδομάδα, ο Ντόναλντ Τραμπ ανάρτησε στο Truth Social εικόνα του Στενού του Ορμούζ, στην οποία η θαλάσσια περιοχή εμφανίζεται κυκλωμένη και συνοδεύεται από τη λεζάντα «ΝΕΟ έδαφος των ΗΠΑ».
Η ανάρτηση του Αμερικανού προέδρου έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία το Ορμούζ έχει μετατραπεί σε ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία της σύγκρουσης με το Ιράν.
Η συμβολική απεικόνιση του Τραμπ δεν αποτελεί, βεβαίως, από μόνη της αλλαγή του καθεστώτος της θαλάσσιας περιοχής. Αποτελεί, όμως, σαφές μήνυμα για την πρόθεση της Ουάσιγκτον να διεκδικήσει τον έλεγχο των εξελίξεων σε μια θαλάσσια δίοδο από την οποία εξαρτάται μεγάλο μέρος της παγκόσμιας ενεργειακής τροφοδοσίας.
«Μην συμμετέχετε στον οικονομικό πόλεμο»
Η απάντηση της Τεχεράνης ήταν άμεση και ιδιαίτερα σκληρή.
Ο Μοχσέν Ρεζαΐ, γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν, προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε χώρα συμμετάσχει στην εφαρμογή των αμερικανικών οικονομικών περιορισμών θα θεωρηθεί εχθρική από την Τεχεράνη.
«Οποιαδήποτε χώρα συμμετέχει στην εφαρμογή οικονομικών περιορισμών εις βάρος μας θεωρείται εχθρός», δήλωσε, απευθύνοντας παράλληλα προειδοποίηση προς τις κυβερνήσεις της περιοχής και της διεθνούς κοινότητας να μην ενταχθούν στην αμερικανική εκστρατεία οικονομικής πίεσης.
Ο Ιρανός αξιωματούχος άφησε μάλιστα ανοιχτό το ενδεχόμενο να στοχοποιηθούν οικονομικά συμφέροντα χωρών που θα συνταχθούν με την Ουάσιγκτον.
«Αν ο Τραμπ αναλάβει δράση, η αντίδρασή μας θα είναι σαν σεισμός», προειδοποίησε.
Η απειλή που αλλάζει τα δεδομένα στο Ορμούζ
Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο των δηλώσεων της Τεχεράνης αφορά το Στενό του Ορμούζ.
Ο Ρεζαΐ προειδοποίησε ότι, εάν γειτονικές χώρες εμπλακούν στον αμερικανικό οικονομικό πόλεμο, το Ιράν θα μπορούσε να προχωρήσει σε πλήρη διακοπή της κυκλοφορίας πετρελαίου μέσω του Περσικού Κόλπου και του Ορμούζ.
«Δεν θα επιτρέψουμε ούτε μία σταγόνα πετρελαίου να περάσει από τον Περσικό Κόλπο», ήταν το μήνυμα που εξέπεμψε η Τεχεράνη.
Πρόκειται για απειλή με συνέπειες πολύ πέρα από τα όρια της αμερικανοϊρανικής σύγκρουσης. Το Ορμούζ αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές θαλάσσιες οδούς παγκοσμίως και οποιαδήποτε σοβαρή διαταραχή στη ναυσιπλοΐα θα μπορούσε να προκαλέσει ισχυρές πιέσεις στις διεθνείς αγορές πετρελαίου.
Το Ιράν προειδοποιεί τους γείτονές του
Η Τεχεράνη επιχειρεί ταυτόχρονα να στείλει μήνυμα στις χώρες του Περσικού Κόλπου, οι οποίες βρίσκονται σε εξαιρετικά δύσκολη θέση.
Από τη μία πλευρά διατηρούν στενές οικονομικές και στρατηγικές σχέσεις με τις ΗΠΑ. Από την άλλη, βρίσκονται γεωγραφικά δίπλα στο Ιράν και γνωρίζουν ότι οποιαδήποτε εμπλοκή τους στη σύγκρουση θα μπορούσε να τις καταστήσει στόχο ιρανικών αντιδράσεων.
Η προειδοποίηση του Ρεζαΐ επομένως δεν αφορά μόνο τις κυρώσεις. Αποτελεί προσπάθεια της Τεχεράνης να αποτρέψει τη δημιουργία ενός ευρύτερου οικονομικού μετώπου εναντίον της, χρησιμοποιώντας ως μοχλό πίεσης το Ορμούζ και την ενεργειακή ασφάλεια.
Η Κίνα απέναντι στις αμερικανικές κυρώσεις
Η Ουάσιγκτον έχει καλέσει και άλλες κυβερνήσεις, μεταξύ των οποίων την Κίνα, να συμμετάσχουν στην προσπάθεια απομόνωσης της ιρανικής οικονομίας.
Το Πεκίνο, ωστόσο, έχει απορρίψει τη λογική των μονομερών αμερικανικών πιέσεων, υποστηρίζοντας ότι οι κυρώσεις και η οικονομική πίεση δεν μπορούν να αποτελέσουν λύση για τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.
Η στάση της Κίνας αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω των στενών οικονομικών σχέσεών της με το Ιράν και του ρόλου της ως σημαντικού αγοραστή ιρανικού πετρελαίου.
Την ίδια ώρα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ένας από τους σημαντικότερους εμπορικούς εταίρους του Ιράν, έχουν ανακοινώσει αναστολή εμπορικών και χρηματοοικονομικών συναλλαγών με την Τεχεράνη, αυξάνοντας την οικονομική πίεση προς την ιρανική πλευρά.
Οι πετρελαϊκές ροές στο επίκεντρο
Παρά τις πιέσεις, η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι οι εξαγωγές πετρελαίου συνεχίζονται. Ο Ρεζαΐ ανέφερε ότι το Ιράν έχει εξαγάγει περίπου 70 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου τους τελευταίους έναν με δύο μήνες.
Παράλληλα, οι πετρελαϊκές ροές μέσω του Ορμούζ συνεχίζονται, έστω και υπό ιδιαίτερα αυξημένες συνθήκες ασφαλείας και με πρακτικές που δυσκολεύουν την πλήρη παρακολούθηση της κίνησης των δεξαμενόπλοιων.
Η αμερικανική πλευρά εκτιμά ότι οι ροές πετρελαίου μέσω του Στενού διαμορφώνονται κατά μέσο όρο σε 8 έως 9 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, γεγονός που καταδεικνύει τη σημασία της θαλάσσιας οδού για την παγκόσμια αγορά ενέργειας.
Η «μητέρα όλων των κυρώσεων»
Το επόμενο κρίσιμο βήμα αναμένεται από την Ουάσιγκτον.
Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ πρόκειται να παραχωρήσει συνέντευξη Τύπου, εν μέσω προειδοποιήσεων για την ανακοίνωση ιδιαίτερα σκληρών νέων κυρώσεων σε βάρος του Ιράν.
Εάν οι ΗΠΑ προχωρήσουν σε ακόμη αυστηρότερο οικονομικό αποκλεισμό και το Ιράν απαντήσει επιχειρώντας να περιορίσει τις πετρελαϊκές ροές, η σύγκρουση θα περάσει σε ένα εντελώς διαφορετικό επίπεδο.
Δεν θα πρόκειται πλέον μόνο για αντιπαράθεση στρατιωτικών δυνάμεων ή για έναν πόλεμο κυρώσεων. Το επίκεντρο θα μετακινηθεί στην παγκόσμια ενεργειακή αγορά, με το Στενό του Ορμούζ να βρίσκεται στην καρδιά της κρίσης.
Το Ορμούζ ως παγκόσμιος μοχλός πίεσης
Η νέα ρητορική Τραμπ και οι απειλές της Τεχεράνης καταδεικνύουν ότι το Ορμούζ έχει εξελιχθεί στον σημαντικότερο μοχλό πίεσης της σύγκρουσης.
Για τις ΗΠΑ, ο έλεγχος της ασφάλειας της θαλάσσιας οδού αποτελεί κρίσιμο στρατηγικό στόχο. Για το Ιράν, η δυνατότητα να επηρεάσει τη λειτουργία της αποτελεί ένα από τα ισχυρότερα διαθέσιμα εργαλεία απέναντι στην αμερικανική οικονομική πίεση.
Το ερώτημα πλέον είναι εάν οι δύο πλευρές θα περιοριστούν στην ανταλλαγή απειλών ή εάν θα επιχειρήσουν να κάνουν το επόμενο βήμα. Γιατί εάν το «οικονομικό μέτωπο» μετατραπεί σε πραγματικό αποκλεισμό του Ορμούζ, οι συνέπειες δεν θα αφορούν μόνο την Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη. Θα μπορούσαν να φτάσουν στις τιμές του πετρελαίου, στις αγορές και στην οικονομία ολόκληρου του πλανήτη.
