Νέα κλιμάκωση της αμερικανικής πίεσης στην Τεχεράνη, αυτή τη φορά με όπλο την οικονομία, προαναγγέλλει ο Ντόναλντ Τραμπ.
Ο Αμερικανός πρόεδρος απείλησε με «τρομερές οικονομικές συνέπειες» οποιαδήποτε χώρα, επιχείρηση ή χρηματοπιστωτικός οργανισμός προσφέρει βοήθεια στο Ιράν, την ώρα που οι διπλωματικές επαφές παραμένουν παγωμένες και η ένταση στον Περσικό Κόλπο διατηρείται σε υψηλά επίπεδα.
Η απειλή Τραμπ για «οικονομικό πόλεμο»
Ο Ντόναλντ Τραμπ ανεβάζει εκ νέου τον πήχη της πίεσης προς το Ιράν, προειδοποιώντας όχι μόνο την Τεχεράνη αλλά και οποιονδήποτε τρίτο επιχειρήσει να τη στηρίξει.
Σε μήνυμά του μέσω Truth Social, ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι κάθε χώρα της οποίας χρηματοπιστωτικοί θεσμοί, επιχειρήσεις, αεροδρόμια ή κρατικές υπηρεσίες προσφέρουν «σωσίβιο οποιασδήποτε μορφής» στο Ιράν θα βρεθεί αντιμέτωπη με «τρομερές οικονομικές συνέπειες».
Ο Τραμπ έκανε λόγο για την «πιο συντριπτική επιχείρηση οικονομικού πολέμου» που έχει διεξαχθεί ποτέ εναντίον χώρας, προαναγγέλλοντας οικονομική απομόνωση «άνευ προηγουμένου».
Παράλληλα, έθεσε στο στόχαστρο ολόκληρο το δίκτυο που επιτρέπει στην ιρανική οικονομία να παρακάμπτει τις αμερικανικές κυρώσεις. Πετρέλαιο, μεταφορές κεφαλαίων, ανταλλακτήρια συναλλάγματος, νηογνώμονες και εταιρείες-βιτρίνες βρίσκονται πλέον στο μικροσκόπιο της Ουάσιγκτον.
Ο Αμερικανός πρόεδρος, ωστόσο, δεν προσδιόρισε ποια ακριβώς μέτρα προτίθεται να λάβει ούτε ποιες χώρες θεωρεί ότι παρέχουν αυτή τη στιγμή στήριξη στην Τεχεράνη.
Από τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στις οικονομικές κυρώσεις
Η νέα απειλή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η αμερικανική κυβέρνηση εμφανίζεται περισσότερο επιφυλακτική ως προς την περαιτέρω στρατιωτική κλιμάκωση.
Έπειτα από σχεδόν έξι μήνες πολέμου και τους αμερικανοϊσραηλινούς βομβαρδισμούς που ξεκίνησαν στις 28 Φεβρουαρίου, οι εχθροπραξίες έχουν μειωθεί σε ένταση, χωρίς όμως να έχει αποκατασταθεί η σταθερότητα στην περιοχή.
Η αμερικανική στρατιωτική εμπλοκή έχει επίσης πολιτικό κόστος στο εσωτερικό των ΗΠΑ, ενώ υπάρχουν ανησυχίες για την κατάσταση των αποθεμάτων ορισμένων κρίσιμων κατηγοριών πυρομαχικών των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων.
Σε αυτό το περιβάλλον, η οικονομική πίεση αποτελεί για τον Τραμπ ένα εργαλείο κλιμάκωσης που μπορεί να χρησιμοποιηθεί χωρίς την άμεση επέκταση των στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, είχε ήδη προειδοποιήσει την περασμένη εβδομάδα ότι το Ιράν θα αντιμετωπίσει οικονομική απομόνωση σε επίπεδο που «δεν είχε γνωρίσει ποτέ πριν ο κόσμος».
Στο στόχαστρο και οι χώρες που συναλλάσσονται με την Τεχεράνη
Η πραγματική σημασία της νέας προειδοποίησης Τραμπ βρίσκεται στο γεγονός ότι δεν περιορίζεται στις ιρανικές επιχειρήσεις και στους Ιρανούς κρατικούς φορείς.
Η Ουάσιγκτον προειδοποιεί ουσιαστικά τρίτες χώρες ότι η συνεργασία με το Ιράν μπορεί να έχει κόστος. Πρόκειται για τη λογική των δευτερογενών κυρώσεων, μέσω των οποίων οι ΗΠΑ επιδιώκουν να αποτρέψουν διεθνείς επιχειρήσεις και χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς από το να διατηρούν οικονομικούς δεσμούς με την Τεχεράνη.
Το μήνυμα είναι σαφές: όποιος λειτουργεί ως οικονομικός ενδιάμεσος για το Ιράν κινδυνεύει να βρεθεί και ο ίδιος στο στόχαστρο της αμερικανικής πολιτικής.
Η εξέλιξη αυτή μπορεί να δημιουργήσει πρόσθετες πιέσεις σε χώρες που, παρά τις αμερικανικές κυρώσεις, διατηρούν εμπορικές σχέσεις με την Ισλαμική Δημοκρατία.
Νέα ένταση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ
Κεντρικό σημείο της αντιπαράθεσης παραμένει το Στενό του Ορμούζ, μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Μετά την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση της 28ης Φεβρουαρίου, το Ιράν προχώρησε σε αντίποινα, βάζοντας στο στόχαστρο συμμάχους των ΗΠΑ στην περιοχή και στη συνέχεια κλείνοντας το Στενό του Ορμούζ. Η Ουάσιγκτον απάντησε με αποκλεισμό ιρανικών λιμανιών στον Κόλπο.
Η κατάσταση επιδεινώθηκε περαιτέρω μετά τις καταγγελίες των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων ότι το Ιράν εκτόξευσε δύο βαλλιστικούς πυραύλους προς την περιοχή τους, οι οποίοι κατέπεσαν στη θάλασσα. Η Τεχεράνη απέρριψε κατηγορηματικά την κατηγορία.
Τα ΗΑΕ ανακοίνωσαν στη συνέχεια την αναστολή, μέχρι νεωτέρας, των εμπορικών και χρηματοοικονομικών συναλλαγών με το Ιράν.
Το Ιράν προειδοποιεί τις χώρες του Κόλπου
Από την πλευρά της, η Τεχεράνη προειδοποιεί ότι οποιαδήποτε διευκόλυνση προς τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις θα θεωρηθεί συμμετοχή στις στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν.
Ο επικεφαλής των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων, στρατηγός Αλί Αμπντουλαχί, απηύθυνε το μήνυμα αυτό προς τις χώρες του Κόλπου, αυξάνοντας την πίεση προς κράτη που προσπαθούν να ισορροπήσουν ανάμεσα στις σχέσεις τους με την Ουάσιγκτον και στην ανάγκη να αποφύγουν μια ευρύτερη περιφερειακή σύγκρουση.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η σχέση Ιράν – Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Οι δύο χώρες, παρά τις πολιτικές και γεωστρατηγικές διαφορές τους, διατηρούσαν μέχρι την έναρξη του πολέμου σημαντικές εμπορικές σχέσεις.
Παγωμένη η διπλωματική οδός
Την ίδια ώρα, η διπλωματική οδός μοιάζει να έχει κλείσει.
Ο Τραμπ δήλωσε ότι δεν διεξάγονται ούτε προγραμματίζονται συνομιλίες με την Ισλαμική Δημοκρατία, ενώ σύμφωνα με πληροφορίες από την Ουάσιγκτον έχει ζητήσει από τους συνεργάτες του να μην συνεχίσουν τις επαφές με την Τεχεράνη όσο η ιρανική πλευρά δεν προσεγγίζει τις αμερικανικές θέσεις.
Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, δεν δείχνει διατεθειμένη να υποχωρήσει.
Ο Ιρανός επικεφαλής διαπραγματευτής Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ επιχειρούν, μέσω της οικονομικής και στρατιωτικής πίεσης, να αποσπάσουν από το Ιράν παραχωρήσεις που δεν περιλαμβάνονταν στις προηγούμενες συμφωνίες.
Η καταρχήν συμφωνία που προέβλεπε κατάπαυση του πυρός διάρκειας 60 ημερών και διαπραγματεύσεις για μια πιο σταθερή λύση κατέρρευσε όταν οι εχθροπραξίες επανεκκινήθηκαν τον Ιούλιο.
Ορμούζ: Το νέο μεγάλο μέτωπο
Το Στενό του Ορμούζ εξελίσσεται πλέον σε ένα από τα κρισιμότερα μέτωπα της αντιπαράθεσης.
Το Ιράν και το Ομάν, που βρίσκονται στις δύο πλευρές του στρατηγικού περάσματος, συζητούν εδώ και εβδομάδες για το καθεστώς διαχείρισής του.
Η Τεχεράνη έχει αφήσει να εννοηθεί ότι προτίθεται να επιβάλει τέλη για υπηρεσίες που παρέχονται στα πλοία τα οποία διέρχονται από το Στενό, πρόταση που απορρίπτεται κατηγορηματικά από τις ΗΠΑ και ορισμένες πετρελαιοπαραγωγές μοναρχίες του Κόλπου.
Το ζήτημα δεν είναι μόνο στρατιωτικό ή διπλωματικό. Μια παρατεταμένη διατάραξη της ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ θα μπορούσε να επηρεάσει άμεσα τις διεθνείς αγορές ενέργειας και τις τιμές του πετρελαίου.
Η στρατηγική του Τραμπ
Η νέα απειλή του Ντόναλντ Τραμπ δείχνει ότι η Ουάσιγκτον επιχειρεί να μεταφέρει το βάρος της σύγκρουσης από το πεδίο των άμεσων στρατιωτικών επιχειρήσεων στην οικονομία.
Η στρατηγική είναι διπλή: από τη μία πλευρά, να στερηθεί το Ιράν κάθε δυνατότητα χρηματοδότησης, εμπορικής διακίνησης και παράκαμψης των κυρώσεων και, από την άλλη, να αποτραπούν τρίτες χώρες από το να λειτουργήσουν ως οικονομικές «γέφυρες» προς την Τεχεράνη.
Το μεγάλο ερώτημα είναι αν η πολιτική της μέγιστης οικονομικής πίεσης θα οδηγήσει το Ιράν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων ή αν θα προκαλέσει νέα κλιμάκωση.
Για την ώρα, η διπλωματική οδός παραμένει κλειστή, το Στενό του Ορμούζ βρίσκεται στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης και ο κίνδυνος μιας ευρύτερης περιφερειακής κρίσης εξακολουθεί να παραμένει ανοιχτός.
