Σε νέα φάση περνά το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, καθώς η είσοδος του γαλλικού επενδυτικού ομίλου Meridiam στο κοινοπρακτικό σχήμα δίνει νέα δυναμική στον Great Sea Interconnector (GSI).
Το επόμενο κρίσιμο βήμα, ωστόσο, είναι οι βυθομετρήσεις για την οριστικοποίηση της όδευσης του καλωδίου και η έκδοση της NAVTEX από την Αθήνα, διαδικασία που αναμένεται να δοκιμάσει εκ νέου τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Meridiam αλλάζει τα δεδομένα για τον GSI
Το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου αποκτά πλέον ισχυρότερη οικονομική και γεωπολιτική βάση. Η συμφωνία για την είσοδο της Meridiam στο μετοχικό κεφάλαιο του GSI λειτουργεί ως ψήφος εμπιστοσύνης σε ένα έργο που επί μακρόν αντιμετώπισε καθυστερήσεις, αβεβαιότητες και έντονες γεωπολιτικές πιέσεις.
Η εξέλιξη συνδέεται και με τη στενότερη συνεργασία Αθήνας και Παρισιού, η οποία ενισχύθηκε μετά την επίσκεψη του Εμανουέλ Μακρόν στην Αθήνα τον περασμένο Απρίλιο. Η γαλλική παρουσία δεν περιορίζεται στη Meridiam. Η κατασκευή του καλωδίου μήκους περίπου 898 χιλιομέτρων, από την Κρήτη έως την Κύπρο, έχει ανατεθεί στη γαλλική Nexans.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη εκταμιεύσει 657 εκατ. ευρώ ως επιδότηση για το έργο, ενώ η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων έχει αποδεχθεί το αίτημα για χρηματοδότηση του GSI, ο συνολικός προϋπολογισμός του οποίου προσεγγίζει τα 2 δισ. ευρώ.
Στο σκέλος της διεθνούς στήριξης προστέθηκε και η πρόσφατη παρέμβαση του αμερικανικού State Department υπέρ της ενεργειακής ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Οι βυθομετρήσεις είναι το επόμενο μεγάλο στοίχημα
Παρά την αλλαγή του κλίματος, το έργο δεν έχει ακόμη περάσει το κρίσιμο σημείο χωρίς επιστροφή. Το επόμενο βήμα αφορά τις έρευνες και τις μελέτες του βυθού, ώστε να καθοριστεί με ακρίβεια η καταλληλότερη όδευση του υποθαλάσσιου καλωδίου.
Για τις εργασίες απαιτείται ειδικό ερευνητικό σκάφος και η έκδοση NAVTEX από την ελληνική πλευρά. Η διαδικασία αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς τμήμα των ερευνών αφορά διεθνή ύδατα στην περιοχή ανατολικά της Κάσου και προς την Κύπρο.
Μέχρι σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί έρευνες στα χωρικά ύδατα της Ελλάδας, μέχρι τα 6 ναυτικά μίλια, καθώς και της Κύπρου, μέχρι τα 12 ναυτικά μίλια. Δεν έχουν όμως ολοκληρωθεί οι ερευνητικές εργασίες στα διεθνή ύδατα ανατολικά της Κάσου και στο δυτικό τμήμα της Κύπρου.
Εκεί βρίσκεται και το βασικό επιχειρησιακό και διπλωματικό ερώτημα για την επόμενη φάση του GSI.
Οι εκκρεμότητες της Λευκωσίας
Παρά τη νέα δυναμική, εξακολουθούν να υπάρχουν ζητήματα που πρέπει να αντιμετωπίσει η κυπριακή πλευρά. Σύμφωνα με πληροφορίες, μεταξύ των εκκρεμοτήτων περιλαμβάνεται η ανάκτηση από τους Κύπριους καταναλωτές ποσού περίπου 50 εκατ. ευρώ, που αφορά το κόστος της ηλεκτρικής διασύνδεσης για την περίοδο κατά την οποία το έργο βρίσκεται σε αναμονή.
Παράλληλα, πρέπει να κλείσουν και οι υπόλοιπες ρυθμιστικές εκκρεμότητες στην Κύπρο.
Οι εμπλεκόμενες πλευρές αναμένουν πλέον συγκεκριμένες αποφάσεις από τη Λευκωσία, καθώς η ολοκλήρωση αυτών των διαδικασιών θεωρείται απαραίτητη προϋπόθεση για να προχωρήσουν τα επόμενα στάδια του έργου.
Το ερώτημα της τουρκικής αντίδρασης
Το πλέον ευαίσθητο σημείο, ωστόσο, παραμένει η αντίδραση της Τουρκίας. Η έκδοση NAVTEX για τις νέες έρευνες αναμένεται να αποτελέσει το πρώτο σημαντικό τεστ της νέας φάσης του GSI.
Το προηγούμενο της Κάσου παραμένει νωπό. Πριν από περίπου δύο χρόνια, τουρκικές κινήσεις είχαν εμποδίσει τις έρευνες βυθού από ιταλικό ερευνητικό σκάφος στην περιοχή. Έκτοτε, η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου βρέθηκε σε παρατεταμένη εκκρεμότητα.
Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η Αθήνα επιχειρεί να διαμορφώσει ένα όσο το δυνατόν ισχυρότερο διπλωματικό πλαίσιο πριν από την επανεκκίνηση των ερευνών.
Αθήνα, Λευκωσία και Παρίσι συντονίζουν τις κινήσεις τους
Στο παρασκήνιο βρίσκονται, σύμφωνα με πληροφορίες, τηλεφωνικές διαβουλεύσεις ανάμεσα στον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκο Χριστοδουλίδη, τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η επανεκκίνηση των βυθομετρήσεων για την υποθαλάσσια όδευση μεταξύ Κρήτης και Κύπρου. Στο ίδιο πλαίσιο εξετάζεται η ανάθεση των ερευνητικών εργασιών σε γαλλική εταιρεία, εξέλιξη που θα ενίσχυε περαιτέρω την άμεση γαλλική εμπλοκή στο έργο.
Η επιλογή αυτή έχει και πρακτική και πολιτική διάσταση. Η παρουσία γαλλικών εταιρειών τόσο στο επενδυτικό όσο και στο κατασκευαστικό σκέλος του GSI δημιουργεί ένα ισχυρότερο ευρωπαϊκό αποτύπωμα γύρω από την ηλεκτρική διασύνδεση.
Τα θαλάσσια πάρκα και η νέα τουρκική αντίδραση
Στο ίδιο γεωπολιτικό φόντο εντάσσεται και η πρόσφατη τουρκική αντίδραση στις ελληνικές αποφάσεις για τη χωροθέτηση δύο θαλάσσιων πάρκων, στο Βόρειο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η χρονική συγκυρία δεν περνά απαρατήρητη, καθώς οι αποφάσεις δημοσιοποιήθηκαν λίγες ημέρες μετά την υπογραφή των συμβάσεων για το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου στο Μέγαρο Μαξίμου, στις 5 Αυγούστου.
Ωστόσο, σύμφωνα με διπλωματικές εκτιμήσεις, το θαλάσσιο πάρκο της Ανατολικής Μεσογείου δεν επηρεάζει την προβλεπόμενη όδευση του GSI. Το ζήτημα, συνεπώς, αφορά περισσότερο το συνολικό γεωπολιτικό περιβάλλον μέσα στο οποίο καλείται να προχωρήσει το έργο.
Ο Σεπτέμβριος ορόσημο για το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου
Το χρονοδιάγραμμα που διαμορφώνεται θέτει τον Σεπτέμβριο ως κρίσιμο ορόσημο. Μέχρι τότε θα πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί οι γραφειοκρατικές διαδικασίες για την είσοδο της Meridiam στον GSI, να έχουν κλείσει οι εκκρεμότητες της κυπριακής πλευράς και να έχουν δρομολογηθεί οι συμβατικές διαδικασίες για τις βυθομετρήσεις.
Εφόσον δεν υπάρξει νέο απρόοπτο, το επόμενο βήμα θα είναι η έκδοση της NAVTEX και η επιστροφή του ερευνητικού σκάφους στην επίμαχη θαλάσσια περιοχή.
Εκεί θα φανεί αν η νέα οικονομική και διπλωματική αρχιτεκτονική γύρω από τον Great Sea Interconnector μπορεί να μετατρέψει ένα έργο που παρέμενε επί δύο χρόνια σε αναμονή σε πραγματικό κατασκευαστικό σχέδιο.
Για την Αθήνα και τη Λευκωσία, η πρόκληση δεν είναι πλέον μόνο η χρηματοδότηση ή η τεχνική υλοποίηση του καλωδίου. Είναι να διασφαλιστεί ότι οι έρευνες του βυθού θα πραγματοποιηθούν χωρίς νέα εμπλοκή και ότι ο GSI θα περάσει από τη φάση των συμφωνιών στη φάση της πραγματικής κατασκευής.
