Ο Ντόναλντ Τραμπ εξέφρασε την ικανοποίησή του για την αμυντική συμφωνία που υπέγραψαν η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία και το Πακιστάν, χαρακτηρίζοντάς την ένδειξη ότι η Μέση Ανατολή «ενώνεται» και ενισχύει τις δυνατότητές της να αντιμετωπίζει τις απειλές ασφαλείας.
Η συμφωνία, που υπεγράφη στις 7 Αυγούστου στη Σαουδική Αραβία, αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο αυξημένης έντασης στην περιοχή και ενώ το Ριάντ αναζητά νέες ισορροπίες στον τομέα της άμυνας.
Η δημόσια στήριξη του Τραμπ
«Πολύ ευτυχής» για την πρόσφατη συμφωνία δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος, σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social.
Ο Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε ότι η εξέλιξη δείχνει πως «η Μέση Ανατολή ενώνεται» και ότι οι χώρες της περιοχής θα είναι πλέον σε θέση να υπερασπίζονται τον εαυτό τους με πιο ουσιαστικό τρόπο. Παράλληλα, απηύθυνε τα συγχαρητήριά του στις τρεις χώρες που συμμετέχουν στη συμφωνία.
Η τοποθέτηση του Αμερικανού προέδρου παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς η νέα αμυντική συνεργασία ερμηνεύεται από αρκετούς αναλυτές ως ένδειξη ότι οι σημαντικές περιφερειακές δυνάμεις επιχειρούν να ενισχύσουν τις δικές τους δυνατότητες ασφαλείας, χωρίς να εξαρτώνται αποκλειστικά από τις αμερικανικές εγγυήσεις.
Το Ριάντ αναζητά νέες εγγυήσεις ασφαλείας
Η Σαουδική Αραβία βρίσκεται στο επίκεντρο των περιφερειακών εξελίξεων. Το βασίλειο έχει βρεθεί αντιμέτωπο με ιρανικές επιθέσεις αντιποίνων μετά τους αμερικανικούς βομβαρδισμούς, γεγονός που ενίσχυσε τις ανησυχίες για την αποτελεσματικότητα της υφιστάμενης αρχιτεκτονικής ασφαλείας στον Κόλπο.
Παράλληλα, το Ριάντ εξακολουθεί να αντιμετωπίζει την αναζωπύρωση των εχθροπραξιών στην Υεμένη. Η Σαουδική Αραβία υποστηρίζει τη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της χώρας απέναντι στην Ανσαραλά, το σιιτικό κίνημα των Χούθι, το οποίο διατηρεί στενούς δεσμούς με την Τεχεράνη.
Για τη σαουδαραβική ηγεσία, επομένως, η ενίσχυση των αμυντικών συνεργασιών αποτελεί προτεραιότητα, καθώς οι απειλές δεν περιορίζονται πλέον στα παραδοσιακά σύνορα αλλά περιλαμβάνουν πυραυλικές επιθέσεις και επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Τουρκία και Πακιστάν στο νέο περιφερειακό σχήμα
Η συμμετοχή της Τουρκίας και του Πακιστάν προσδίδει στη συμφωνία ευρύτερη γεωπολιτική διάσταση.
Οι τρεις χώρες έχουν κοινό συμφέρον στην αποκλιμάκωση της σύγκρουσης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και υποστηρίζουν τις προσπάθειες διαμεσολάβησης για τον τερματισμό του πολέμου.
Την ίδια ώρα, η Τουρκία επιδιώκει να ενισχύσει τον ρόλο της ως περιφερειακής δύναμης με λόγο στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, ενώ το Πακιστάν διαθέτει σημαντική στρατιωτική ισχύ και μακρά σχέση ασφαλείας με τη Σαουδική Αραβία.
Η τριμερής συνεργασία δημιουργεί έτσι έναν νέο δίαυλο στρατηγικού συντονισμού μεταξύ τριών μουσουλμανικών χωρών με σημαντικές στρατιωτικές και γεωπολιτικές δυνατότητες.
Το ερώτημα της αμερικανικής αξιοπιστίας
Παρά τη θετική αντίδραση του Ντόναλντ Τραμπ, η συμφωνία ερμηνεύεται από ορισμένους αναλυτές και ως μήνυμα προς την Ουάσιγκτον.
Η αδυναμία των ΗΠΑ να αποτρέψουν ή να αναχαιτίσουν το σύνολο των βαλλιστικών πυραύλων και των μη επανδρωμένων αεροσκαφών που εκτοξεύονται από το Ιράν και συμμάχους του εναντίον των πετρομοναρχιών του Κόλπου έχει προκαλέσει προβληματισμό στις χώρες της περιοχής.
Το ζήτημα δεν αφορά μόνο τη στρατιωτική αποτελεσματικότητα, αλλά και την αξιοπιστία των αμερικανικών εγγυήσεων ασφαλείας. Τα τελευταία χρόνια, οι χώρες του Κόλπου έχουν επιδιώξει να διαφοροποιήσουν τις στρατηγικές τους σχέσεις, διατηρώντας παράλληλα στενούς δεσμούς με την Ουάσιγκτον.
Μια νέα ισορροπία στη Μέση Ανατολή
Η αμυντική συμφωνία Σαουδικής Αραβίας, Τουρκίας και Πακιστάν δεν σημαίνει απαραίτητα ρήξη με τις ΗΠΑ. Αντίθετα, μπορεί να αποτελέσει μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας των περιφερειακών δυνάμεων να αποκτήσουν μεγαλύτερη αυτονομία στη διαχείριση των απειλών ασφαλείας.
Η δημόσια στήριξη του Τραμπ δείχνει, πάντως, ότι η Ουάσιγκτον δεν αντιμετωπίζει τη συμφωνία ως εξέλιξη που αντιβαίνει στα αμερικανικά συμφέροντα. Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η νέα συνεργασία θα παραμείνει ένα περιορισμένο αμυντικό σχήμα ή θα εξελιχθεί σε πιο μόνιμο μηχανισμό στρατηγικού συντονισμού.
Σε μια Μέση Ανατολή όπου οι συμμαχίες μεταβάλλονται και οι περιφερειακές δυνάμεις αναζητούν μεγαλύτερη αυτονομία, η συμφωνία του Ριάντ αποτελεί ακόμη ένα δείγμα της προσπάθειας διαμόρφωσης μιας νέας ισορροπίας ισχύος.
