Σε στρατηγικό έργο για την αμερικανική πολιτική στην Ανατολική Μεσόγειο επιχειρεί να αναβαθμίσει τον Great Sea Interconnector διακομματική ομάδα μελών του Κογκρέσου, συνδέοντας την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ όχι μόνο με την ενεργειακή ασφάλεια της περιοχής, αλλά και με τον Οικονομικό Διάδρομο Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης (IMEC). Η παρέμβαση έρχεται ενώ το έργο εισέρχεται σε νέα φάση, μετά την είσοδο της γαλλικής Meridiam ως πλειοψηφικού επενδυτή.
Τι ζητούν οι Αμερικανοί βουλευτές
Η πρωτοβουλία προέρχεται από τον Δημοκρατικό βουλευτή Brad Schneider και τον Ρεπουμπλικάνο Gus Bilirakis, οι οποίοι απευθύνονται στον υπουργό Εξωτερικών Marco Rubio και στον επικεφαλής της U.S. International Development Finance Corporation (DFC), Ben Black.
Την επιστολή συνυπογράφουν ακόμη οι βουλευτές Jake Auchincloss, Dan Goldman, Craig Goldman και Haley Stevens, προσδίδοντας στην παρέμβαση σαφή διακομματικό χαρακτήρα.
Το βασικό τους αίτημα είναι η αμερικανική κυβέρνηση να αντιμετωπίσει τον Great Sea Interconnector ως προτεραιότητα της πολιτικής της στην Ανατολική Μεσόγειο και να εξετάσει τρόπους ενίσχυσης της υλοποίησής του.
Οι νομοθέτες θεωρούν ότι το έργο δεν είναι μια ακόμη ενεργειακή υποδομή. Το εντάσσουν σε μια ευρύτερη στρατηγική για την περιοχή, στην οποία η ηλεκτρική ενέργεια, οι εμπορικοί διάδρομοι και η γεωπολιτική επιρροή συνδέονται πλέον άμεσα.
Γιατί ο Great Sea Interconnector συνδέεται με τον IMEC
Στην αμερικανική προσέγγιση, η Ανατολική Μεσόγειος μπορεί να λειτουργήσει ως πύλη του IMEC, του φιλόδοξου οικονομικού διαδρόμου που σχεδιάστηκε για να συνδέσει την Ινδία με την Ευρώπη μέσω της Μέσης Ανατολής.
Οι Αμερικανοί βουλευτές υποστηρίζουν ότι ο Great Sea Interconnector μπορεί να αποτελέσει κρίσιμο κομμάτι αυτής της αρχιτεκτονικής.
Η λογική είναι ευρύτερη από τη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας. Η δημιουργία υποδομών που συνδέουν την Ελλάδα, την Κύπρο και το Ισραήλ ενισχύει ταυτόχρονα τη διασυνδεσιμότητα τριών χωρών που αποτελούν σημαντικούς εταίρους των ΗΠΑ στην περιοχή.
Με αυτόν τον τρόπο, το καλώδιο αποκτά χαρακτηριστικά γεωοικονομικού εργαλείου: συνδέει ενεργειακά δίκτυα, δημιουργεί νέες δυνατότητες εμπορίου και ενισχύει την ανθεκτικότητα των περιφερειακών υποδομών.
Τι αλλάζει για την Κύπρο
Ένα από τα βασικά επιχειρήματα των Αμερικανών νομοθετών αφορά την Κύπρο.
Η Κυπριακή Δημοκρατία παραμένει απομονωμένη από το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό δίκτυο, γεγονός που δημιουργεί ιδιαίτερες προκλήσεις για την ενεργειακή της ασφάλεια και το κόστος ηλεκτρισμού.
Η σύνδεση με την Ελλάδα και, μέσω αυτής, με το ευρωπαϊκό δίκτυο, θα μπορούσε να αλλάξει σημαντικά αυτή την κατάσταση.
Παράλληλα, η αμφίδρομη λειτουργία της διασύνδεσης θα επιτρέπει, σε διαφορετικές συνθήκες, τη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας προς την Ανατολική Μεσόγειο αλλά και από την περιοχή προς την Ευρώπη.
Για την Ουάσιγκτον, αυτό σημαίνει ένα επιπλέον επίπεδο ενεργειακής διασύνδεσης μεταξύ συμμάχων και εταίρων.
Το Ισραήλ στο επίκεντρο της ενεργειακής εξίσωσης
Η τρίτη πλευρά του έργου είναι το Ισραήλ, γεγονός που προσδίδει στον Great Sea Interconnector ακόμη μεγαλύτερη γεωπολιτική σημασία.
Η ηλεκτρική σύνδεση του Ισραήλ με την Ευρώπη μέσω Κύπρου και Ελλάδας δημιουργεί μια νέα ενεργειακή γέφυρα μεταξύ Ανατολικής Μεσογείου και ευρωπαϊκής αγοράς.
Οι Αμερικανοί βουλευτές θεωρούν ότι η διασύνδεση μπορεί να ενισχύσει την ασφάλεια εφοδιασμού του Ισραήλ, ενώ ταυτόχρονα δημιουργεί δυνατότητες για αξιοποίηση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Έτσι, το καλώδιο αποκτά μια διάσταση που υπερβαίνει τα στενά ελληνοκυπριακά ή ισραηλινά ενεργειακά συμφέροντα.
Η ενεργειακή ασφάλεια ως εργαλείο γεωπολιτικής
Η επιστολή προς την αμερικανική κυβέρνηση αποτυπώνει μια ευρύτερη αντίληψη που κερδίζει έδαφος στην Ουάσιγκτον: οι ενεργειακές υποδομές αποτελούν πλέον μέρος του ανταγωνισμού για επιρροή.
Οι Αμερικανοί νομοθέτες υποστηρίζουν ότι η Ουάσιγκτον έχει συμφέρον να στηρίζει υποδομές που διαφοροποιούν τις ενεργειακές οδούς, ενισχύουν τους συμμάχους της και περιορίζουν την εξάρτηση από υποδομές που μπορεί να ελέγχονται ή να επηρεάζονται από στρατηγικούς ανταγωνιστές των ΗΠΑ.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Great Sea Interconnector παρουσιάζεται ως έργο που υπηρετεί ταυτόχρονα την ενεργειακή διαφοροποίηση και την περιφερειακή συνεργασία.
Το μήνυμα είναι σαφές: όποιος ελέγχει ή επηρεάζει τις κρίσιμες υποδομές της Ανατολικής Μεσογείου αποκτά μεγαλύτερο γεωπολιτικό βάρος.
Η Τουρκία και το ζήτημα των γεωπολιτικών κινδύνων
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι οι Αμερικανοί βουλευτές ζητούν από την κυβέρνηση Τραμπ ενημέρωση για τις γεωπολιτικές προκλήσεις που συνδέονται με την ολοκλήρωση του έργου.
Δεν πρόκειται για τυπική αναφορά.
Ο Great Sea Interconnector έχει βρεθεί στο επίκεντρο των εντάσεων στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς η πορεία του καλωδίου συνδέεται με θαλάσσιες περιοχές όπου υπάρχουν σοβαρές ελληνοτουρκικές διαφωνίες.
Η Τουρκία έχει αμφισβητήσει στην πράξη την πραγματοποίηση ερευνών και εργασιών που αφορούν τη διασύνδεση σε περιοχές τις οποίες θεωρεί ότι εμπίπτουν στη δική της δικαιοδοσία.
Επομένως, η αμερικανική παρέμβαση δεν αφορά μόνο τη χρηματοδότηση ή την οικονομική βιωσιμότητα του έργου. Αγγίζει και το ερώτημα της πολιτικής και διπλωματικής στήριξης απέναντι στους κινδύνους που μπορεί να εμφανιστούν κατά την υλοποίησή του.
Το νέο δεδομένο της Meridiam
Η παρέμβαση του Κογκρέσου αποκτά πρόσθετη σημασία λόγω της πρόσφατης εισόδου της γαλλικής επενδυτικής εταιρείας Meridiam στο έργο.
Η συμφωνία που υπογράφηκε στην Αθήνα προβλέπει την είσοδο της Meridiam ως πλειοψηφικού μετόχου στην εταιρεία Great Sea Interconnector, δημιουργώντας μια νέα επενδυτική βάση για την υλοποίηση της διασύνδεσης.
Η συμμετοχή ενός μεγάλου ευρωπαϊκού επενδυτικού ομίλου μπορεί να λειτουργήσει ως μήνυμα ότι το έργο περνά σε πιο ώριμη επιχειρηματική φάση.
Παράλληλα, δημιουργεί ένα επιπλέον επιχείρημα για την αμερικανική πλευρά: η στήριξη ενός έργου στο οποίο πλέον συμμετέχει σημαντικός ευρωπαϊκός επενδυτικός παράγοντας μπορεί να ενταχθεί σε μια ευρύτερη πολιτική συνεργασίας ΗΠΑ και Ευρώπης στην Ανατολική Μεσόγειο.
Τι είναι το Eastern Mediterranean Gateway Act
Η πρωτοβουλία των Schneider και Bilirakis δεν εμφανίζεται από το πουθενά.
Οι δύο βουλευτές είχαν παρουσιάσει τον Μάιο του 2025 το Eastern Mediterranean Gateway Act, με στόχο την αναβάθμιση της Ανατολικής Μεσογείου στον σχεδιασμό της αμερικανικής εξωτερικής και οικονομικής πολιτικής.
Το νομοθετικό πλαίσιο αντιμετωπίζει την περιοχή ως πιθανή πύλη του IMEC και αναφέρεται ρητά σε ενεργειακές υποδομές που μπορούν να ενισχύσουν τη σύνδεση μεταξύ Ινδίας, Κόλπου και Ευρώπης.
Ο Great Sea Interconnector περιλαμβάνεται σε αυτή την αρχιτεκτονική, γεγονός που δείχνει ότι η αμερικανική συζήτηση για το καλώδιο έχει αρχίσει να ξεφεύγει από το επίπεδο ενός μεμονωμένου ενεργειακού έργου.
Γιατί η Ελλάδα αποκτά μεγαλύτερη σημασία
Για την Ελλάδα, η αμερικανική παρέμβαση έχει ιδιαίτερο βάρος.
Η χώρα βρίσκεται στο δυτικό άκρο της διασύνδεσης και αποτελεί το σημείο σύνδεσης του έργου με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό σύστημα. Παράλληλα, η γεωγραφική της θέση την καθιστά κρίσιμο κόμβο για την Ανατολική Μεσόγειο και τον ευρύτερο σχεδιασμό του IMEC.
Εάν ο Great Sea Interconnector υλοποιηθεί, η Ελλάδα δεν θα αποτελεί απλώς τον τελικό σταθμό ενός υποθαλάσσιου καλωδίου. Θα βρίσκεται στο σημείο όπου συναντώνται ευρωπαϊκά δίκτυα, ενεργειακές υποδομές της Ανατολικής Μεσογείου και ένας ευρύτερος σχεδιασμός για εμπορικές και ενεργειακές συνδέσεις από την Ασία προς την Ευρώπη.
Αυτό εξηγεί και το αυξανόμενο αμερικανικό ενδιαφέρον.
Από ένα ενεργειακό έργο σε στρατηγική υποδομή
Η νέα παρέμβαση του Κογκρέσου αλλάζει ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται ο Great Sea Interconnector.
Δεν είναι πλέον μόνο ένα έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης τριών χωρών. Για τους Αμερικανούς νομοθέτες αποτελεί τμήμα μιας ευρύτερης στρατηγικής που συνδέει την ενεργειακή ασφάλεια, την οικονομική διασυνδεσιμότητα, τον IMEC και τον ανταγωνισμό για την επιρροή στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι να φανεί αν αυτή η πολιτική στήριξη θα μεταφραστεί σε συγκεκριμένη αμερικανική εμπλοκή, είτε μέσω χρηματοδοτικών εργαλείων είτε μέσω διπλωματικής υποστήριξης απέναντι στις γεωπολιτικές προκλήσεις.
Για την Ελλάδα και την Κύπρο, η εξέλιξη έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Διότι όσο περισσότερο ο Great Sea Interconnector εντάσσεται στον αμερικανικό στρατηγικό σχεδιασμό, τόσο περισσότερο παύει να είναι απλώς ένα ευρωπαϊκό ενεργειακό project και μετατρέπεται σε υποδομή με ευρύτερο γεωπολιτικό αποτύπωμα.
