Ο Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται αντιμέτωπος με έναν συνδυασμό εξωτερικών και εσωτερικών πιέσεων που μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα επικίνδυνος για τον ίδιο και το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.
Το Ιράν κρατά κλειστό το Στενό του Ορμούζ, οι τιμές της ενέργειας πιέζουν τα αμερικανικά νοικοκυριά και τα στοιχεία για την απασχόληση προκαλούν νέες αμφιβολίες για την οικονομική διαχείριση του Λευκού Οίκου. Την ίδια στιγμή, ο Τραμπ εμφανίζεται να δυσκολεύεται να μετατρέψει τις στρατιωτικές και διπλωματικές εξελίξεις σε μια καθαρή πολιτική επιτυχία.
Το Ορμούζ γίνεται ο νέος πολιτικός πονοκέφαλος του Τραμπ
Η σύγκριση με τον Τζίμι Κάρτερ και την κρίση των Αμερικανών ομήρων στο Ιράν το 1979-80 γίνεται όλο και πιο αναπόφευκτη. Τότε, η ισλαμική επανάσταση στην Τεχεράνη είχε μετατρέψει την κράτηση 52 Αμερικανών σε μείζον πολιτικό πρόβλημα για τον πρόεδρο των ΗΠΑ, το οποίο επηρέασε καθοριστικά την προεκλογική εκστρατεία του.
Σήμερα δεν υπάρχουν Αμερικανοί όμηροι στην Τεχεράνη. Υπάρχει όμως ένα διαφορετικό, εξαιρετικά ισχυρό διαπραγματευτικό όπλο: το Στενό του Ορμούζ.
Από τη συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδο περνά ένα τεράστιο μέρος του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου. Η δυνατότητα της Τεχεράνης να καθυστερεί ή να εμποδίζει την επαναλειτουργία του Στενού σημαίνει ότι μπορεί να επηρεάζει άμεσα τις διεθνείς τιμές ενέργειας και, κατ’ επέκταση, την καθημερινότητα εκατομμυρίων Αμερικανών.
Αυτό είναι το σημείο στο οποίο η εξωτερική πολιτική συναντά την εκλογική πολιτική.
Η Τεχεράνη ανεβάζει τον πήχη
Μόλις πριν από λίγες ημέρες, το περιβάλλον Τραμπ εμφάνιζε μια συμφωνία για το άνοιγμα του Ορμούζ ως υπόθεση που βρισκόταν κοντά στην επίλυση. Η εικόνα άλλαξε γρήγορα.
Η Τεχεράνη έθεσε νέους και ιδιαίτερα σκληρούς όρους, ζητώντας μεταξύ άλλων τον τερματισμό του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, την αποχώρηση αμερικανικών δυνάμεων από την περιοχή, αποζημιώσεις για τον πόλεμο και άρση των κυρώσεων.
Πρόκειται για απαιτήσεις που ο Αμερικανός πρόεδρος δύσκολα θα μπορούσε να αποδεχθεί χωρίς να υποστεί σημαντικό πολιτικό κόστος στο εσωτερικό.
Από την άλλη πλευρά, μια νέα στρατιωτική κλιμάκωση θα δημιουργούσε ένα διαφορετικό πρόβλημα. Ο Τραμπ θα κινδύνευε να εμφανιστεί ως πρόεδρος που παρατείνει έναν πόλεμο χωρίς σαφή ορίζοντα και χωρίς να μπορεί να εξασφαλίσει την ομαλή λειτουργία μιας κρίσιμης ενεργειακής οδού.
Το δίλημμα είναι επομένως δύσκολο: συμβιβασμός που μπορεί να εκληφθεί ως υποχώρηση ή κλιμάκωση που μπορεί να επιβαρύνει ακόμη περισσότερο την αμερικανική οικονομία.
Η βενζίνη γίνεται εκλογικό ζήτημα
Η μέση εθνική τιμή της βενζίνης στις ΗΠΑ έχει επιστρέψει πάνω από τα 4 δολάρια το γαλόνι. Για τον Λευκό Οίκο, η εξήγηση είναι ότι η πίεση θα υποχωρήσει μόλις ανοίξει ξανά το Ορμούζ.
Αλλά αυτή ακριβώς η θέση εμπεριέχει έναν πολιτικό κίνδυνο.
Όσο η Τεχεράνη διατηρεί τη δυνατότητα να επηρεάζει την ενεργειακή ροή, η αμερικανική κυβέρνηση εμφανίζεται να εξαρτάται από μια εξέλιξη την οποία δεν ελέγχει. Και όσο οι τιμές παραμένουν υψηλές, οι Αμερικανοί ψηφοφόροι είναι πιθανό να κρίνουν την κατάσταση με βάση το κόστος που αντιμετωπίζουν στο πρατήριο, στο σούπερ μάρκετ και στο ενοίκιο — όχι με βάση τις διαβεβαιώσεις του Λευκού Οίκου.
Η οικονομία είναι άλλωστε το δεύτερο μεγάλο πρόβλημα του Τραμπ.
Η αγορά εργασίας προσθέτει πίεση στον Λευκό Οίκο
Τα στοιχεία για τον Ιούλιο έδειξαν απώλεια 23.000 θέσεων εργασίας. Η εξέλιξη ήρθε σε ιδιαίτερα δυσμενή συγκυρία για τους Ρεπουμπλικανούς, καθώς οι ενδιάμεσες εκλογές πλησιάζουν και η οικονομία παραμένει ένας από τους βασικότερους παράγοντες που καθορίζουν τη συμπεριφορά των ψηφοφόρων.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η αμερικανική οικονομία παραμένει ανθεκτική και ότι οι συγκεκριμένες απώλειες δεν αποτυπώνουν τη συνολική εικόνα. Ο επικεφαλής του Εθνικού Οικονομικού Συμβουλίου Κέβιν Χάσετ απέδωσε μέρος της πτώσης σε προσωρινές θέσεις εργασίας που συνδέονταν με το Παγκόσμιο Κύπελλο και σε εποχικές μεταβολές στην εκπαίδευση.
Το πρόβλημα για τον Τραμπ είναι όμως πολιτικό και όχι μόνο στατιστικό.
Η εικόνα μιας «ανθηρής» οικονομίας που παρουσιάζει ο Λευκός Οίκος δεν συμβαδίζει απαραίτητα με την εμπειρία των νοικοκυριών που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν υψηλό κόστος στέγασης, υγειονομικής περίθαλψης και τροφίμων.
Αυτό το χάσμα ανάμεσα στους μακροοικονομικούς δείκτες και στην καθημερινή εμπειρία των πολιτών είναι μια από τις πιο επικίνδυνες παγίδες για οποιαδήποτε κυβέρνηση.
Ο Τραμπ επιμένει στην εικόνα της επιτυχίας
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο Τραμπ επιχειρεί να διατηρήσει την εικόνα ενός προέδρου που έχει τον έλεγχο.
Οι αναρτήσεις του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ωστόσο, δημιουργούν μια διαφορετική εντύπωση. Φωτογραφίες με τον θρύλο του γκολφ Γκάρι Πλέιερ, εικόνες από την κατασκευή νέου γηπέδου γκολφ σε ιδιοκτησία του, αναφορές σε ένα φουτουριστικό κέντρο drones στο υπό σχεδιασμό αίθριο εκδηλώσεων του Λευκού Οίκου και εικόνες αγαλμάτων στην Ουάσιγκτον που καλύφθηκαν με χρυσή μπογιά συνθέτουν μια παράλληλη πολιτική πραγματικότητα.
Ο Τραμπ επιμένει παράλληλα ότι έχει νικήσει τον πληθωρισμό.
Το ερώτημα είναι αν αυτή η επικοινωνιακή στρατηγική μπορεί να πείσει τους ψηφοφόρους όταν η δική τους αντίληψη για την οικονομία διαμορφώνεται από τους λογαριασμούς και τις τιμές.
Νέα αποτυχία και στη Μέση Ανατολή
Σαν να μην έφταναν οι εξελίξεις στο Ιράν, ο Τραμπ υπέστη ακόμη ένα πλήγμα στο μέτωπο της Μέσης Ανατολής.
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπέντζαμιν Νετανιάχου απέρριψε το σχέδιο που αποδίδεται στην αμερικανική κυβέρνηση για τον αφοπλισμό της Χαμάς στη Γάζα.
Για τον Τραμπ, ο οποίος έχει επενδύσει πολιτικά στην εικόνα του προέδρου που μπορεί να επιβάλλει συμφωνίες και να τερματίζει πολέμους, η εξέλιξη είναι δυσάρεστη.
Η δυσκολία δεν αφορά μόνο τη Γάζα. Προστίθεται σε μια σειρά από ανοιχτά μέτωπα που κάνουν δυσκολότερη την παρουσίαση μιας ενιαίας εικόνας επιτυχίας της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής.
Οι Δημοκρατικοί μπορεί να του προσφέρουν διέξοδο
Παρά τα προβλήματα, ο Τραμπ δεν είναι καταδικασμένος να οδηγηθεί σε εκλογική ήττα.
Το παράδοξο είναι ότι μέρος της πολιτικής του τύχης μπορεί να εξαρτηθεί από τους ίδιους τους Δημοκρατικούς.
Οι επιτυχίες προοδευτικών και δημοκρατικών σοσιαλιστών στις προκριματικές εκλογές επιτρέπουν στον Τραμπ να επαναφέρει ένα γνώριμο επιχείρημα: ότι οι Δημοκρατικοί διολισθαίνουν προς την Αριστερά και ότι το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα αποτελεί το τελευταίο ανάχωμα απέναντι σε έναν «αριστερό εξτρεμισμό».
Το σενάριο θυμίζει, σε κάποιο βαθμό, την αντίστοιχη στρατηγική που είχε χρησιμοποιήσει το Tea Party στο παρελθόν για να μετατοπίσει το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα προς τα δεξιά.
Ο κίνδυνος για τους Δημοκρατικούς είναι ότι υποψήφιοι με ιδιαίτερα προοδευτική ατζέντα μπορεί να αποξενώσουν μετριοπαθείς ψηφοφόρους των προαστίων, οι οποίοι συχνά αποδεικνύονται καθοριστικοί στις εκλογικές αναμετρήσεις.
Η μάχη για τις ενδιάμεσες εκλογές δεν έχει κριθεί
Η άλλη πλευρά του επιχειρήματος είναι ότι η άνοδος των προοδευτικών υποψηφίων μπορεί να δημιουργήσει μια νέα εκλογική δυναμική.
Ένα τμήμα των ψηφοφόρων δεν απορρίπτει μόνο τον Τραμπ, αλλά και το παραδοσιακό Δημοκρατικό κατεστημένο. Οι αποτυχημένες υποψηφιότητες του Τζο Μπάιντεν και της Κάμαλα Χάρις έχουν αφήσει σημαντικό πολιτικό χώρο σε υποψηφίους που επιχειρούν να εμφανιστούν ως ρήξη με το παλιό κομματικό σύστημα.
Ο Αμπντούλ Ελ-Σαγιέντ, προοδευτικός υποψήφιος των Δημοκρατικών για τη Γερουσία στο Μίσιγκαν, επιχείρησε να μετατρέψει ακριβώς αυτή την οικονομική δυσαρέσκεια σε πολιτικό μήνυμα, υποστηρίζοντας ότι η αντιπαράθεση με τον Τραμπ αφορά πρωτίστως το ποιος ωφελείται από την οικονομική πολιτική.
Αυτό είναι το πεδίο στο οποίο θα κριθεί μεγάλο μέρος της αναμέτρησης.
Το στρατηγικό αδιέξοδο του Τραμπ
Ο Τραμπ έχει υποστηρίξει ότι ο πόλεμος με το Ιράν «θα έχει καλή κατάληξη» και τον έχει παρομοιάσει με μια παρτίδα σκάκι.
Μόνο που το πρόβλημα με το σκάκι είναι ότι ο αντίπαλος έχει επίσης κινήσεις.
Η Τεχεράνη έχει αποδείξει ότι μπορεί να διατηρεί υψηλό το κόστος για την Ουάσιγκτον χωρίς να προσφέρει στον Τραμπ την εύκολη συμφωνία που θα μπορούσε να παρουσιάσει ως θρίαμβο. Το Ιράν μπορεί να αντιμετωπίζει πολύ σοβαρότερες οικονομικές και στρατιωτικές πιέσεις, αλλά το πολιτικό ρολόι της αμερικανικής κυβέρνησης κινείται πολύ γρηγορότερα.
Ο Τραμπ χρειάζεται επομένως μια λύση στο Ορμούζ, οικονομική ανακούφιση και μια σαφή επιτυχία στη Μέση Ανατολή. Ταυτόχρονα, πρέπει να πείσει τους Αμερικανούς ότι η οικονομία βρίσκεται σε καλή κατάσταση, παρά την πίεση στις τιμές και την αβεβαιότητα στην αγορά εργασίας.
Αυτός είναι ο πραγματικός πολιτικός γρίφος του Αυγούστου.
Και όσο πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές, το πρόβλημα για τον Τραμπ δεν είναι απλώς ότι έχει πολλά ανοιχτά μέτωπα. Είναι ότι τα δύο σημαντικότερα — η εξωτερική πολιτική και η οικονομία — έχουν αρχίσει να συνδέονται μεταξύ τους, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο που μπορεί να πλήξει τόσο τον ίδιο όσο και το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα.
