Ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίστηκε αισιόδοξος για την έκβαση των συνομιλιών με το Ιράν, προβλέποντας ότι ο πόλεμος θα τελειώσει «πολύ σύντομα» και ότι τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν ξανά. Την ίδια ώρα, η ναυσιπλοΐα στη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια αρτηρία έχει περιοριστεί δραματικά, προκαλώντας ανησυχία στις αγορές ενέργειας και στο διεθνές εμπόριο.
Τραμπ: «Μπορεί να τελειώσει σύντομα»
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε το βράδυ της Πέμπτης ότι πιστεύει πως ο πόλεμος με το Ιράν «θα τελειώσει πολύ σύντομα», επιχειρώντας να δώσει ένα αισιόδοξο μήνυμα για την πορεία των εξελίξεων.
Σε σύντομες δηλώσεις του σε δημοσιογράφους στο Οβάλ Γραφείο, ο Τραμπ υποστήριξε επίσης ότι οι συνομιλίες για την αποκλιμάκωση της κρίσης εξελίσσονται «πολύ καλά», ενώ ανέφερε ότι συμμετέχει προσωπικά στη διαπραγμάτευση, χωρίς να διευκρινίσει με ποια πλευρά ή μέσω ποιου διαύλου.
«Μπορεί να καταλήξει σύντομα», είπε χαρακτηριστικά, επαναλαμβάνοντας παράλληλα την εκτίμησή του ότι τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν ξανά «σύντομα».
Οι δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου έρχονται σε μια κρίσιμη συγκυρία, καθώς η τύχη των Στενών συνδέεται πλέον άμεσα όχι μόνο με τη στρατιωτική αντιπαράθεση ΗΠΑ και Ιράν, αλλά και με τη διεθνή αγορά πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Ο Τραμπ παγιδευμένος σε «παγίδα κλιμάκωσης» στον πόλεμο
Σε συνέντευξή του στο Al Jazeera, ο καθηγητής του Πανεπιστημίου του Σικάγου, Ρόμπερτ Πέιπ, προειδοποίησε ότι οι ΗΠΑ έχουν εγκλωβισμένος στην «πιο επικίνδυνη παγίδα κλιμάκωσης στην ιστορία» με το Ιράν.
Είπε ότι οι αεροπορικές και ναυτικές επιδρομές των ΗΠΑ έχουν επιτύχει τακτικές επιτυχίες, αλλά «δεν έχουν καταφέρει να επιτύχουν κανέναν από τους στρατηγικούς τους στόχους», υποστηρίζοντας ότι το Ιράν έχει αναδειχθεί ισχυρότερο από ό,τι πριν από τον πόλεμο.
Ο Πέιπ είπε ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ αντιμετωπίζει μια επιλογή μεταξύ της αποδοχής της αυξανόμενης επιρροής του Ιράν, ή της περαιτέρω κλιμάκωσης της σύγκρουσης: «Δεν υπάρχει τρίτη επιλογή» ξεκαθάρισε.
Προειδοποίησε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ βλέπει ήδη τα όρια της αεροπορικής και ναυτικής ισχύος και θα μπορούσε να ωθηθεί σε χερσαίες επιχειρήσεις, ενδεχομένως επιδιώκοντας μια συμβολική νίκη ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.
Στο κλίμα αυτό, οι τιμές του πετρελαίου συνεχίζουν την ανοδική τους πορεία, με τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του αργού πετρελαίου Brent να κερδίζουν 99 σεντς τα ξημερώματα, ή 1,2%, στα 83,48 δολάρια το βαρέλι. Το αμερικανικό αργό πετρέλαιο West Texas Intermediate (WTI) αυξήθηκε κατά 85 σεντς, ή 1,1%, στα 78,84 δολάρια το βαρέλι.
Δραματική μείωση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ
Η κίνηση των εμπορικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ έχει μειωθεί αισθητά τις τελευταίες ημέρες. Σύμφωνα με στοιχεία της Kpler, μόλις 33 πλοία διέσχισαν τη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια δίοδο από τη Δευτέρα έως και την Πέμπτη, έναντι 50 την προηγούμενη εβδομάδα.
Μόνο τέσσερα πλοία πέρασαν από τα Στενά την Πέμπτη. Μεταξύ αυτών ήταν το VLCC Nissos Kea, ένα πολύ μεγάλο δεξαμενόπλοιο μεταφοράς αργού, το οποίο είχε φορτώσει περίπου 2 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου στη Βασόρα του Ιράκ, σύμφωνα με τα δεδομένα της Kpler.
Τα άλλα δύο πλοία μετέφεραν υγροποιημένο αέριο πετρελαίου, ενώ ένα ακόμη ήταν πλοίο μεταφοράς χύδην φορτίου.
Συνολικά, μόλις έξι δεξαμενόπλοια με αργό πετρέλαιο βγήκαν από τα Στενά καθ’ όλη τη διάρκεια της εβδομάδας. Αντίθετα, 21 πλοία εισήλθαν στην περιοχή, τα περισσότερα ακολουθώντας τη θαλάσσια διαδρομή κατά μήκος των ιρανικών ακτών.
Η εικόνα απέχει δραματικά από την κατάσταση πριν από το κλείσιμο των Στενών. Τότε, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, από το Ορμούζ διέρχονταν καθημερινά περίπου 130 έως 140 πλοία.
Γιατί τα Στενά του Ορμούζ είναι τόσο κρίσιμα
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες στον κόσμο. Μέσω της στενής θαλάσσιας διόδου μεταφέρονται τεράστιες ποσότητες πετρελαίου και φυσικού αερίου από τον Περσικό Κόλπο προς τις διεθνείς αγορές.
Οποιαδήποτε παρατεταμένη διακοπή της ναυσιπλοΐας μπορεί να προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στις τιμές της ενέργειας, να αυξήσει το κόστος μεταφοράς και ασφάλισης των φορτίων και να επιβαρύνει τις οικονομίες που εξαρτώνται από τις εισαγωγές υδρογονανθράκων.
Η περιορισμένη κίνηση των τελευταίων ημερών αντανακλά ακριβώς αυτή την αβεβαιότητα. Οι ναυτιλιακές εταιρείες και οι αγορές αναμένουν ενδείξεις ότι μπορεί να υπάρξει πολιτική ή διπλωματική λύση που θα επιτρέψει την ασφαλή επαναλειτουργία της θαλάσσιας αρτηρίας.
Το Ιράν και η συμφωνία με το Ομάν
Την Τετάρτη, το Ιράν ανακοίνωσε ότι έχει ουσιαστικά καταλήξει σε συμφωνία με το Ομάν για τη δημιουργία νέας διαδρομής στα Στενά του Ορμούζ.
Η Τεχεράνη, ωστόσο, κατέστησε σαφές ότι η συμφωνία δεν σημαίνει αυτομάτως ότι η θαλάσσια αρτηρία θα ανοίξει πλήρως.
Σύμφωνα με ιρανικές πηγές που μίλησαν σε κρατικά μέσα ενημέρωσης, η τελική εξέλιξη εξαρτάται από τη στάση των Ηνωμένων Πολιτειών, οι οποίες έχουν επιβάλει αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια στον Κόλπο.
Παράλληλα, η εφαρμογή μιας τέτοιας συμφωνίας μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα δύσκολη λόγω των αμερικανικών κυρώσεων, αλλά και των περιοριστικών ρητρών που περιλαμβάνονται στα ασφαλιστήρια συμβόλαια των πλοίων. Οι ασφαλιστικές εταιρείες είναι πιθανό να απαιτήσουν πρόσθετες εγγυήσεις προτού επιτρέψουν την επανέναρξη της κανονικής ναυσιπλοΐας.
«Έχουμε απεριόριστο απόθεμα πυρομαχικών»
Την ίδια ώρα, ο Τραμπ απέρριψε τις αναφορές περί προβλημάτων στα αμερικανικά αποθέματα πυρομαχικών.
Ο Ρεπουμπλικάνος πρόεδρος δήλωσε ότι οι ΗΠΑ διαθέτουν «απεριόριστο απόθεμα», προσθέτοντας ωστόσο ότι «πάντα θέλουν περισσότερα».
«Εφοδιάζουμε όλον τον κόσμο», ανέφερε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας την κλίμακα της αμερικανικής στρατιωτικής παραγωγής και των εξαγωγών οπλικών συστημάτων.
Η αναφορά έγινε ενώ η στρατιωτική σύγκρουση με το Ιράν συνεχίζεται και οι ανάγκες των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων σε πυρομαχικά και άλλα μέσα αυξάνονται.
Η Ερυθρά Θάλασσα ως εναλλακτική διαδρομή
Στην άλλη πλευρά της Αραβικής Χερσονήσου, η εικόνα στην Ερυθρά Θάλασσα εμφανίζεται διαφορετική.
Η Kpler κατέγραψε 26 πλοία να περνούν την Πέμπτη από το στενό Μπαμπ ελ Μάντεμπ, έναντι 19 την προηγούμενη ημέρα. Η LSEG, χρησιμοποιώντας διαφορετική μεθοδολογία καταγραφής, υπολόγισε τον αριθμό στα 28 πλοία.
Το Μπαμπ ελ Μάντεμπ αποτελεί βασικό πέρασμα για τη σύνδεση της Ερυθράς Θάλασσας με τον Κόλπο του Άντεν και, κατ’ επέκταση, για τις θαλάσσιες μεταφορές μεταξύ Ασίας, Μέσης Ανατολής και Ευρώπης.
Ωστόσο, η δυνατότητα αξιοποίησης εναλλακτικών θαλάσσιων διαδρομών δεν μπορεί να αντισταθμίσει εύκολα τη στρατηγική σημασία του Ορμούζ. Η παρατεταμένη διαταραχή στη λειτουργία των Στενών θα μπορούσε να δημιουργήσει πιέσεις σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα της παγκόσμιας ενέργειας.
Η επόμενη ημέρα κρίνεται στη διπλωματία
Η αισιοδοξία του Τραμπ ότι ο πόλεμος μπορεί να ολοκληρωθεί σύντομα και ότι τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν εκ νέου βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με μια πολύ πιο σύνθετη πραγματικότητα.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο εάν μπορεί να επιτευχθεί μια πολιτική συμφωνία μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών, αλλά και εάν αυτή θα είναι αρκετή για να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη των ναυτιλιακών εταιρειών, των ασφαλιστών και των ενεργειακών αγορών.
Μέχρι να υπάρξουν σαφείς εγγυήσεις για την ασφάλεια της διέλευσης, η δραματικά μειωμένη κίνηση στα Στενά του Ορμούζ θα αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους δείκτες της έντασης που εξακολουθεί να επικρατεί στην περιοχή.
