Στην πιο κρίσιμη ίσως διπλωματική ημέρα της δεύτερης προεδρικής του θητείας, ο Ντόναλντ Τραμπ υποδέχεται σήμερα στον Λευκό Οίκο τον πρωθυπουργό του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, και τον πρόεδρο της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Οι δύο συναντήσεις πραγματοποιούνται ενώ οι πόλεμοι στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή βρίσκονται σε καθοριστική καμπή, με την Ουάσινγκτον να επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στη στρατιωτική αποτροπή, τη διπλωματία και τις εσωτερικές πολιτικές πιέσεις.
Δύο πόλεμοι, δύο διαφορετικές σχέσεις με τον Τραμπ
Η παρουσία του Ζελένσκι και του Νετανιάχου στην Ουάσινγκτον αποτυπώνει τις δύο μεγαλύτερες γεωπολιτικές κρίσεις που καλείται να διαχειριστεί η αμερικανική κυβέρνηση.
Ωστόσο, οι προσωπικές σχέσεις του Ντόναλντ Τραμπ με τους δύο ηγέτες δεν βρίσκονται στο ίδιο σημείο. Αντιθέτως, ακολουθούν αντίθετες πορείες.
Η σχέση του Αμερικανού προέδρου με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι φαίνεται να έχει βελτιωθεί αισθητά τους τελευταίους μήνες. Οι επιτυχίες των ουκρανικών δυνάμεων στο μέτωπο, που ανέκοψαν τη ρωσική προέλαση σε κρίσιμες περιοχές, ενίσχυσαν την εικόνα της ουκρανικής ηγεσίας στην Ουάσινγκτον και δημιούργησαν νέο έδαφος συνεργασίας.
Αντίθετα, η σχέση με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου περνά ίσως τη δυσκολότερη περίοδό της από την επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο. Παρότι οι δύο άνδρες εξακολουθούν να εμφανίζονται δημόσια ως στενοί σύμμαχοι, οι διαφωνίες για τον χειρισμό του πολέμου με το Ιράν, του Λιβάνου αλλά και της ευρύτερης στρατηγικής στη Μέση Ανατολή έχουν προκαλέσει σημαντικές εντάσεις.
Η κηδεία του Λίντσεϊ Γκράχαμ φέρνει τους ηγέτες στην Ουάσινγκτον
Αφορμή για την παρουσία τόσο του Νετανιάχου όσο και του Ζελένσκι στην αμερικανική πρωτεύουσα αποτελεί η επιμνημόσυνη τελετή για τον Ρεπουμπλικανό γερουσιαστή Λίντσεϊ Γκράχαμ.
Ο εκλιπών γερουσιαστής υπήρξε μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, ένθερμος υποστηρικτής του Ισραήλ αλλά και από τους πλέον σταθερούς υποστηρικτές της στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία.
Η παρουσία των τριών ηγετών στην ίδια πόλη δημιουργεί την ευκαιρία για διαδοχικές συνομιλίες που ενδέχεται να καθορίσουν τις επόμενες κινήσεις της αμερικανικής διπλωματίας.
Η Ουκρανία ζητά περισσότερη αεράμυνα
Κατά την άφιξή του στην Ουάσινγκτον, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι ξεκαθάρισε ότι βασική επιδίωξή του είναι η περαιτέρω ενίσχυση της ουκρανικής αεράμυνας.
Όπως δήλωσε, πρώτη προτεραιότητα αποτελεί η αντιβαλλιστική προστασία της χώρας και η στρατηγική συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
«Η ειρήνη πρέπει να έρθει πιο κοντά», ανέφερε χαρακτηριστικά σε μήνυμά του στην πλατφόρμα Χ, επιχειρώντας να παρουσιάσει την Ουκρανία ως δύναμη που επιδιώκει τον τερματισμό του πολέμου, χωρίς όμως να εγκαταλείπει τις αμυντικές της ανάγκες.
Παρά τις πρόσφατες επιτυχίες του Κιέβου, οι εκτιμήσεις συγκλίνουν ότι η σύγκρουση απέχει ακόμη από μία οριστική λύση.
Ο Νετανιάχου επιδιώκει επανεκκίνηση των σχέσεων
Για τον Ισραηλινό πρωθυπουργό, η επίσκεψη στην Ουάσινγκτον έχει σαφή πολιτική και στρατηγική σημασία.
Ο Νετανιάχου επιδιώκει να αποκαταστήσει την προσωπική του σχέση με τον Ντόναλντ Τραμπ, η οποία δοκιμάστηκε έντονα μετά τις διαφωνίες για την εξέλιξη του πολέμου με το Ιράν και τις ισραηλινές επιχειρήσεις στον Λίβανο.
Οι πληροφορίες από αμερικανικές και ισραηλινές πηγές αναφέρουν ότι ο Τραμπ είχε φτάσει ακόμη και στο σημείο να χαρακτηρίσει τον Ισραηλινό πρωθυπουργό «τρελό» και «δύσκολο», θεωρώντας ότι οι συνεχείς στρατιωτικές επιχειρήσεις υπονόμευαν τις προσπάθειες αποκλιμάκωσης.
Παρά τις εντάσεις, ο Αμερικανός πρόεδρος επέλεξε τις τελευταίες ημέρες να υιοθετήσει ηπιότερους τόνους.
«Ο Μπίμπι ήταν εξαιρετικός. Συνεργαστήκαμε πολύ καλά», δήλωσε χαρακτηριστικά στους δημοσιογράφους μέσα στο Air Force One, επιχειρώντας να περιορίσει τις εντυπώσεις περί ρήξης.
Το Ιράν στο επίκεντρο των συνομιλιών
Το βασικότερο θέμα της συνάντησης Τραμπ – Νετανιάχου θα είναι αναμφίβολα το Ιράν.
Μετά την προσωρινή αναστολή των αμερικανικών αεροπορικών επιδρομών και την προσπάθεια επανεκκίνησης της διπλωματίας, οι δύο πλευρές εμφανίζονται να διαφωνούν ως προς την επόμενη ημέρα.
Ο Νετανιάχου επιθυμεί τη διατήρηση της πίεσης προς την Τεχεράνη και σκοπεύει να παρουσιάσει νέα στοιχεία σχετικά με την ανασυγκρότηση του ιρανικού πυρηνικού και στρατιωτικού προγράμματος.
Αντίθετα, ο Τραμπ δείχνει να προκρίνει μία πιο ελεγχόμενη προσέγγιση, αποφεύγοντας μία νέα μεγάλης κλίμακας στρατιωτική εμπλοκή πριν από τις αμερικανικές εκλογές.
Η διαφορά αυτή αποτελεί σήμερα τον σημαντικότερο παράγοντα τριβής μεταξύ των δύο συμμάχων.
Λίβανος, Γάζα και Συρία δημιουργούν νέα πεδία διαφωνίας
Οι αποκλίσεις μεταξύ Ουάσινγκτον και Τελ Αβίβ δεν περιορίζονται στο Ιράν.
Ο Τραμπ πιέζει για αποκλιμάκωση τόσο στον Λίβανο όσο και στη Γάζα, επιδιώκοντας να περιοριστεί η στρατιωτική ένταση στην περιοχή.
Από την άλλη πλευρά, η κυβέρνηση Νετανιάχου επιμένει ότι δεν μπορεί να υπάρξει πλήρης αποχώρηση ισραηλινών δυνάμεων από κρίσιμες περιοχές πριν εξουδετερωθούν πλήρως οι απειλές από τη Χεζμπολάχ και άλλες ένοπλες οργανώσεις.
Σύμφωνα με ισραηλινές πηγές, ο Νετανιάχου εμφανίζεται αποφασισμένος να αντισταθεί σε πιθανές αμερικανικές πιέσεις για ταχύτερη αποχώρηση από τον Λίβανο, τη Γάζα ή τη Συρία.
Οι Συμφωνίες του Αβραάμ και ο ρόλος της Σαουδικής Αραβίας
Σημαντικό μέρος των συνομιλιών θα αφιερωθεί και στις Συμφωνίες του Αβραάμ.
Ο Ντόναλντ Τραμπ εξακολουθεί να θεωρεί κορυφαία διπλωματική προτεραιότητα την ένταξη της Σαουδικής Αραβίας στο πλαίσιο εξομάλυνσης των σχέσεων με το Ισραήλ.
Για τον σκοπό αυτό έχει συνδέσει ακόμη και την προτεινόμενη αμερικανο-σαουδαραβική συνεργασία στον τομέα της ειρηνικής πυρηνικής ενέργειας με την προοπτική ένταξης του Ριάντ στις συμφωνίες.
Η σαουδαραβική πλευρά, ωστόσο, εξακολουθεί να θέτει ως προϋπόθεση την ύπαρξη συγκεκριμένης πορείας προς τη δημιουργία ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους.
Τα F-35 στην Τουρκία προκαλούν ανησυχία στο Ισραήλ
Ένα ακόμη ζήτημα που επιβαρύνει τις αμερικανοϊσραηλινές σχέσεις αφορά το ενδεχόμενο πώλησης μαχητικών αεροσκαφών F-35 στην Τουρκία.
Το Ισραήλ θεωρεί ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να περιορίσει το στρατηγικό του πλεονέκτημα στην περιοχή.
Ο Τραμπ, ερωτηθείς σχετικά, απέφυγε να δεσμευθεί, δηλώνοντας ότι ο ίδιος είναι ο μοναδικός που λαμβάνει τις σχετικές αποφάσεις και χαρακτηρίζοντας παράλληλα την Τουρκία «εξαιρετικό σύμμαχο».
Η στάση αυτή αναμένεται να αποτελέσει αντικείμενο έντονων διαβουλεύσεων κατά τη συνάντησή του με τον Νετανιάχου.
Προεκλογικό στοίχημα για τον Νετανιάχου
Η επίσκεψη στην Ουάσινγκτον έχει και έντονη εσωτερική πολιτική διάσταση.
Με τις ισραηλινές εκλογές να πλησιάζουν και τις δημοσκοπήσεις να μην εξασφαλίζουν κοινοβουλευτική πλειοψηφία για τον σημερινό κυβερνητικό συνασπισμό, ο Νετανιάχου επιδιώκει να εμφανιστεί ως ο μοναδικός ηγέτης που διατηρεί άμεση πρόσβαση στον Αμερικανό πρόεδρο.
Μια δημόσια εικόνα στενής συνεργασίας με τον Τραμπ θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντικό προεκλογικό πλεονέκτημα, ακόμη και αν οι δύο πλευρές συνεχίζουν να διαφωνούν σε κρίσιμα ζητήματα στρατηγικής.
Η Ουάσινγκτον στο επίκεντρο των διεθνών εξελίξεων
Οι σημερινές συναντήσεις επιβεβαιώνουν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να διαδραματίζουν τον κεντρικό ρόλο στις διεθνείς εξελίξεις.
Για τον Ντόναλντ Τραμπ, το μεγάλο στοίχημα είναι να διαχειριστεί ταυτόχρονα δύο διαφορετικά πολεμικά μέτωπα, διατηρώντας την αμερικανική επιρροή χωρίς να οδηγηθεί σε νέες, παρατεταμένες στρατιωτικές εμπλοκές.
Για τον Ζελένσκι, η συνάντηση αποτελεί ευκαιρία να εξασφαλίσει πρόσθετη στρατιωτική στήριξη σε μια περίοδο που η Ουκρανία επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει τις επιτυχίες της στο πεδίο των μαχών.
Για τον Νετανιάχου, αντίθετα, η επίσκεψη αποτελεί μια κρίσιμη δοκιμασία τόσο για τη στρατηγική σχέση Ισραήλ – ΗΠΑ όσο και για τη δική του πολιτική επιβίωση ενόψει των εκλογών.
