Ο καρκίνος εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες απειλές για τη δημόσια υγεία σε παγκόσμιο επίπεδο, με τα νέα επιστημονικά δεδομένα να αποτυπώνουν μια ανησυχητική τάση συνεχούς αύξησης των περιστατικών. Σύμφωνα με τη νέα έκθεση «Global Cancer Statistics 2026» της American Cancer Society (ACS) και του International Agency for Research on Cancer (IARC), το 2024 καταγράφηκαν περίπου 21 εκατομμύρια νέες διαγνώσεις καρκίνου και 9,8 εκατομμύρια θάνατοι, ενώ οι προβλέψεις δείχνουν ότι έως το 2050 τα νέα περιστατικά θα φθάσουν τα 34 εκατομμύρια ετησίως.
Την ανάλυση των στοιχείων παρουσιάζουν η καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, η βιολόγος Αλεξάνδρα Σταυροπούλου και ο καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας και πρώην πρύτανης του ΕΚΠΑ Θάνος Δημόπουλος, υπογραμμίζοντας ότι η ενίσχυση της πρόληψης και της έγκαιρης διάγνωσης αποτελεί τη σημαντικότερη απάντηση απέναντι στη νόσο.
Ένας στους πέντε ανθρώπους θα νοσήσει από καρκίνο
Τα στοιχεία της έκθεσης αποτυπώνουν το πραγματικό μέγεθος του προβλήματος. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι σχεδόν ένας στους πέντε ανθρώπους θα εμφανίσει κάποια μορφή καρκίνου κατά τη διάρκεια της ζωής του.
Παράλληλα, περίπου ένας στους εννέα άνδρες και μία στις δεκατρείς γυναίκες αναμένεται να χάσουν τη ζωή τους από τη νόσο, γεγονός που καταδεικνύει τη διαρκή επιβάρυνση των συστημάτων υγείας σε ολόκληρο τον κόσμο.
Αύξηση 67% έως το 2050
Οι προβλέψεις για τις επόμενες δεκαετίες είναι ιδιαίτερα ανησυχητικές. Με βάση τη γήρανση και την αύξηση του παγκόσμιου πληθυσμού, τα νέα περιστατικά καρκίνου αναμένεται να αυξηθούν κατά 67%, φθάνοντας τα 34 εκατομμύρια ετησίως έως το 2050.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η πραγματική επιβάρυνση ενδέχεται να αποδειχθεί ακόμη μεγαλύτερη, εάν δεν περιοριστούν βασικοί παράγοντες κινδύνου, όπως το κάπνισμα, η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, η παχυσαρκία, η καθιστική ζωή και ορισμένες λοιμώξεις που σχετίζονται με την ανάπτυξη καρκίνου.
Η έκθεση βασίζεται στη βάση δεδομένων GLOBOCAN του IARC, η οποία καταγράφει την επίπτωση και τη θνησιμότητα 34 διαφορετικών μορφών καρκίνου σε 186 χώρες.
Ο καρκίνος του πνεύμονα παραμένει η μεγαλύτερη απειλή
Ο καρκίνος του πνεύμονα εξακολουθεί να είναι η συχνότερη μορφή καρκίνου παγκοσμίως και η πρώτη αιτία θανάτου από τη νόσο.
Το 2024 καταγράφηκαν περίπου 2,6 εκατομμύρια νέα περιστατικά, που αντιστοιχούν στο 13% όλων των διαγνώσεων καρκίνου, ενώ περίπου 1,9 εκατομμύρια άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, δηλαδή σχεδόν το 19% όλων των θανάτων από καρκίνο.
Οι επιστήμονες τονίζουν ότι το κάπνισμα εξακολουθεί να αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα κινδύνου, γεγονός που αναδεικνύει τη σημασία των αντικαπνιστικών πολιτικών, της διακοπής του καπνίσματος και της προστασίας από το παθητικό κάπνισμα.
Οι συχνότερες μορφές καρκίνου στον κόσμο
Ο καρκίνος του μαστού κατέλαβε τη δεύτερη θέση παγκοσμίως, με περίπου 2,4 εκατομμύρια νέα περιστατικά και 694.000 θανάτους. Παραμένει η συχνότερη μορφή καρκίνου στις γυναίκες και η πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο στον γυναικείο πληθυσμό.
Ο καρκίνος του παχέος εντέρου ήταν ο τρίτος συχνότερα διαγνωσμένος καρκίνος, με περισσότερα από δύο εκατομμύρια νέα περιστατικά και περίπου 918.000 θανάτους, αποτελώντας τη δεύτερη σημαντικότερη αιτία θανάτου από καρκίνο παγκοσμίως.
Ο καρκίνος του στομάχου συνδέθηκε με περίπου 980.000 νέες διαγνώσεις και 642.000 θανάτους, με τα υψηλότερα ποσοστά να καταγράφονται στην Ανατολική Ασία.
Ο καρκίνος του ήπατος προκάλεσε περίπου 732.000 θανάτους μέσα στο 2024.
Στους άνδρες, ο καρκίνος του προστάτη ήταν η δεύτερη συχνότερη μορφή καρκίνου, με περίπου 1,5 εκατομμύριο νέες διαγνώσεις και 420.000 θανάτους, ενώ ιδιαίτερα υψηλή θνησιμότητα καταγράφηκε στην Καραϊβική και στην υποσαχάρια Αφρική.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί ο καρκίνος του παγκρέατος, ο οποίος, αν και κατατάσσεται μόλις στην ενδέκατη θέση ως προς τα νέα περιστατικά, αποτελεί την έκτη συχνότερη αιτία θανάτου από καρκίνο, προκαλώντας περίπου 491.000 θανάτους ετησίως.
Μεγάλες ανισότητες στην επιβίωση των ασθενών
Η έκθεση αναδεικνύει τις σημαντικές ανισότητες που εξακολουθούν να υπάρχουν μεταξύ των χωρών ως προς την πρόληψη, τη διάγνωση και τη θεραπεία του καρκίνου.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο καρκίνος του μαστού. Παρότι οι γυναίκες στη Δυτική Αφρική εμφανίζουν περίπου τα μισά περιστατικά σε σύγκριση με τις γυναίκες της Αυστραλίας και της Νέας Ζηλανδίας, έχουν σχεδόν διπλάσιο κίνδυνο να χάσουν τη ζωή τους από τη νόσο.
Οι διαφορές αυτές αποδίδονται κυρίως στην καθυστερημένη διάγνωση, στην έλλειψη οργανωμένων προγραμμάτων προσυμπτωματικού ελέγχου και στη δυσκολία πρόσβασης σε σύγχρονες αντικαρκινικές θεραπείες.
Η πρόληψη μπορεί να σώσει εκατομμύρια ζωές
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι σχεδόν οι μισοί θάνατοι από καρκίνο συνδέονται με παράγοντες κινδύνου που μπορούν να τροποποιηθούν, ενώ σημαντικό ποσοστό θα μπορούσε να αποφευχθεί μέσω της έγκαιρης διάγνωσης και της αποτελεσματικής θεραπείας.
Ενδεικτική είναι η περίπτωση του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας, ο οποίος μπορεί σε μεγάλο βαθμό να προληφθεί μέσω του εμβολιασμού κατά του HPV και του τακτικού προληπτικού ελέγχου. Παρ’ όλα αυτά, εξακολουθεί να αποτελεί την κυριότερη αιτία θανάτου από καρκίνο στις γυναίκες σε 26 χώρες, κυρίως στην υποσαχάρια Αφρική και σε περιοχές της Νότιας και της Κεντρικής Αμερικής.
Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι κάθε χώρα χρειάζεται μια εθνική στρατηγική προσαρμοσμένη στις ανάγκες του πληθυσμού της, με επίκεντρο την πρόληψη. Η αποφυγή του καπνίσματος, ο περιορισμός της κατανάλωσης αλκοόλ, η διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους, η τακτική σωματική άσκηση, η πρόληψη λοιμώξεων που σχετίζονται με τον καρκίνο και η συμμετοχή στα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου αποτελούν τα σημαντικότερα μέτρα για τη μείωση της επίπτωσης και της θνησιμότητας της νόσου.
