Η σύγκρουση Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν εισέρχεται σε μια νέα, ιδιαίτερα επικίνδυνη φάση, καθώς η εμπλοκή των ανταρτών Χούθι της Υεμένης δημιουργεί έναν δεύτερο γεωπολιτικό κλοιό γύρω από τις παγκόσμιες ενεργειακές ροές. Η απειλή ναυτικού αποκλεισμού της Σαουδικής Αραβίας και οι επιθέσεις σε θαλάσσιες οδούς ζωτικής σημασίας προκαλούν ανησυχία στις αγορές, καθώς δύο από τα σημαντικότερα περάσματα για το πετρέλαιο, τα Στενά του Ορμούζ και το Μπαμπ αλ-Μαντέμπ, βρίσκονται πλέον στο επίκεντρο μιας ευρύτερης στρατιωτικής αντιπαράθεσης.
Η επέκταση του πολέμου στον ενεργειακό χάρτη
Η επανέναρξη των εχθροπραξιών μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης έχει ήδη προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στη ναυσιπλοΐα του Περσικού Κόλπου. Η πιθανότητα εμπλοκής των Χούθι, οι οποίοι διατηρούν στενούς δεσμούς με το Ιράν, μεταφέρει την κρίση από τον Κόλπο στην Ερυθρά Θάλασσα, δημιουργώντας έναν νέο κίνδυνο για την παγκόσμια αγορά ενέργειας.
Οι Χούθι ανακοίνωσαν ότι προχωρούν σε «ναυτικό αποκλεισμό» της Σαουδικής Αραβίας, προειδοποιώντας πλοία που συνδέονται με το Ριάντ ότι θα αποτελούν στόχο. Η κίνηση αυτή θεωρείται από αναλυτές ως προσπάθεια πίεσης προς τη Σαουδική Αραβία και τους συμμάχους των ΗΠΑ, αλλά ταυτόχρονα εγκυμονεί τον κίνδυνο μιας νέας μεγάλης κρίσης στις διεθνείς μεταφορές.
Ήδη δύο πετρελαιοφόρα που είχαν φορτώσει σαουδικό αργό με προορισμό την Ασία άλλαξαν πορεία στην Ερυθρά Θάλασσα, μετά τις απειλές των Χούθι. Τα πλοία, σύμφωνα με στοιχεία ναυσιπλοΐας, κινήθηκαν προς τη Διώρυγα του Σουέζ, αποφεύγοντας την περιοχή αυξημένου κινδύνου.
Μπαμπ αλ-Μαντέμπ: Η νέα «πληγή» για το παγκόσμιο εμπόριο
Το μεγάλο πρόβλημα για το Ριάντ είναι ότι η κρίση απειλεί πλέον και τις εναλλακτικές διαδρομές που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν σε περίπτωση αποκλεισμού του Στενού του Ορμούζ.
Το Μπαμπ αλ-Μαντέμπ, η θαλάσσια πύλη που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν, αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη. Από την περιοχή διέρχονται καθημερινά τεράστιες ποσότητες πετρελαίου και εμπορευμάτων που συνδέουν την Ασία με την Ευρώπη.
Ένα πιθανό κλείσιμο του στενού θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά τις εξαγωγές πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας και να προκαλέσει νέα πίεση στις τιμές. Εκτιμήσεις της αγοράς αναφέρουν ότι μια σοβαρή διακοπή στη λειτουργία του Μπαμπ αλ-Μαντέμπ θα μπορούσε να επηρεάσει έως και το 7% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου.
Η εξέλιξη αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς ήδη η ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ, από όπου περνά περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και φυσικού αερίου, βρίσκεται υπό έντονη πίεση.
Οι ΗΠΑ απειλούν με απάντηση στους Χούθι
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ξεκαθάρισε ότι η Ουάσιγκτον είναι έτοιμη να αντιδράσει εάν οι Χούθι προχωρήσουν σε αποκλεισμό θαλάσσιων διαδρομών.
«Θα κάνουμε απλώς ό,τι πρέπει», ήταν το μήνυμα του Αμερικανού προέδρου, ο οποίος παράλληλα δήλωσε ότι δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή πρόθεση διαπραγμάτευσης με το Ιράν, παρά το γεγονός ότι, όπως υποστήριξε, μια συμφωνία ήταν πιθανή πριν από τη νέα κλιμάκωση.
Οι δηλώσεις αυτές δείχνουν ότι η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει την απειλή των Χούθι όχι ως μια περιφερειακή ενέργεια, αλλά ως μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής του Ιράν να πιέσει τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους μέσω κρίσιμων ενεργειακών κόμβων.
Νέες επιθέσεις του Ιράν στον Κόλπο
Την ίδια στιγμή, το Ιράν συνέχισε τις επιθέσεις εναντίον στόχων στην περιοχή του Κόλπου, προκαλώντας ανησυχία όχι μόνο για την ενέργεια αλλά και για την ασφάλεια βασικών υποδομών.
Το Κουβέιτ ανακοίνωσε ότι αντιμετώπισε επιθέσεις με drones και πυραύλους, ενώ στο Μπαχρέιν ενεργοποιήθηκαν συστήματα συναγερμού. Παράλληλα, επιθέσεις σε εγκαταστάσεις παραγωγής ενέργειας και αφαλάτωσης νερού δημιούργησαν φόβους για προβλήματα στην υδροδότηση.
Η κρίση αποκτά έτσι μια νέα διάσταση, καθώς οι υποδομές ενέργειας και νερού στις χώρες του Κόλπου γίνονται πιθανοί στόχοι σε έναν πόλεμο που διευρύνεται.
Χτυπήματα σε δεξαμενόπλοια και φόβοι για νέα ενεργειακή κρίση
Η ναυτική ασφάλεια στην περιοχή επιδεινώθηκε ακόμη περισσότερο μετά την αναφορά ότι δεξαμενόπλοιο στο Στενό του Ορμούζ χτυπήθηκε από βλήμα, με το πλήρωμα να αναγκάζεται να εγκαταλείψει το πλοίο.
Παράλληλα, οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν υποστήριξαν ότι δύο πετρελαιοφόρα τυλίχθηκαν στις φλόγες μετά από εκρήξεις κατά τη διέλευσή τους από τη θαλάσσια περιοχή.
Οι κινήσεις αυτές έχουν ήδη περιορίσει τη ναυτιλιακή δραστηριότητα. Σύμφωνα με στοιχεία παρακολούθησης πλοίων, ο αριθμός των εμπορικών πλοίων που διέσχισαν το Στενό του Ορμούζ μειώθηκε σημαντικά, καθώς πολλές εταιρείες επανεξετάζουν τα δρομολόγιά τους.
Η Σαουδική Αραβία σε δύσκολη θέση
Η Σαουδική Αραβία βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με μια σύνθετη πρόκληση. Από τη μία πλευρά, το Ριάντ προσπαθεί να διατηρήσει ανοικτές τις εξαγωγικές του οδούς και να προστατεύσει τη θέση του ως κορυφαίου παραγωγού πετρελαίου. Από την άλλη, η απειλή των Χούθι περιορίζει τις εναλλακτικές επιλογές.
Η χώρα έχει επενδύσει τα προηγούμενα χρόνια σε υποδομές που επιτρέπουν τη μεταφορά πετρελαίου μέσω αγωγών προς την Ερυθρά Θάλασσα, ώστε να μειώσει την εξάρτησή της από το Στενό του Ορμούζ.
Ωστόσο, η νέα απειλή από την Υεμένη δείχνει ότι ακόμη και αυτές οι εναλλακτικές διαδρομές μπορούν να καταστούν ευάλωτες όταν η γεωπολιτική ένταση επεκτείνεται.
Οι αγορές παρακολουθούν με αγωνία την επόμενη κίνηση
Οι διεθνείς αγορές αντέδρασαν άμεσα στις εξελίξεις, με τις τιμές του πετρελαίου να σημειώνουν άνοδο περίπου 2%. Ωστόσο, οι ενδείξεις ότι υπάρχει ακόμη περιθώριο για διπλωματικές επαφές μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν συγκράτησαν προσωρινά τις μεγαλύτερες ανατιμήσεις.
Το μεγάλο ερώτημα πλέον είναι αν η κρίση θα παραμείνει περιορισμένη σε στρατιωτικά πλήγματα ή αν θα μετατραπεί σε μια ευρύτερη σύγκρουση που θα επηρεάσει την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια.
Για τις αγορές πετρελαίου, το μήνυμα είναι σαφές: όσο περισσότερες ενεργειακές αρτηρίες τίθενται υπό απειλή, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος μιας νέας διεθνούς κρίσης τιμών.
