Νομοσχέδιο για ίση αμοιβή ανδρών και γυναικών: διαφάνεια στους μισθούς και νέες υποχρεώσεις για τις επιχειρήσεις
Κατατέθηκε στη Βουλή το σχέδιο νόμου του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης με τίτλο «Ενίσχυση της εφαρμογής της ισότητας της αμοιβής μεταξύ ανδρών και γυναικών για όμοια εργασία ή για εργασία ίσης αξίας», με στόχο την ενσωμάτωση της Οδηγία (ΕΕ) 2023/970 στο εθνικό δίκαιο. Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να βάλει τέλος στις μισθολογικές αποκλίσεις που συνδέονται με το φύλο, θεσπίζοντας κανόνες διαφάνειας πριν και μετά την πρόσληψη, καθώς και μηχανισμούς ελέγχου μέσα στις επιχειρήσεις.
Στόχος η μισθολογική ισότητα χωρίς αποκλίσεις φύλου
Το νομοσχέδιο εισάγει ένα ενιαίο πλαίσιο για την αρχή «ίση αμοιβή για εργασία ίσης αξίας», με κεντρική επιδίωξη την αποτροπή πρακτικών που οδηγούν σε μισθολογικές διαφορές με βάση το φύλο. Η φιλοσοφία του βασίζεται στη σύνδεση της αμοιβής αποκλειστικά με την εργασία, τα προσόντα και την εμπειρία, χωρίς έμμεσες διακρίσεις.
Η υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης Νίκη Κεραμέως τόνισε ότι το σχέδιο νόμου θεσπίζει συγκεκριμένα δικαιώματα και υποχρεώσεις σε όλο το φάσμα της εργασιακής σχέσης, ενισχύοντας τη διαφάνεια και τη λογοδοσία στην αγορά εργασίας.
Διαφάνεια στις αμοιβές πριν και μετά την πρόσληψη
Το νέο πλαίσιο οργανώνεται σε δύο βασικούς άξονες: πριν την πρόσληψη και κατά τη διάρκεια της εργασίας.
Πριν την πρόσληψη, οι επιχειρήσεις θα υποχρεούνται να ανακοινώνουν το μισθολογικό εύρος κάθε θέσης, ενώ απαγορεύεται να ζητούν από τον υποψήφιο πληροφορίες για τον προηγούμενο μισθό του. Παράλληλα, οι προκηρύξεις θέσεων θα πρέπει να είναι ουδέτερες ως προς το φύλο.
Κατά τη διάρκεια της εργασιακής σχέσης, οι εργαζόμενοι αποκτούν δικαίωμα πρόσβασης σε στοιχεία που αφορούν τη μισθολογική τους κατάταξη, καθώς και στις μέσες αμοιβές ανδρών και γυναικών για ίδια ή ισάξια εργασία.
Έλεγχοι μισθολογικού χάσματος στις επιχειρήσεις
Οι επιχειρήσεις καλούνται να προχωρούν σε τακτική αποτύπωση του μισθολογικού χάσματος μεταξύ ανδρών και γυναικών, τόσο στις βασικές αποδοχές όσο και στις πρόσθετες παροχές και τα bonus.
Η υποχρέωση υποβολής στοιχείων διαφοροποιείται ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης: ετήσια για επιχειρήσεις με 250 εργαζόμενους και άνω και ανά τριετία για επιχειρήσεις από 100 εργαζόμενους και πάνω.
Σε περίπτωση που εντοπίζονται αδικαιολόγητες αποκλίσεις, οι επιχειρήσεις υποχρεούνται να τις διορθώνουν, εφόσον δεν τεκμηριώνονται από παράγοντες όπως η εμπειρία ή τα προσόντα.
Δικαιώματα εργαζομένων και μηχανισμοί προστασίας
Το νομοσχέδιο ενισχύει τα εργαλεία προστασίας των εργαζομένων απέναντι σε μισθολογικές διακρίσεις. Οι εργαζόμενοι αποκτούν δικαίωμα να ζητούν αναλυτική ενημέρωση για τις αποδοχές, να προσφεύγουν στη δικαιοσύνη, αλλά και να εκπροσωπούνται από συνδικαλιστικές οργανώσεις ή φορείς ισότητας.
Η σύνδεση με τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας ενισχύεται, καθώς η εφαρμογή τους θεωρείται ισχυρή ένδειξη τήρησης της αρχής της ίσης αμοιβής και μπορεί να λειτουργεί ως βάση για τη διαμόρφωση μισθολογικών δομών.
Συλλογικές συμβάσεις και ψηφιακό μητρώο
Στο πλαίσιο του νομοσχεδίου θεσπίζεται Ψηφιακό Μητρώο Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας, με στόχο την ηλεκτρονική καταχώριση και την ευκολότερη πρόσβαση στο περιεχόμενό τους.
Παράλληλα, προβλέπεται δυνατότητα απομακρυσμένης συμμετοχής στη διαδικασία επίλυσης εργατικών διαφορών στην Επιθεώρηση Εργασίας, ενισχύοντας την ταχύτητα και την προσβασιμότητα των διαδικασιών.
Ρυθμίσεις για ΕΣΥ, ΕΚΑΒ και επαγγελματική κατάρτιση
Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει και διατάξεις που αφορούν κρίσιμους τομείς του δημόσιου συστήματος υγείας και της επαγγελματικής εκπαίδευσης.
Προβλέπεται ένταξη συγκεκριμένων κατηγοριών εργαζομένων του ΕΣΥ και του ΕΚΑΒ στα βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα, με δυνατότητα συνταξιοδότησης στα 62 έτη υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Παράλληλα, αναγνωρίζεται ο χρόνος μαθητείας στις ΕΠΑ.Σ. της ΔΥΠΑ ως επαγγελματική προϋπηρεσία, διευκολύνοντας την απόκτηση και αναβάθμιση επαγγελματικών αδειών.
Στο ίδιο πλαίσιο, εξομοιώνονται προϋποθέσεις συνταξιοδότησης με αντίστοιχες κατηγορίες του πρώην ΙΚΑ-ΕΤΑΜ.
Δηλώσεις και θεσμική διαβούλευση
Η Νίκη Κεραμέως υπογράμμισε ότι πριν την κατάθεση του νομοσχεδίου ενσωματώθηκαν 65 προτάσεις κοινωνικών εταίρων, ενώ στη δημόσια διαβούλευση προστέθηκαν ακόμη 28 προτάσεις από φορείς και πολίτες, με στόχο την καλύτερη εξειδίκευση των κανόνων εφαρμογής και των δικαιωμάτων των εργαζομένων.
Το υπουργείο επιδιώκει, όπως σημειώνεται, ένα πιο διαφανές και λειτουργικό σύστημα αμοιβών, με έμφαση στην ισότητα, τη συλλογική διαπραγμάτευση και τον θεσμικό έλεγχο.
