Η συμφωνία ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν δημιουργεί ένα νέο τοπίο για τη διεθνή οικονομία, τερματίζοντας μια περίοδο έντονης γεωπολιτικής αβεβαιότητας που επηρέασε τις αγορές ενέργειας, το εμπόριο και τις μεταφορές. Για την Ελλάδα, η εξέλιξη αυτή αντιμετωπίζεται με συγκρατημένη αισιοδοξία, καθώς αναμένεται να περιορίσει τις πληθωριστικές πιέσεις και να βελτιώσει το οικονομικό κλίμα.
Ωστόσο, η αποκλιμάκωση των τιμών και η πλήρης αποκατάσταση της οικονομικής ομαλότητας δεν αναμένονται άμεσα. Οκτώ διακεκριμένοι οικονομολόγοι και εκπρόσωποι παραγωγικών κλάδων εκτιμούν ότι οι επιπτώσεις της κρίσης στη Μέση Ανατολή θα συνεχίσουν να επηρεάζουν το ενεργειακό κόστος και κατ’ επέκταση τις τιμές αγαθών και υπηρεσιών για διάστημα από έξι έως και 24 μήνες.
Η ειρήνη φέρνει αισιοδοξία, όχι άμεσες μειώσεις τιμών
Παρά την αποκλιμάκωση των εντάσεων και την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η αγορά ενέργειας χρειάζεται χρόνο για να επανέλθει στα προπολεμικά επίπεδα.
Οι ζημιές σε διυλιστήρια, λιμενικές εγκαταστάσεις και ενεργειακές υποδομές, σε συνδυασμό με την ανάγκη πολλών χωρών να αναπληρώσουν τα στρατηγικά τους αποθέματα, διατηρούν τη ζήτηση σε υψηλά επίπεδα. Αυτό σημαίνει ότι το κόστος ενέργειας θα συνεχίσει να μεταφέρεται στην παραγωγή, στις μεταφορές και τελικά στις τιμές που πληρώνουν επιχειρήσεις και καταναλωτές.
Οι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι τα πρώτα θετικά αποτελέσματα μπορούν να γίνουν αισθητά μέσα στις επόμενες 30 έως 90 ημέρες. Η ουσιαστική αποκλιμάκωση του πληθωρισμού, όμως, αναμένεται σε ορίζοντα έξι έως δώδεκα μηνών, ενώ η πλήρης αξιοποίηση των δυνατοτήτων που δημιουργεί η συμφωνία τοποθετείται χρονικά από επτά έως και 24 μήνες.
Πληθωρισμός: Η αποκλιμάκωση θα είναι σταδιακή
Κοινή εκτίμηση των αναλυτών είναι ότι ο πληθωρισμός στην Ελλάδα θα αρχίσει να υποχωρεί σταδιακά μέσα στο δεύτερο εξάμηνο του 2026, καθώς θα εξασθενεί το κερδοσκοπικό στοιχείο που αναπτύχθηκε κατά τη διάρκεια της κρίσης.
Η αποκλιμάκωση αναμένεται να συνεχιστεί και κατά τους πρώτους μήνες του 2027, υπό την προϋπόθεση ότι η συμφωνία θα παραμείνει σε ισχύ και δεν θα υπάρξουν νέες γεωπολιτικές αναταράξεις στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής.
Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι η μείωση των διεθνών τιμών του πετρελαίου αποτελεί θετική ένδειξη, ωστόσο χρειάζεται χρόνος μέχρι να περάσει στο σύνολο της οικονομίας και να αποτυπωθεί στους λογαριασμούς ενέργειας, στις μεταφορές και στα προϊόντα της καθημερινότητας.
Ελληνικές επιχειρήσεις: Ευκαιρία και πρόκληση
Η συμφωνία θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για τις ελληνικές επιχειρήσεις, οι οποίες βρέθηκαν αντιμέτωπες με αυξημένο λειτουργικό κόστος κατά τη διάρκεια της κρίσης.
Βιομηχανία, εμπόριο, μεταφορές, logistics, ναυτιλία και τουρισμός επηρεάστηκαν άμεσα από την άνοδο των τιμών της ενέργειας και τις δυσκολίες στις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες. Η σταδιακή επαναφορά της ομαλότητας αναμένεται να βελτιώσει τις συνθήκες λειτουργίας τους, χωρίς όμως να εξαφανίσει αμέσως τις πιέσεις που έχουν συσσωρευτεί.
Παράλληλα, η κρίση ανέδειξε την ανάγκη για μεγαλύτερη ενεργειακή αυτονομία, διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού και ενίσχυση της ανθεκτικότητας της παραγωγικής βάσης απέναντι σε διεθνείς αναταράξεις.
Ο τουρισμός περιμένει το «last minute»
Στον τουριστικό κλάδο, η εκεχειρία έχει ήδη αρχίσει να βελτιώνει το κλίμα στις διεθνείς αγορές, περιορίζοντας την αβεβαιότητα που είχε επηρεάσει τις κρατήσεις τους προηγούμενους μήνες.
Οι πρώτες ενδείξεις δείχνουν ότι η ζήτηση επανέρχεται σταδιακά, με τις διεθνείς αεροπορικές αφίξεις να κινούνται ανοδικά σε σχέση με πέρυσι. Ωστόσο, οι επαγγελματίες του κλάδου τονίζουν ότι η φετινή σεζόν θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό από τις κρατήσεις της τελευταίας στιγμής.
Οι ξενοδοχειακές επιχειρήσεις έχουν ήδη προχωρήσει σε σημαντικές προσαρμογές τιμών και προσφορές, προκειμένου να στηρίξουν τη ζήτηση και να περιορίσουν τις απώλειες που προκάλεσε η γεωπολιτική αβεβαιότητα.
Ανάπτυξη με προϋπόθεση τη σταθερότητα
Πέρα από την ενεργειακή διάσταση, οι αναλυτές επισημαίνουν ότι η μεγαλύτερη αξία της συμφωνίας βρίσκεται στην αποκατάσταση της προβλεψιμότητας.
Η σταθερότητα στις διεθνείς αγορές δημιουργεί καλύτερες προϋποθέσεις για επενδύσεις, ενισχύει το επιχειρηματικό κλίμα και μειώνει τους κινδύνους για την οικονομική δραστηριότητα. Για την Ελλάδα, που συνεχίζει να αναπτύσσεται με ρυθμούς υψηλότερους από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, η συγκυρία προσφέρει μια ευκαιρία επιτάχυνσης της αναπτυξιακής πορείας.
Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι η αξιοποίηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης, η προσέλκυση ιδιωτικών επενδύσεων και η συνέχιση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων παραμένουν καθοριστικοί παράγοντες για τη διατήρηση ισχυρών ρυθμών ανάπτυξης τα επόμενα χρόνια.
Η ειρήνη δημιουργεί προοπτικές, όχι αυτόματες λύσεις
Το μήνυμα που εκπέμπουν οικονομολόγοι, βιομήχανοι, εκπρόσωποι των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και του τουρισμού είναι σαφές: η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν αποτελεί μια σημαντική θετική εξέλιξη για την παγκόσμια και την ελληνική οικονομία.
Η μείωση του ενεργειακού κόστους, η υποχώρηση του πληθωρισμού, η ενίσχυση του εμπορίου και η ανάκαμψη του τουρισμού βρίσκονται πλέον στον ορίζοντα. Η μετάβαση, όμως, προς μια νέα περίοδο κανονικότητας θα είναι σταδιακή και θα εξαρτηθεί από τη σταθερότητα της συμφωνίας, την αποκατάσταση των διεθνών εφοδιαστικών δικτύων και την ικανότητα των οικονομιών να αξιοποιήσουν το νέο περιβάλλον που διαμορφώνεται.
