Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προχώρησε σε ομόφωνη απόφαση για αύξηση των επιτοκίων κατά 0,25%, επιχειρώντας να ισορροπήσει ανάμεσα στις επίμονες πληθωριστικές πιέσεις και τις ολοένα πιο εύθραυστες προοπτικές ανάπτυξης στην ευρωζώνη. Η απόφαση ελήφθη σε ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας, όπου οι γεωπολιτικές εντάσεις και οι ενεργειακές διακυμάνσεις συνεχίζουν να επηρεάζουν τις οικονομικές προβλέψεις.
Το σκεπτικό της απόφασης και τα τρία σενάρια της ΕΚΤ
Η επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Κριστίν Λαγκάρντ ανέφερε ότι η απόφαση στηρίζεται σε τρία εναλλακτικά σενάρια των οικονομολόγων της Τράπεζας, το βασικό, το δυσμενές και το ακραίο. Και στα τρία, όπως σημείωσε, η απουσία σύσφιξης θα οδηγούσε μεσοπρόθεσμα σε απόκλιση τόσο του πληθωρισμού όσο και της ανάπτυξης από τους στόχους της νομισματικής πολιτικής.
Η ΕΚΤ επισημαίνει ότι η σημερινή κίνηση εντάσσεται σε μια προσπάθεια σταθεροποίησης των προσδοκιών και αποφυγής νέων πληθωριστικών πιέσεων, την ώρα που το οικονομικό περιβάλλον παραμένει ασταθές.
Αναθεωρήσεις προβλέψεων για πληθωρισμό και ανάπτυξη
Στο βασικό σενάριο, ο γενικός πληθωρισμός στην ευρωζώνη εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί στο 3,0% το 2026, στο 2,3% το 2027 και στο 2,0% το 2028. Ο δομικός πληθωρισμός, χωρίς ενέργεια και τρόφιμα, προβλέπεται στο 2,5% για το 2026 και το 2027 και στο 2,2% το 2028.
Σε σχέση με τις προηγούμενες εκτιμήσεις, οι προβλέψεις για τον πληθωρισμό αναθεωρήθηκαν προς τα πάνω, κυρίως λόγω της ανόδου των τιμών ενέργειας, η οποία αναμένεται να μεταφερθεί σταδιακά σε τρόφιμα, αγαθά και υπηρεσίες.
Αντίθετα, η ανάπτυξη της ευρωζώνης αναθεωρήθηκε προς τα κάτω. Για το 2026 εκτιμάται στο 0,8%, για το 2027 στο 1,2% και για το 2028 στο 1,5%, με την υποτονικότερη πορεία να αποδίδεται στις επιπτώσεις των γεωπολιτικών εντάσεων και στη μείωση της εμπιστοσύνης νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Γεωπολιτική αστάθεια και ενεργειακός παράγοντας
Η Κριστίν Λαγκάρντ υπογράμμισε ότι οι κίνδυνοι για την ανάπτυξη παραμένουν καθοδικοί, με αιχμή τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή και τη συνεχιζόμενη αστάθεια στις ενεργειακές αγορές. Η παρατεταμένη διαταραχή στον εφοδιασμό ενέργειας θα μπορούσε να επιβαρύνει περαιτέρω τα πραγματικά εισοδήματα και να περιορίσει επενδύσεις και κατανάλωση.
Παράλληλα, η ΕΚΤ καταγράφει κινδύνους από πιθανές διαταραχές στις ναυτιλιακές οδούς, από ενδεχόμενη αυστηροποίηση των χρηματοπιστωτικών συνθηκών και από νέες εντάσεις στο διεθνές εμπόριο που θα επηρέαζαν τις εφοδιαστικές αλυσίδες και τις εξαγωγές.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και οι επιπτώσεις του πολέμου στην Ουκρανία, που συνεχίζει να αποτελεί παράγοντα υψηλής αβεβαιότητας για την ευρωπαϊκή οικονομία.
Ανοδικοί και καθοδικοί κίνδυνοι για τον πληθωρισμό
Η ΕΚΤ αναγνωρίζει ότι οι κίνδυνοι για τον πληθωρισμό παραμένουν κυρίως ανοδικοί. Νέα άνοδος στις τιμές ενέργειας ή μεγαλύτερη διάρκεια των πιέσεων θα μπορούσε να ενισχύσει τις πληθωριστικές τάσεις, με πιθανή μετάδοση σε μισθούς και άλλες κατηγορίες τιμών.
Επιπλέον, οι διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες, οι εμπορικές εντάσεις και τα ακραία καιρικά φαινόμενα συνδέονται με πρόσθετες πιέσεις, ιδιαίτερα στις τιμές των τροφίμων.
Στον αντίποδα, ο πληθωρισμός θα μπορούσε να κινηθεί χαμηλότερα εάν οι επιπτώσεις των γεωπολιτικών εντάσεων αποδειχθούν βραχύβιες ή εάν η ζήτηση επηρεαστεί περισσότερο από την αστάθεια στις χρηματοπιστωτικές αγορές.
Ισορροπία σε περιβάλλον υψηλής αβεβαιότητας
Η σημερινή απόφαση της ΕΚΤ αποτυπώνει την προσπάθεια εξισορρόπησης ανάμεσα σε δύο αντίρροπες δυνάμεις: την ανάγκη συγκράτησης του πληθωρισμού και την αποφυγή υπερβολικής επιβράδυνσης της οικονομίας. Με τις προβλέψεις να αναθεωρούνται και τους κινδύνους να παραμένουν έντονοι, η νομισματική πολιτική της ευρωζώνης εισέρχεται σε φάση αυξημένης ευαισθησίας απέναντι στις διεθνείς εξελίξεις.
