Η παγκόσμια οικονομία εισέρχεται σε περίοδο αυξημένης αβεβαιότητας, με χαμηλότερη ανάπτυξη και επίμονο πληθωρισμό να διαμορφώνουν το νέο τοπίο έως το 2026 και πιθανόν το 2027, σύμφωνα με την τελευταία τριμηνιαία έκθεση του ΟΟΣΑ. Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και οι επιπτώσεις της στις ενεργειακές ροές, τις μεταφορές και τα αγροτικά εφόδια αποτελούν τον βασικό παράγοντα αναθεώρησης των προβλέψεων.
Ο Οργανισμός παρουσιάζει δύο εναλλακτικά σενάρια για την εξέλιξη της παγκόσμιας οικονομίας, ανάλογα με τη διάρκεια και την ένταση των γεωπολιτικών αναταράξεων. Και στα δύο, ωστόσο, το συμπέρασμα είναι κοινό: η διεθνής οικονομία παραμένει υπό πίεση, με τις τιμές ενέργειας και λιπασμάτων να λειτουργούν ως βασικός μοχλός πληθωριστικών πιέσεων και επιβράδυνσης της ανάπτυξης.
Η Μέση Ανατολή ως κρίσιμος παράγοντας για την παγκόσμια οικονομία
Η έκθεση συνδέει ευθέως την επιδείνωση των προοπτικών με τη γεωπολιτική αστάθεια στη Μέση Ανατολή και τις επιπτώσεις της στις διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού. Η αύξηση του κόστους ενέργειας και των λιπασμάτων πλήττει τόσο τη βιομηχανική παραγωγή όσο και τον αγροτικό τομέα, με άμεσο αντίκτυπο στις τιμές τροφίμων.
«Οι οικονομικές επιπτώσεις αυτής της σύγκρουσης θα γίνουν πιθανόν αισθητές για κάποιο χρόνο, ακόμα και μετά το τέλος της», σημειώνει ο ΟΟΣΑ, υπογραμμίζοντας ότι η αποκατάσταση των υποδομών και των εμπορικών διαδρομών απαιτεί μήνες, αν όχι χρόνια.
Η αστάθεια στις ενεργειακές αγορές μεταφέρεται γρήγορα σε όλο το οικονομικό σύστημα, επηρεάζοντας την κατανάλωση, τις επενδύσεις και την εμπιστοσύνη των επιχειρήσεων.
Στενά του Ορμούζ και ενεργειακή αβεβαιότητα
Καταλυτικό ρόλο στις εξελίξεις έχει η διαταραχή στις θαλάσσιες οδούς μεταφοράς ενέργειας. Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, μιας από τις σημαντικότερες πύλες για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου, δημιουργεί συνθήκες αυξημένης πίεσης στις διεθνείς αγορές.
Η μεταβλητότητα στις τιμές ενέργειας μεταφέρεται άμεσα στα κόστη παραγωγής και στις τιμές καταναλωτή, με αποτέλεσμα την ενίσχυση του πληθωρισμού σε μεγάλες οικονομίες, αλλά και σε αναδυόμενες αγορές που εξαρτώνται από εισαγωγές.
Δύο σενάρια για την παγκόσμια ανάπτυξη
Ο ΟΟΣΑ διαμορφώνει δύο βασικά σενάρια για την παγκόσμια οικονομία.
Στο πρώτο, περιορισμένων και προσωρινών διαταραχών, η ανάπτυξη επιβραδύνεται στο 2,8% το 2026 από 3,4% το 2025, πριν ανακάμψει στο 3,1% το 2027. Οι τιμές ενέργειας υποχωρούν σταδιακά από τα μέσα του 2026 και ο πληθωρισμός αποκλιμακώνεται.
Στο δεύτερο σενάριο, παρατεταμένης αστάθειας έως και το 2027, η παγκόσμια ανάπτυξη υποχωρεί στο 2,1% το 2026 και στο 1,8% το 2027, επίπεδα που προσεγγίζουν ύφεση για πολλές οικονομίες. Η ανεργία αυξάνεται, οι επενδύσεις περιορίζονται και οι χρηματοπιστωτικές αγορές εισέρχονται σε φάση επανατιμολόγησης κινδύνου.
Πληθωρισμός, επιτόκια και νέα πίεση στα νοικοκυριά
Η ενεργειακή κρίση μεταφράζεται σε νέο κύμα πληθωριστικών πιέσεων. Στις χώρες του G20, ο πληθωρισμός αναμένεται να φθάσει το 4% το 2026 από 3,4% το 2025 στο βασικό σενάριο, πριν αποκλιμακωθεί στο 3,1% το 2027.
Στο δυσμενές σενάριο, η επιμονή των υψηλών τιμών ενέργειας οδηγεί σε αυξήσεις επιτοκίων κατά 0,5 έως 0,75 ποσοστιαίες μονάδες, επιβαρύνοντας το κόστος δανεισμού για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Η πίεση στα εισοδήματα περιορίζει την κατανάλωση, ενώ η επιχειρηματική εμπιστοσύνη υποχωρεί, δημιουργώντας έναν κύκλο επιβράδυνσης.
Ασία, αναδυόμενες οικονομίες και παγκόσμιες αλυσίδες
Οι ασιατικές οικονομίες εμφανίζονται ιδιαίτερα ευάλωτες, καθώς εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές ενέργειας από τη Μέση Ανατολή. Παράλληλα, οι αναπτυσσόμενες χώρες αντιμετωπίζουν αυξημένο κόστος εισαγωγών και επιδείνωση των εμπορικών τους ισοζυγίων.
Ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι ο αντίκτυπος θα είναι καθολικός, λόγω της υψηλής διασύνδεσης των παγκόσμιων αλυσίδων εφοδιασμού. Οι διαταραχές στις ενεργειακές ροές επηρεάζουν από τη βιομηχανική παραγωγή έως τις τεχνολογικές επενδύσεις.
Πιέσεις στην τεχνητή νοημοσύνη και στις επενδύσεις υψηλής τεχνολογίας
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στον τομέα της τεχνολογίας και της τεχνητής νοημοσύνης. Οι ελλείψεις σε ενέργεια και κρίσιμα υλικά αυξάνουν το λειτουργικό κόστος των κέντρων δεδομένων και περιορίζουν την παραγωγή εξειδικευμένου εξοπλισμού.
Η εξέλιξη αυτή, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, μπορεί να επιβραδύνει επενδύσεις εντάσεως κεφαλαίου που μέχρι σήμερα λειτουργούσαν ως βασικός μοχλός ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας.
Η εικόνα της ελληνικής οικονομίας μέσα στην παγκόσμια αστάθεια
Παρά το διεθνές περιβάλλον, η Ελλάδα εμφανίζει σχετικά ανθεκτική πορεία ανάπτυξης. Ο ΟΟΣΑ προβλέπει αύξηση του ΑΕΠ κατά 1,9% το 2026 και 2% το 2027, κοντά στο 2,1% του 2025.
Η ενίσχυση των επενδύσεων συνδέεται κυρίως με τις εκταμιεύσεις από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, που αναμένεται να αυξηθούν από 2,6% του ΑΕΠ το 2025 σε 4,4% το 2026.
Η απασχόληση, οι φορολογικές ελαφρύνσεις και τα μέτρα ενεργειακής στήριξης στηρίζουν την κατανάλωση, παρά το υψηλό ενεργειακό κόστος.
Πληθωρισμός και δημόσια οικονομικά στην Ελλάδα
Ο πληθωρισμός εκτιμάται ότι θα αυξηθεί στο 4,2% το 2026 από 2,9% το 2025, πριν υποχωρήσει στο 2,6% το 2027. Η εξέλιξη αυτή συνδέεται κυρίως με τις τιμές ενέργειας και τις διεθνείς πιέσεις.
Στα δημόσια οικονομικά, ο ΟΟΣΑ προβλέπει υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα, στο 2,6% του ΑΕΠ το 2026 και 2,7% το 2027, ενώ το δημόσιο χρέος ακολουθεί πτωτική πορεία προς το 129,8% του ΑΕΠ το 2027.
Ο Οργανισμός επισημαίνει ότι η δημοσιονομική σταθερότητα παραμένει κρίσιμος στόχος, ειδικά ενόψει των δημογραφικών πιέσεων και των αυξημένων επενδυτικών αναγκών.
Ενεργειακή μετάβαση και διαρθρωτικές προκλήσεις
Η έκθεση υπογραμμίζει την ανάγκη επιτάχυνσης της ενεργειακής μετάβασης. Η υψηλή εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα καθιστά την ελληνική οικονομία ευάλωτη στις διεθνείς διαταραχές.
Ο ΟΟΣΑ προτείνει απλούστευση των διαδικασιών αδειοδότησης για επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, καθώς και ενίσχυση των επενδύσεων σε ενεργειακές ανακαινίσεις και ηλεκτροκίνηση.
Παράλληλα, τονίζει ότι η βελτίωση του ρυθμιστικού πλαισίου, η μείωση γραφειοκρατικών εμποδίων και η ενίσχυση της παραγωγικότητας μπορούν να στηρίξουν τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη.
Ένα εύθραυστο διεθνές περιβάλλον με ανοιχτά ρίσκα
Η συνολική εικόνα που διαμορφώνεται από την έκθεση του ΟΟΣΑ είναι αυτή μιας παγκόσμιας οικονομίας που κινείται σε εύθραυστη ισορροπία. Οι ενεργειακές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή λειτουργούν ως καταλύτης για μια αλυσίδα επιπτώσεων που επηρεάζει ανάπτυξη, πληθωρισμό και επενδύσεις.
Η αβεβαιότητα για τη διάρκεια και την έκταση της σύγκρουσης καθιστά τον οικονομικό προγραμματισμό πιο δύσκολο για κυβερνήσεις και επιχειρήσεις, ενώ η ανάγκη προσαρμογής σε υψηλότερο κόστος ενέργειας διαμορφώνει ένα νέο οικονομικό περιβάλλον με λιγότερα περιθώρια ανθεκτικότητας.
