Το Ιράν ενδέχεται να εξέλθει από τη σύγκρουση με τις Ηνωμένες Πολιτείες πιο ενισχυμένο πολιτικά και στρατηγικά, εκτιμά σε ανάλυσή του ο βραβευμένος δημοσιογράφος των Financial Times, Gideon Rachman. Σε άρθρο γνώμης, ο Ραχμάν υποστηρίζει ότι η Ουάσιγκτον οδηγείται σε μια συμφωνία που προσφέρει στην Τεχεράνη οικονομική ανάσα, χωρίς να επιλύει ουσιαστικά το πυρηνικό ζήτημα, ενώ ταυτόχρονα αναγνωρίζει στο Ιράν ένα κρίσιμο στρατηγικό πλεονέκτημα: τον έλεγχο της κλιμάκωσης μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Η «τέχνη του deal» και η αντιστροφή της ισχύος
Ο Ραχμάν επανέρχεται στο βιβλίο του Αμερικανού προέδρου του 1987 «Η Τέχνη του deal», υπενθυμίζοντας την κεντρική του αρχή: στις διαπραγματεύσεις, η επίδειξη απελπισίας αποδυναμώνει τη θέση σου. Το χρησιμοποιεί για να περιγράψει τη στάση του Ντόναλντ Τραμπ, υποστηρίζοντας ότι η στρατηγική πίεσης προς το Ιράν έδειξε σημάδια βιασύνης και όχι μόχλευσης.
Χαρακτηριστικά αναφέρεται σε ανάρτηση του Τραμπ στις 5 Απριλίου, όπου με ιδιαίτερα οξείς χαρακτηρισμούς κάλεσε το Ιράν να ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ, μια ρητορική που –όπως σημειώνει– εξέπεμψε αδυναμία και όχι ισχύ.
Η μόχλευση του Ιράν και το σημείο καμπής
Κεντρικό σημείο της ανάλυσης είναι ότι το Ιράν διαθέτει πραγματική διαπραγματευτική ισχύ. Ο πιθανός έλεγχος ή αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ έχει ήδη επιφέρει πιέσεις στην παγκόσμια αγορά ενέργειας, με άμεσες επιπτώσεις στις τιμές καυσίμων και στο πολιτικό κλίμα στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο Ραχμάν περιγράφει μια διαπραγμάτευση όπου η Ουάσιγκτον φαίνεται να αποδέχεται σταδιακή χαλάρωση κυρώσεων και αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων, με αντάλλαγμα το άνοιγμα των Στενών και γενικές δεσμεύσεις για περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος.
Ωστόσο, όπως σημειώνει, οι κρίσιμες λεπτομέρειες μετατίθενται στο μέλλον, αφήνοντας ανοιχτό το ουσιαστικό ζήτημα της πυρηνικής ικανότητας.
Μια συμφωνία με ανοιχτούς λογαριασμούς
Η υπό διαμόρφωση συμφωνία προβλέπει ότι το Ιράν θα διατηρήσει τον έλεγχο των Στενών χωρίς οικονομική επιβάρυνση, ενώ θα λάβει σημαντική οικονομική ανακούφιση μέσω άρσης κυρώσεων. Σε αντάλλαγμα, δεσμεύεται σε ασαφείς περιορισμούς του πυρηνικού του προγράμματος.
Για τον Ραχμάν, η ασάφεια αυτή δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια αλλά δομικό χαρακτηριστικό: αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο το Ιράν να ανασυγκροτήσει τις πυρηνικές του δυνατότητες σε δεύτερο χρόνο.
Οι αντιδράσεις στις ΗΠΑ και το πολιτικό ρήγμα
Η προοπτική της συμφωνίας προκαλεί έντονες αντιδράσεις στο αμερικανικό πολιτικό σύστημα.
Ο γερουσιαστής Ted Cruz προειδοποιεί ότι μια τέτοια εξέλιξη θα επιτρέψει στο Ιράν να εμπλουτίζει ουράνιο και να αποκτήσει έμμεσο έλεγχο στα Στενά. Από την πλευρά του, ο Roger Wicker χαρακτηρίζει τη συμφωνία ανεπαρκή ακόμη και ως πολιτικό κείμενο.
Η γραμμή των «μαχητικών Ρεπουμπλικανών», όπως καταγράφεται στο άρθρο, αποτυπώνει την ανησυχία ότι η Ουάσιγκτον εγκαταλείπει την πίεση χωρίς να έχει επιτύχει στρατηγικό αποτέλεσμα.
Το Ισραήλ και ο φόβος μιας στρατηγικής ήττας
Στο επίκεντρο της περιφερειακής ανησυχίας βρίσκεται το Ισραήλ. Η κυβέρνηση του Benjamin Netanyahu είχε επενδύσει πολιτικά στην προοπτική μιας σύγκρουσης που θα αποδυνάμωνε ή θα ανέτρεπε το ιρανικό καθεστώς.
Ωστόσο, σύμφωνα με την ανάλυση, το πιθανό τέλος του πολέμου βρίσκει την Τεχεράνη όχι αποδυναμωμένη αλλά με αυξημένη αυτοπεποίθηση, πρόσβαση σε οικονομικούς πόρους και τη δυνατότητα να επανασυγκροτήσει το πυρηνικό της πρόγραμμα και τα δίκτυα επιρροής της στην περιοχή.
Ο πρώην διευθυντής του γραφείου του Νετανιάχου Eli Groner περιγράφει την προοπτική ελέγχου του Ορμούζ από το Ιράν ως «βαθύτερη στρατηγική νίκη» από οποιοδήποτε στρατιωτικό αποτέλεσμα.
Η νέα περιφερειακή ισορροπία
Ο πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στο Ισραήλ Dan Shapiro σημειώνει ότι το Ιράν έχει ήδη αποδείξει πως μπορεί να ασκεί πίεση μέσω της ενεργειακής οδού του Ορμούζ και να αντέχει στρατιωτικά πλήγματα, διατηρώντας ταυτόχρονα τη διαπραγματευτική του θέση.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Ραχμάν καταλήγει ότι η Ουάσιγκτον φαίνεται να οδηγείται σε μια συμφωνία που ενδέχεται να είναι λιγότερο αυστηρή ακόμη και από εκείνη της εποχής Ομπάμα, υπό το βάρος της ανάγκης αποφυγής μιας παγκόσμιας ενεργειακής κρίσης.
