Η πίεση στον χώρο εργασίας εξελίσσεται σε μία από τις πιο βαθιές κοινωνικές και εργασιακές κρίσεις της τελευταίας περιόδου. Τα στοιχεία της νέας έρευνας του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ αποτυπώνουν ένα περιβάλλον διαρκούς έντασης για χιλιάδες εργαζόμενους, όπου το άγχος, η εντατικοποίηση της εργασίας, ο εργασιακός εκφοβισμός και τα περιστατικά παρενόχλησης επηρεάζουν πλέον όχι μόνο την επαγγελματική καθημερινότητα αλλά και την προσωπική ζωή.
Η εικόνα που προκύπτει είναι αυτή μιας αγοράς εργασίας όπου η ψυχολογική πίεση έχει μετατραπεί σε κανονικότητα.
Το άγχος κυριαρχεί στην καθημερινότητα των εργαζομένων
Σύμφωνα με την έρευνα, το 87% των εργαζομένων δηλώνει ότι εργάζεται συχνά ή μόνιμα υπό συνθήκες άγχους, ενώ το 73% αναφέρει ότι βρίσκεται αντιμέτωπο με αυστηρά χρονοδιαγράμματα και αυξημένες απαιτήσεις.
Η ένταση αυτή δεν περιορίζεται στο ωράριο εργασίας. Περισσότεροι από τους μισούς εργαζόμενους, σε ποσοστό 51%, εκτιμούν ότι η ψυχολογική επιβάρυνση επηρεάζει αρνητικά την προσωπική και κοινωνική τους ζωή. Η αδυναμία αποσύνδεσης από την πίεση της δουλειάς μεταφέρεται πλέον στο σπίτι, στις προσωπικές σχέσεις και στην καθημερινή λειτουργία των ανθρώπων.
Τα ποσοστά εμφανίζονται υψηλά σε όλες τις ηλικιακές ομάδες. Στους εργαζόμενους ηλικίας 17 έως 34 ετών, το 47% δηλώνει ότι βιώνει έντονη πίεση «πάντα» ή «τις περισσότερες φορές». Στην ηλικιακή ομάδα 35-54 ετών το ποσοστό φτάνει το 50%, ενώ στους εργαζόμενους άνω των 55 ετών αγγίζει το 53%.
Αντίστοιχα, το 57% των εργαζομένων ηλικίας 35-54 ετών δηλώνει ότι η εργασιακή πίεση επηρεάζει ουσιαστικά τη ζωή εκτός δουλειάς, με το αντίστοιχο ποσοστό για τους άνω των 55 ετών να φτάνει το 52%.
Οι κλάδοι με τη μεγαλύτερη εντατικοποίηση
Η έρευνα καταγράφει ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά πίεσης σε συγκεκριμένους επαγγελματικούς κλάδους, όπου οι εργαζόμενοι βρίσκονται αντιμέτωποι με εντατικοποίηση, έλλειψη προσωπικού και αυξημένες απαιτήσεις παραγωγικότητας.
Στην κορυφή βρίσκεται ο τομέας της εκπαίδευσης με ποσοστό 79%, ενώ ακολουθούν οι επιστημονικές και τεχνικές δραστηριότητες με 77%, η μεταποίηση με 76% και οι κλάδοι της εστίασης και της φιλοξενίας επίσης με 76%.
Υψηλά επίπεδα πίεσης καταγράφονται ακόμη στην υγεία, στις κατασκευές και στο λιανεμπόριο, κλάδοι που τα τελευταία χρόνια λειτουργούν υπό διαρκείς συνθήκες υπερφόρτωσης.
Μεγαλύτερες επιχειρήσεις, μεγαλύτερη πίεση
Ένα ακόμη στοιχείο που αναδεικνύει η έρευνα αφορά τη σχέση ανάμεσα στο μέγεθος της επιχείρησης και στην εργασιακή επιβάρυνση.
Στις μικρές επιχειρήσεις, το ποσοστό εργαζομένων που δηλώνουν ότι βιώνουν έντονη πίεση φτάνει το 65%. Ωστόσο, στις επιχειρήσεις με περισσότερους από 250 εργαζόμενους, το ποσοστό εκτοξεύεται στο 84%.
Παράλληλα, το 62% των εργαζομένων σε μεγάλες επιχειρήσεις αναφέρει ότι η εργασία επηρεάζει αρνητικά την προσωπική του ζωή, στοιχείο που αποτυπώνει την αυξανόμενη δυσκολία ισορροπίας ανάμεσα στην επαγγελματική και την ιδιωτική ζωή.
Παρενόχληση και εκφοβισμός μέσα στους χώρους εργασίας
Ιδιαίτερα ανησυχητικά είναι και τα ευρήματα που αφορούν τα περιστατικά εργασιακού εκφοβισμού και σεξουαλικής παρενόχλησης.
Η έρευνα δείχνει ότι οι συμπεριφορές αυτές συνδέονται με βαθύτερες κοινωνικές ανισότητες και διακρίσεις μέσα στην αγορά εργασίας. Ως βασικοί λόγοι παρενόχλησης καταγράφονται η ηλικία σε ποσοστό 36%, το φύλο με 27%, ο σεξουαλικός προσανατολισμός με 10% και η εθνικότητα με 7%.
Στις γυναίκες, το φύλο αναφέρεται ως βασική αιτία παρενόχλησης σε ποσοστό 42%, ενώ στους άνδρες κυριαρχεί η ηλικία με 35%.
Ανησυχία προκαλεί και το στοιχείο που αφορά τους νέους εργαζόμενους ηλικίας 17-34 ετών, καθώς το 10% δηλώνει ότι έχει δεχθεί παρενόχληση λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού, ποσοστό υψηλότερο από κάθε άλλη ηλικιακή ομάδα.
Οι συνέπειες στην υγεία και στην οικονομία
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η συνεχής εργασιακή πίεση δεν αποτελεί μόνο ζήτημα ποιότητας ζωής αλλά και σοβαρό παράγοντα κινδύνου για τη δημόσια υγεία και την οικονομία.
Η μακροχρόνια ψυχολογική επιβάρυνση συνδέεται με επαγγελματική εξουθένωση, προβλήματα ύπνου, μειωμένη συγκέντρωση, περισσότερα λάθη στην εργασία και αυξημένες απουσίες.
Οι συνέπειες αυτές μεταφέρονται σταδιακά και στα συστήματα υγείας και κοινωνικής ασφάλισης, αυξάνοντας το συνολικό κοινωνικό και οικονομικό κόστος. Η εικόνα που αποτυπώνει η έρευνα της ΓΣΕΕ δείχνει ότι η συζήτηση για τις συνθήκες εργασίας στην Ελλάδα μετατοπίζεται πλέον από το επίπεδο των μισθών και στο ζήτημα της ψυχικής αντοχής των εργαζομένων μέσα σε ένα ολοένα πιο απαιτητικό εργασιακό περιβάλλον.
