Η εύθραυστη εκεχειρία ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ιράν δοκιμάζεται καθημερινά, καθώς Ουάσινγκτον και Τεχεράνη παραμένουν σε τροχιά σύγκρουσης για το πυρηνικό πρόγραμμα, τις κυρώσεις και τον έλεγχο της ασφάλειας στον Περσικό Κόλπο. Μέσα σε αυτό το εκρηκτικό σκηνικό, η ιρανική ηγεσία επιλέγει πλέον όχι μόνο στρατιωτική και διπλωματική πίεση, αλλά και ιστορικούς συμβολισμούς με σαφές πολιτικό μήνυμα προς τον Ντόναλντ Τραμπ και τη Δύση.
Η νέα εστία έντασης προκλήθηκε μετά την απόρριψη από τον αμερικανό πρόεδρο της ιρανικής πρότασης για συνολική αποκλιμάκωση στην περιοχή. Η Τεχεράνη κατηγόρησε τις ΗΠΑ ότι επιχειρούν να κερδίσουν χρόνο προκειμένου να επανεκκινήσουν στρατιωτικές επιχειρήσεις, ενώ παράλληλα προειδοποίησε ότι είναι έτοιμη να απαντήσει «με πλήρη ισχύ» σε οποιαδήποτε νέα επίθεση.
Το αδιέξοδο για πυρηνικά και κυρώσεις
Η βασική σύγκρουση αφορά δύο αλληλένδετα ζητήματα: το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα και την άρση των αμερικανικών κυρώσεων. Η Ουάσινγκτον επιμένει σε αυστηρούς περιορισμούς και διεθνή εποπτεία, ενώ η Τεχεράνη ζητεί πλήρη άρση του οικονομικού αποκλεισμού και αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαΐ, υποστήριξε ότι η χώρα του διεκδικεί «τα νόμιμα δικαιώματά της», χαρακτηρίζοντας τις αμερικανικές απαιτήσεις «παράλογες και μονομερείς». Σύμφωνα με την ιρανική πλευρά, η πρόταση που κατατέθηκε περιλαμβάνει όχι μόνο κατάπαυση του πυρός, αλλά και συνολική αποκλιμάκωση στη Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου και της ασφάλειας στα Στενά του Ορμούζ.
Η αμερικανική απόρριψη οδήγησε άμεσα σε άνοδο των τιμών του πετρελαίου, καθώς οι αγορές φοβούνται νέα ανάφλεξη στον Περσικό Κόλπο και ενδεχόμενες επιθέσεις σε θαλάσσιες οδούς μεταφοράς ενέργειας.
«Ο Τραμπ κερδίζει χρόνο για να ξαναρχίσει τον πόλεμο»
Σκληρή ήταν και η τοποθέτηση του καθηγητή Μοστάφα Χοσχεσμ από το Πανεπιστήμιο Εφαρμοσμένων Επιστημών και Τεχνολογίας του Ιράν, ο οποίος δήλωσε ότι η Τεχεράνη θεωρεί πως οι ΗΠΑ χρησιμοποιούν τις συνομιλίες ως τακτικό ελιγμό.
Όπως είπε στο Al Jazeera, οι Ηνωμένες Πολιτείες «θέλουν να πετύχουν στις διαπραγματεύσεις όσα δεν πέτυχαν στον πόλεμο», ενώ αμφισβήτησε ευθέως την αξιοπιστία του Ντόναλντ Τραμπ ως συνομιλητή.
Η ιρανική ρητορική κινείται πλέον σε διπλό επίπεδο: αφενός προβάλλεται η εικόνα μιας χώρας που παραμένει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και αφετέρου ενισχύεται το μήνυμα στρατιωτικής αποτροπής προς ΗΠΑ και Ισραήλ.
Οι ΗΠΑ ως «μεγαλύτερη απειλή για τη διεθνή ειρήνη»
Ο Εσμαΐλ Μπαγαΐ ανέβασε ακόμη περισσότερο τους τόνους χαρακτηρίζοντας τις ΗΠΑ «τη μεγαλύτερη απειλή για τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια». Επέμεινε ότι η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στη Μέση Ανατολή αποτελεί παράγοντα αποσταθεροποίησης και κατηγόρησε την Ουάσινγκτον ότι δημιουργεί «κύκλο βίας και εκφοβισμού».
Η Τεχεράνη επιχειρεί ταυτόχρονα να στείλει προειδοποιήσεις και προς ευρωπαϊκές χώρες, κυρίως τη Βρετανία και τη Γαλλία, απέναντι σε οποιαδήποτε πιθανή στρατιωτική εμπλοκή στην περιοχή.
Ποιος ήταν ο Μάρκος Λικίνιος Κράσσος
Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο της ιρανικής παρέμβασης ήταν η ιστορική αναφορά στον Μάρκο Λικίνιο Κράσσο, μία από τις πιο ισχυρές προσωπικότητες της ύστερης Ρωμαϊκής Δημοκρατίας.
Ο Κράσσος ήταν στρατηγός, πολιτικός και ένας από τους πλουσιότερους ανθρώπους της αρχαίας Ρώμης. Μαζί με τον Ιούλιο Καίσαρα και τον Πομπήιο συγκρότησε την περίφημη Πρώτη Τριανδρία, που κυριάρχησε πολιτικά στη Ρώμη τον 1ο αιώνα π.Χ.
Η φιλοδοξία του να αποκτήσει στρατιωτική δόξα αντίστοιχη με εκείνη του Καίσαρα τον οδήγησε σε εκστρατεία εναντίον των Πάρθων, μιας ισχυρής ανατολικής αυτοκρατορίας που εκτεινόταν σε περιοχές του σημερινού Ιράν.
Η μάχη που ταπείνωσε τη Ρώμη
Το 53 π.Χ., ο Κράσσος ηττήθηκε συντριπτικά στη μάχη των Καρρών από τον παρθικό στρατό. Οι Ρωμαίοι βρέθηκαν παγιδευμένοι απέναντι σε εξαιρετικά ευκίνητους τοξότες ιππείς, σε μία από τις μεγαλύτερες στρατιωτικές καταστροφές της Ρώμης.
Ο ίδιος ο Κράσσος σκοτώθηκε κατά τη διάρκεια διαπραγματεύσεων μετά τη μάχη. Σύμφωνα με μεταγενέστερες ιστορικές αφηγήσεις, οι Πάρθοι έχυσαν λιωμένο χρυσάφι στο στόμα του, συμβολίζοντας την απληστία και την αλαζονεία του.
Η ήττα θεωρήθηκε ιστορικό σοκ για τη Ρώμη, καθώς κατέρριψε την εικόνα του αήττητου ρωμαϊκού στρατού και σταμάτησε προσωρινά την επέκταση της αυτοκρατορίας προς Ανατολάς.
Γιατί οι Ιρανοί επικαλούνται τον Κράσσο
Η αναφορά του Ιράν στον Κράσσο δεν είναι τυχαία. Η Τεχεράνη επιχειρεί να συνδέσει τις σημερινές ΗΠΑ με τη ρωμαϊκή αυτοκρατορική φιλοδοξία και να παρουσιάσει το Ιράν ως δύναμη που μπορεί να επιβάλει στρατηγική ήττα σε μια υπερδύναμη.
Το μήνυμα του Εσμαΐλ Μπακαΐ ότι «η ιστορία επαναλαμβάνεται» αποτελεί σαφή υπαινιγμό προς τον Ντόναλντ Τραμπ ότι η αμερικανική στρατιωτική πίεση μπορεί να οδηγήσει σε ταπεινωτική αποτυχία, όπως συνέβη με τη Ρώμη πριν από δύο χιλιάδες χρόνια.
Η ιρανική ηγεσία χρησιμοποιεί συχνά ιστορικά και πολιτισμικά σύμβολα για να ενισχύσει το εσωτερικό εθνικό αφήγημα περί αντίστασης απέναντι στις μεγάλες δυνάμεις. Στην παρούσα συγκυρία, ο Κράσσος λειτουργεί ως εργαλείο ψυχολογικού πολέμου, αλλά και ως υπενθύμιση ότι η γεωπολιτική σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει βαθιές ιστορικές ρίζες.
Η επόμενη μέρα παραμένει αβέβαιη
Παρά τις διεθνείς πιέσεις για αποκλιμάκωση, η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη. Οι αμοιβαίες κατηγορίες, οι στρατιωτικές απειλές και η αδυναμία συμφωνίας για το πυρηνικό πρόγραμμα συντηρούν ένα περιβάλλον διαρκούς έντασης.
Η αγορά ενέργειας παρακολουθεί με ανησυχία τις εξελίξεις, ενώ διπλωματικοί κύκλοι εκτιμούν ότι ακόμη και ένα περιορισμένο επεισόδιο στον Περσικό Κόλπο θα μπορούσε να προκαλέσει αλυσιδωτές επιπτώσεις σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
