Η ετήσια έκθεση για το κλίμα στην Ευρώπη το 2025, που εκπόνησαν το ECMWF και ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός, δεν αφήνει πολλά περιθώρια για αισιοδοξία: η ήπειρος θερμαίνεται δύο φορές πιο γρήγορα από τον παγκόσμιο μέσο όρο, σπάει ρεκόρ σε θαλάσσιες θερμοκρασίες, χάνει χιόνι και πάγο με ρυθμό που δεν έχει ξαναμετρηθεί, και ετοιμάζεται να αντιμετωπίσει ενδεχομένως ένα νέο Ελ Νίνιο ήδη από το καλοκαίρι του 2026.
Καύσωνας από τη Μεσόγειο ως τον Αρκτικό Κύκλο
Το 95% της ευρωπαϊκής επικράτειας κατέγραψε το 2025 ετήσιες θερμοκρασίες πάνω από τον μέσο όρο. Η Νότια και Ανατολική Ισπανία μέτρησαν έως 50 επιπλέον ημέρες με θερμοκρασίες άνω των 32°C. Στη Νορβηγία, τη Σουηδία και τη Φινλανδία ένας καύσωνας τριών εβδομάδων έσπασε κάθε ρεκόρ για τις υποαρκτικές περιοχές — στην περιοχή Φρόστα της Νορβηγίας ο υδράργυρος ανέβηκε στους 34,9°C, κοντά στον Αρκτικό Κύκλο.
Στην Ελλάδα τα στοιχεία είναι ανησυχητικά: το 85% του πληθυσμού βίωσε ακραίες θερμοκρασίες κοντά ή πάνω από τους 40°C, με μέγιστη καταγραφή τους 44°C. Παράλληλα, η χώρα αντιμετώπισε μία από τις πιο σοβαρές πυρκαγιές τελευταίων ετών, με τουλάχιστον 50 εστίες σε διάστημα 24 ωρών.
Χιονοκάλυψη ισοδύναμη με πέντε χώρες εξαφανίστηκε
Τον Μάρτιο του 2025 η χιονισμένη έκταση στην Ευρώπη ήταν 1,32 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα κάτω από τον μέσο όρο — μια επιφάνεια ισοδύναμη με τη Γαλλία, την Ιταλία, τη Γερμανία, την Ελβετία και την Αυστρία μαζί. Ήταν η τρίτη χαμηλότερη χιονοκάλυψη από το 1983. Η Ισλανδία κατέγραψε τη δεύτερη μεγαλύτερη απώλεια παγετώνων που έχει ποτέ μετρηθεί, ενώ η Γροιλανδία έχασε 139 δισεκατομμύρια τόνους πάγου — απώλεια που τροφοδοτεί άμεσα την άνοδο της στάθμης της θάλασσας. Κάθε εκατοστό αύξησης εκθέτει έξι εκατομμύρια ανθρώπους σε παράκτιες πλημμύρες.
Η Μεσόγειος στο κόκκινο
Η θερμοκρασία στην επιφάνεια της θάλασσας για την ευρωπαϊκή περιοχή ήταν η υψηλότερη που έχει καταγραφεί — για τέταρτη συνεχόμενη χρονιά. Τα θαλάσσια κύματα καύσωνα έπληξαν το 86% της ευρωπαϊκής ωκεάνιας περιοχής, με το 36% να βιώνει σοβαρές ή ακραίες συνθήκες, υψηλότερο ποσοστό που έχει ποτέ μετρηθεί.
Στη Μεσόγειο, τα λιβάδια Ποσειδωνίας — ζωτικής σημασίας για τη θαλάσσια βιοποικιλότητα — έχουν ήδη χάσει το 34% της έκτασής τους τα τελευταία 50 χρόνια. Με βάση τα σενάρια υψηλών εκπομπών, η μείωση μπορεί να φτάσει το 75% ως το 2050.
Ποτάμια σε ύφεση, λίμνες σε υποχώρηση
Το 70% των ευρωπαϊκών ποταμών κατέγραψε ετήσιες ροές κάτω του μέσου όρου για έντεκα από τους δώδεκα μήνες του 2025. Η λίμνη Πρέσπα συνεχίζει τη φθίνουσα πορεία που ξεκίνησε τη δεκαετία του 1960, χωρίς ενδείξεις αντιστροφής.
Κι ο Ελ Νίνιο στον ορίζοντα
Στη συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε, πολλές ερωτήσεις αφορούσαν στην πιθανότητα επιστροφής του φαινομένου Ελ Νίνιο. Η γενική γραμματέας του ΠΜΟ, Σελέστε Σάουλο, επιβεβαίωσε ότι οι θερμοκρασίες στον Ειρηνικό αυξάνονται ραγδαία και ότι συνθήκες Ελ Νίνιο μπορούν να εκδηλωθούν ήδη από τον Μάιο-Ιούλιο 2026. Ωστόσο πρόσθεσε ότι το επίπεδο προβλεψιμότητας παραμένει χαμηλό και ότι θα χρειαστεί να περιμένουμε τον Μάιο για να εκτιμηθεί η ένταση του φαινομένου.
Στο μεταξύ, ένα στοιχείο παραμένει σταθερό: η Ευρώπη είναι η ταχύτερα θερμαινόμενη ήπειρος στον πλανήτη, με την Ανατολική και Νοτιοανατολική Ευρώπη — και την Ελλάδα μαζί τους — να βρίσκονται στην πρώτη γραμμή.
ECMWF (Ευρωπαϊκό Κέντρο Μεσοπρόθεσμων Μετεωρολογικών Προγνώσεων) είναι ανεξάρτητος διακυβερνητικός οργανισμός με έδρα στο Ρέντινγκ της Αγγλίας, που ιδρύθηκε το 1975 και χρηματοδοτείται από 35 κράτη-μέλη. Παράγει παγκόσμιες μετεωρολογικές προγνώσεις και διαχειρίζεται την υπηρεσία Copernicus για την Κλιματική Αλλαγή για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός (WMO) είναι εξειδικευμένος οργανισμός του ΟΗΕ, ιδρύθηκε το 1950 και εδρεύει στη Γενεύη, με 193 κράτη-μέλη. Συντονίζει την παγκόσμια συνεργασία στη μετεωρολογία, την κλιματολογία και την υδρολογία, και αποτελεί την κύρια επιστημονική αρχή του ΟΗΕ για θέματα καιρού και κλίματος.
