Ένα εσωτερικό email του Πεντάγωνο φέρνει στο φως ένα σκληρό παρασκήνιο εντός της ΝΑΤΟ, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να εξετάζουν τρόπους «τιμωρίας» συμμάχων που δεν στήριξαν τις επιχειρήσεις τους στον πόλεμο με το Ιράν.
Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Reuters, οι επιλογές περιλαμβάνουν ακόμη και την αναστολή της συμμετοχής της Ισπανίας στη Συμμαχία, καθώς και την επανεξέταση της αμερικανικής στάσης σε ευαίσθητα γεωπολιτικά ζητήματα όπως τα Νησιά Φόκλαντ.
Το έγγραφο αποτυπώνει την αυξανόμενη δυσαρέσκεια της Ουάσινγκτον απέναντι σε ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, τις οποίες κατηγορεί για απροθυμία να παράσχουν κρίσιμες διευκολύνσεις, όπως πρόσβαση σε βάσεις και εναέριο χώρο – τα λεγόμενα ABO (Access, Basing, Overflight). Πρόκειται για επιχειρησιακές παραμέτρους που, σύμφωνα με το email, αποτελούν «βασική προϋπόθεση» για τη λειτουργία της Συμμαχίας.
Στο στόχαστρο η Ισπανία και οι «δύσκολοι» σύμμαχοι
Στο επίκεντρο της αμερικανικής ενόχλησης βρίσκεται η στάση της κυβέρνησης του Πέδρο Σάντσεθ, η οποία αρνήθηκε να επιτρέψει τη χρήση ισπανικών βάσεων και εναέριου χώρου για επιθέσεις κατά του Ιράν. Οι ΗΠΑ διατηρούν στρατηγικής σημασίας εγκαταστάσεις στη χώρα, όπως η ναυτική βάση Ρότα και η αεροπορική βάση Μορόν, γεγονός που καθιστά την ισπανική στάση ιδιαίτερα ενοχλητική για το Πεντάγωνο.
Μεταξύ των προτεινόμενων επιλογών περιλαμβάνεται και η απομάκρυνση «δύσκολων» χωρών από κρίσιμες θέσεις εντός του ΝΑΤΟ, μια κίνηση με σαφές πολιτικό μήνυμα. Αν και η πιθανή αναστολή συμμετοχής της Ισπανίας εκτιμάται ότι θα είχε περιορισμένο επιχειρησιακό αντίκτυπο, θα αποτελούσε ισχυρό συμβολικό πλήγμα στη συνοχή της Συμμαχίας.
Απαντώντας στις αποκαλύψεις, ο Σάντσεθ επιχείρησε να υποβαθμίσει τη σημασία του email, τονίζοντας ότι η Μαδρίτη λειτουργεί βάσει επίσημων κυβερνητικών θέσεων και όχι ανεπίσημων διαρροών. «Η Ισπανία είναι αξιόπιστος εταίρος και εκπληρώνει τις υποχρεώσεις της», δήλωσε, επιμένοντας στη γραμμή της συνεργασίας «εντός της διεθνούς νομιμότητας».
Ο Τραμπ ανεβάζει τους τόνους απέναντι στους Ευρωπαίους
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει εντείνει την πίεση προς τους συμμάχους, κατηγορώντας τους ότι δεν συνέβαλαν στην αποστολή ναυτικών δυνάμεων για το άνοιγμα των Στενά του Ορμούζ, τα οποία παραμένουν κλειστά μετά την έναρξη των εχθροπραξιών στις 28 Φεβρουαρίου.
Σε πρόσφατη συνέντευξή του, άφησε ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο αποχώρησης των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ, θέτοντας ευθέως το ερώτημα: «Δεν θα το κάνατε κι εσείς αν ήσασταν στη θέση μου;». Παρότι το επίμαχο email δεν εισηγείται μια τέτοια ριζική κίνηση, καταγράφει την ένταση που διατρέχει τη διατλαντική σχέση.
Ο εκπρόσωπος Τύπου του Πενταγώνου, Kingsley Wilson, επανέλαβε τη γραμμή της κυβέρνησης, υπογραμμίζοντας ότι οι ΗΠΑ θα διασφαλίσουν πως οι σύμμαχοι «θα κάνουν το καθήκον τους» και δεν θα λειτουργούν ως «χάρτινη τίγρης».
Τα Φόκλαντ στο τραπέζι: γεωπολιτικά ανταλλάγματα και πιέσεις
Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί η αναφορά στο ενδεχόμενο επανεξέτασης της αμερικανικής στήριξης προς το Ηνωμένο Βασίλειο για τα Νησιά Φόκλαντ, τα οποία διεκδικεί η Αργεντινή. Η συγκυρία αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο πρόεδρος της Αργεντινής Χαβιέρ Μιλέι διατηρεί στενές σχέσεις με την αμερικανική κυβέρνηση.
Ο Τραμπ έχει επιτεθεί προσωπικά στον Βρετανό πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ για τη στάση του στον πόλεμο με το Ιράν, αμφισβητώντας την αποφασιστικότητά του και απαξιώνοντας τις στρατιωτικές δυνατότητες της χώρας. Η αρχική άρνηση του Λονδίνου να επιτρέψει τη χρήση βάσεων για επιθετικές επιχειρήσεις επιβάρυνε περαιτέρω το κλίμα, παρά τη μετέπειτα συμμετοχή του σε αμυντικές αποστολές.
Ένας πόλεμος που δοκιμάζει τα όρια της Συμμαχίας
Η σύγκρουση με το Ιράν αναδεικνύεται σε καταλύτη για βαθύτερες ανακατατάξεις στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ. Δηλώσεις όπως αυτές του υπουργού Άμυνας των ΗΠΑ Πιτ Χέγκσεθ, ο οποίος τόνισε ότι «δεν υπάρχει πραγματική συμμαχία όταν οι εταίροι δεν στέκονται δίπλα σου», αποτυπώνουν τη στρατηγική δυσπιστία που αναπτύσσεται.
Την ίδια ώρα, ευρωπαϊκές χώρες όπως η Βρετανία και η Γαλλία υποστηρίζουν ότι η συμμετοχή στον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό θα ισοδυναμούσε με άμεση εμπλοκή στον πόλεμο, επιλέγοντας μια πιο επιφυλακτική στάση.
Το αποτέλεσμα είναι μια Συμμαχία που καλείται να επαναπροσδιορίσει τη λειτουργία και τις υποχρεώσεις των μελών της, υπό την πίεση μιας κρίσης που δεν αφορά μόνο τη Μέση Ανατολή, αλλά την ίδια τη συνοχή της διατλαντικής σχέσης.
Ευρωπαϊκές απαντήσεις και η ενεργειακή διάσταση
Παράλληλα με τη γεωπολιτική ένταση, η Ευρώπη επιχειρεί να διαμορφώσει τη δική της ατζέντα. Ο Πέδρο Σάντσεθ πρότεινε την επιβολή φόρου στα υπερκέρδη των ενεργειακών εταιρειών σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, με στόχο την ανακούφιση επιχειρήσεων και νοικοκυριών από το αυξημένο ενεργειακό κόστος.
Η πρόταση εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική για μεγαλύτερη ενεργειακή αυτονομία και επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές, την ώρα που η ενεργειακή κρίση επιτείνεται από τη σύγκρουση με το Ιράν.
Η διπλή πίεση – γεωπολιτική και οικονομική – διαμορφώνει ένα νέο, πιο ασταθές περιβάλλον για την Ευρώπη και τις διατλαντικές σχέσεις, με το ΝΑΤΟ να βρίσκεται αντιμέτωπο με ίσως τη σοβαρότερη δοκιμασία της σύγχρονης ιστορίας του.
