Η σύγκρουση ανάμεσα στον Ντόναλντ Τραμπ και τον Πάπα Λέοντα δεν είναι μια στιγμή όπου η ηθική αυθεντία συγκρούεται ευθέως με την ωμή ισχύ — και αυτή τη φορά, το Βατικανό δεν σιωπά.
Την ώρα που το Ισραήλ κλιμακώνει τις επιχειρήσεις στα σύνορα με τον Λίβανο και η Ουάσιγκτον κοιτά προς το Ιράν με το δάχτυλο στη σκανδάλη, ο Πάπας Λέων υψώνει το ανάστημά του.
Δεν μιλά με υπαινιγμούς. Δεν χρησιμοποιεί διπλωματικό λεξιλόγιο ίσων αποστάσεων.
Μιλά ξεκάθαρα για παραβίαση διεθνούς δικαίου. Κάνει λόγο για εγκλήματα πολέμου.
Και πάει ακόμη πιο πέρα: Καλεί τους Αμερικανούς καθολικούς να σηκωθούν από τα στασίδια και να μπουν στην πολιτική μάχη. Να τηλεφωνήσουν στους εκπροσώπους τους και να απαιτήσουν ειρήνη.
Επιλέγει να μην ηγείται μίας «ουδέτερης» Εκκλησίας αλλά μίας Εκκλησίας που θυμάται και ασκεί τον ρόλο της όταν όλοι γύρω σωπαίνουν.
Η αντίδραση Τραμπ: Προσωπική επίθεση
Η απάντηση του Τραμπ δεν είναι πολιτική. Είναι προσωπική, στα όρια -για άλλη μία φορά- της χυδαιότητας.
Επιθέσεις, ειρωνείες, αυτοαναφορικότητα για τα επιτεύγματά του στην οικονομία, memes που τον παρουσιάζουν ως μεσσιανική φιγούρα.
Όλα δείχνουν έναν ναρκισσιστή πρόεδρο που δεν αντέχει την αμφισβήτηση — ειδικά όταν προέρχεται από έναν θεσμό που δεν μπορεί να ελέγξει.
Το πρόβλημα για τον Λευκό Οίκο δεν είναι το τι λέει ο Πάπας. Είναι ότι βρέθηκε κάποιος με παγκόσμιο κύρος που το είπε καθαρά και δυνατά.
Όταν η κοσμική εξουσία περνά στις απειλές
Και εδώ τα πράγματα αρχίζουν και γίνονται πολύ σκοτεινά.
Το Πεντάγωνο αναζήτησε απευθείας επαφή με τον καρδινάλιο Κριστόφ Πιερ, τον εκπρόσωπο του Βατικανού στην Ουάσιγκτον.
Το μήνυμα ήταν ωμό: Η Αμερική έχει τη δύναμη να κάνει ό,τι θέλει — και η Εκκλησία οφείλει να υπακούει.
Κι όταν αυτό δεν φέρνει αποτέλεσμα, επιστρατεύεται η Ιστορία ως απειλή με υπαινιγμούς για το τι έχει συμβεί σε άλλους Πάπες που βρέθηκαν απέναντι σε αυταρχικές κοσμικές εξουσίες.
Είναι φανερό ότι μία επιχείρηση εκφοβισμού βρίσκεται σε εξέλιξη.
Η μνήμη της Αβινιόν: όταν η Εκκλησία φιμώθηκε από τον βασιλιά της Γαλλίας
Το Βατικανό δεν χρειάζεται υπενθυμίσεις. Οι πιο σκοτεινές σελίδες της Ιστορίας είναι χαραγμένες στη μνήμη του.
Με κορυφαία την “Παποσύνη της Αβινιόν” μίας περιόδου υποταγής όταν ο Πάπας Βονιφάτιος Η΄ πλήρωσε ακριβά με την ίδια του τη ζωή τη σύγκρουση με τον Φίλιππο Δ΄ της Γαλλίας.
Η Εκκλησία έμαθε τότε τι σημαίνει να χάνει την ανεξαρτησία της μπροστά στην κρατική βία.
Το 1933: το λάθος που δεν ξεχάστηκε ποτέ
Ακόμη πιο μαύρη είναι η σελίδα του Reichskonkordat.
Ο Αδόλφος Χίτλερ ζήτησε σιωπή. Και την πήρε.
Ο καρδινάλιος Εουτζένιο Πατσέλι υπέγραψε μια συμφωνία που υποτίθεται θα προστάτευε την Εκκλησία. Αντί γι’ αυτό, την παγίδευσε.
Η σιωπή απέναντι στις διώξεις — κυρίως απέναντι στους Εβραίους — παραμένει ένα από τα πιο μελανά ιστορικά βάρη του Βατικανού.
Ο Τόμας Μέρτον το είπε ωμά: Ήταν μια σιωπή που άγγιξε τα όρια της συνενοχής.
Αυτή τη φορά, η Εκκλησία μιλά
Αυτό ακριβώς είναι που αλλάζει σήμερα.
Ο Πάπας Λέων δεν δείχνει διατεθειμένος να επαναλάβει εκείνο το λάθος. Όταν μιλά για «αυταπάτη της παντοδυναμίας», όλοι καταλαβαίνουν σε ποιον αναφέρεται. Όταν καταγγέλλει τη λατρεία του πλούτου και της ισχύος, δεν το κάνει θεωρητικά.
Το κάνει με ονοματεπώνυμο — έστω και χωρίς να το λέει.
Και δεν είναι μόνος. Ο αρχιεπίσκοπος Τίμοθι Μπρόλιο φτάνει στο σημείο να καλεί στρατιωτικούς να αρνηθούν παράνομες εντολές.
Αυτό είναι μία πραγματική ρήξη. Και είναι βαθιά.
Ο «θυμός» της MAGA και η πραγματικότητα
Στον κόσμο της MAGA, η αντίδραση είναι προβλέψιμη: επιθέσεις, χαρακτηρισμοί, θεωρίες.
Όμως η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Οι καθολικοί ψηφοφόροι στις ΗΠΑ, ανεξαρτήτως κόμματος, συνεχίζουν να στηρίζουν τον Πάπα. Η εικόνα μιας Εκκλησίας που «διχάζεται» εξυπηρετεί την τραμπική προπαγάνδα, αλλά δεν επιβεβαιώνεται .
Η σύγκρουση αυτή δεν είναι εύκολη για τον Τραμπ.
Η μάχη για το ποιος βάζει τα όρια
Στο τέλος της ημέρας, αυτό που βλέπουμε είναι μια παλιά σύγκρουση σε νέα μορφή.
Ποιος βάζει το όριο; Η ισχύς ή η συνείδηση;
Ο Τραμπ εκπροσωπεί την πεποίθηση ότι η δύναμη νομιμοποιεί τα πάντα. Ο Πάπας Λέων υπενθυμίζει ότι υπάρχουν όρια που δεν είναι διαπραγματεύσιμα.
Και αυτή τη φορά, το Βατικανό δεν δείχνει διατεθειμένο να κάνει πίσω.
Η ιστορία διδάσκει. Και φαίνεται ότι, επιτέλους, κάποιος την ακούει.
