Η εικόνα που αποτυπώνουν τα στοιχεία του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών για τον Μάρτιο σκιαγραφεί ένα τοπίο οικονομικής πίεσης με σαφή χαρακτηριστικά κόπωσης για τα ελληνικά νοικοκυριά.
Το 63% των καταναλωτών δηλώνει ότι «μόλις τα βγάζει πέρα», επιβεβαιώνοντας ότι η καθημερινότητα κινείται σε οριακή ισορροπία.
Την ίδια στιγμή, αυξάνεται το ποσοστό όσων αναγκάζονται να αντλούν από τις αποταμιεύσεις τους: από 8% τον προηγούμενο μήνα, το ποσοστό αυτό ανήλθε στο 11%. Πρόκειται για μια εξέλιξη που λειτουργεί ως «καμπανάκι», καθώς δείχνει ότι η αποταμίευση δεν αποτελεί πλέον επιλογή, αλλά μηχανισμό επιβίωσης.
Παράλληλα, μόλις το 20% των καταναλωτών δηλώνει ότι καταφέρνει να αποταμιεύει, έστω και λίγο, ενώ το ποσοστό όσων έχουν ήδη χρεωθεί αυξήθηκε στο 7%, καταγράφοντας περαιτέρω επιδείνωση.
Αβεβαιότητα χωρίς ορίζοντα – Δύσκολη η πρόβλεψη για τα νοικοκυριά
Η αβεβαιότητα αποτελεί πλέον μόνιμο χαρακτηριστικό της οικονομικής συμπεριφοράς. Το 61% των νοικοκυριών εκτιμά ότι η οικονομική του κατάσταση είναι δύσκολο ή σχετικά δύσκολο να προβλεφθεί, ποσοστό οριακά αυξημένο σε σχέση με τον Φεβρουάριο.
Η αίσθηση απώλειας ελέγχου ενισχύεται από τις πληθωριστικές προσδοκίες: το 76% των νοικοκυριών προβλέπει ότι οι τιμές θα συνεχίσουν να αυξάνονται με τον ίδιο ή ταχύτερο ρυθμό, από 68% τον προηγούμενο μήνα. Αντίθετα, μόλις το 8% αναμένει σταθερότητα.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι αντίστοιχοι δείκτες παραμένουν σαφώς πιο ήπιοι, γεγονός που αναδεικνύει τη διαφοροποίηση της ελληνικής εμπειρίας από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωζώνης.
Καταρρέει η προοπτική αποταμίευσης – 87% δεν βλέπει περιθώριο
Η πρόθεση για αποταμίευση το επόμενο δωδεκάμηνο παραμένει εξαιρετικά χαμηλή. Ο σχετικός δείκτης διαμορφώθηκε στις –67,7 μονάδες, με το 87% των νοικοκυριών να θεωρεί απίθανη την αποταμίευση στο άμεσο μέλλον.
Μόλις το 13% εκτιμά ότι θα μπορέσει να αποταμιεύσει, στοιχείο που επιβεβαιώνει ότι η οικονομική πίεση δεν είναι συγκυριακή αλλά διαρκής. Στον αντίποδα, οι αντίστοιχοι δείκτες στην ΕΕ και την Ευρωζώνη κινούνται σε θετικό έδαφος, καταγράφοντας μια σαφή απόκλιση.
Πρωταθλητές απαισιοδοξίας οι Έλληνες καταναλωτές στην Ευρώπη
Για έναν ακόμη μήνα, οι Έλληνες καταναλωτές εμφανίζονται ως οι πιο απαισιόδοξοι στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με σημαντική απόσταση από τις επόμενες χώρες, όπως η Ρουμανία και η Εσθονία.
Η απαισιοδοξία αυτή δεν περιορίζεται στις προσδοκίες αλλά εδράζεται και στην εμπειρία του προηγούμενου έτους: το 67% των νοικοκυριών δηλώνει ότι η οικονομική του κατάσταση επιδεινώθηκε, ενώ μόλις το 2% καταγράφει έστω και μικρή βελτίωση.
Οι προβλέψεις για το επόμενο 12μηνο είναι ακόμη πιο δυσοίωνες. Ο σχετικός δείκτης υποχώρησε στις –52,7 μονάδες, με το 69% των νοικοκυριών να αναμένει περαιτέρω επιδείνωση. Και εδώ, η απόσταση από τους ευρωπαϊκούς δείκτες είναι εντυπωσιακή, καθώς στην ΕΕ και την Ευρωζώνη οι αντίστοιχες μετρήσεις βρίσκονται κοντά στις -5 μονάδες.
«Πάγωμα» στην κατανάλωση – Αναβολή μεγάλων αγορών
Η πίεση στα εισοδήματα μεταφράζεται άμεσα σε περιορισμό της κατανάλωσης. Η πρόθεση για σημαντικές αγορές, όπως έπιπλα και ηλεκτρικές συσκευές, παραμένει σε έντονα αρνητικό έδαφος, με τον σχετικό δείκτη στις -48,7 μονάδες.
Το 57% των καταναλωτών δηλώνει ότι θα μειώσει περαιτέρω τις δαπάνες του το επόμενο διάστημα, ενώ μόλις το 3% αναμένει αύξηση των αγορών. Αντίστοιχα, στην ΕΕ και την Ευρωζώνη οι δείκτες είναι σαφώς λιγότερο αρνητικοί, γεγονός που υποδηλώνει πιο ανθεκτική καταναλωτική συμπεριφορά.
Ένας φαύλος κύκλος πίεσης και απαισιοδοξίας
Τα στοιχεία του ΙΟΒΕ αποτυπώνουν έναν φαύλο κύκλο: η ακρίβεια περιορίζει το διαθέσιμο εισόδημα, η μείωση της κατανάλωσης επιβραδύνει την οικονομική δραστηριότητα και η αβεβαιότητα ενισχύει την απαισιοδοξία.
Η ελληνική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια βαθύτερη πρόκληση: την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των νοικοκυριών. Χωρίς αυτήν, η κατανάλωση, η αποταμίευση και τελικά η ανάπτυξη παραμένουν εγκλωβισμένες σε ένα περιβάλλον διαρκούς πίεσης.
Το μήνυμα των αριθμών είναι σαφές: για τη μεγάλη πλειονότητα των πολιτών, η οικονομική ανάσα παραμένει ζητούμενο.
