Σημαντική άνοδο καταγράφουν οι τιμές του πετρελαίου σε ένα περιβάλλον έντονης μεταβλητότητας, καθώς ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε για νέα στρατιωτική κλιμάκωση κατά του Ιράν μέσα στις επόμενες δύο έως τρεις εβδομάδες. Οι δηλώσεις του ενίσχυσαν το κλίμα αβεβαιότητας στις αγορές, απομακρύνοντας τις προσδοκίες για άμεση αποκλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.
Τα συμβόλαια αργού τύπου West Texas Intermediate σημείωσαν άνοδο άνω του 4%, ξεπερνώντας τα 104 δολάρια το βαρέλι, ενώ το Brent κινήθηκε υψηλότερα κατά περίπου 5%, πάνω από τα 106 δολάρια. Η ένταση στην περιοχή, σε συνδυασμό με τη διακοπή βασικών ενεργειακών ροών, ενισχύει τις πιέσεις στην παγκόσμια αγορά ενέργειας.
Απειλές για «συντριπτικά πλήγματα» και ανοιχτό παράθυρο διπλωματίας
Στο διάγγελμά του από τον Λευκό Οίκο, ο Ντόναλντ Τραμπ υιοθέτησε σκληρή ρητορική, προαναγγέλλοντας εκτεταμένες στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν. Προειδοποίησε ότι οι ΗΠΑ θα πλήξουν «εξαιρετικά σκληρά» την Τεχεράνη, αφήνοντας ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο στοχευμένων επιθέσεων σε κρίσιμες ενεργειακές υποδομές, όπως το δίκτυο ηλεκτροδότησης της χώρας.
Παράλληλα, επιχείρησε να διατηρήσει ένα διπλωματικό κανάλι, σημειώνοντας ότι οι συνομιλίες «συνεχίζονται» και ότι μια συμφωνία παραμένει πιθανή. Ωστόσο, οι διαδοχικές και συχνά αντικρουόμενες δηλώσεις του εντείνουν τη σύγχυση γύρω από τις πραγματικές προθέσεις της Ουάσιγκτον.
Το Στενό του Χορμούζ στο επίκεντρο της ενεργειακής κρίσης
Καθοριστικό ρόλο στην εκτίναξη των τιμών διαδραματίζει η κατάσταση στο Στενό του Χορμούζ, από το οποίο υπό κανονικές συνθήκες διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου. Από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, η ναυσιπλοΐα στην περιοχή έχει σχεδόν παγώσει, οδηγώντας σε μία από τις σοβαρότερες ενεργειακές κρίσεις των τελευταίων ετών.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η αποκατάσταση της κυκλοφορίας δεξαμενόπλοιων δεν διαφαίνεται άμεσα, ενώ η στάση των ΗΠΑ, που εμφανίζονται απρόθυμες να εγγυηθούν την ασφάλεια των θαλάσσιων διαδρομών, μεταθέτει το βάρος στις χώρες που εξαρτώνται από αυτές.
Αγορές σε καθεστώς «risk-off» και φόβοι για παρατεταμένη αστάθεια
Οι επενδυτές προεξοφλούν πλέον ένα σενάριο παρατεταμένης έντασης. Όπως επισημαίνουν αναλυτές της αγοράς, το βασικό δίλημμα ήταν εάν η Ουάσιγκτον θα κινηθεί προς αποκλιμάκωση ή προς περαιτέρω σύγκρουση — με τις τελευταίες εξελίξεις να ενισχύουν ξεκάθαρα το δεύτερο ενδεχόμενο.
Το αποτέλεσμα είναι ενίσχυση του λεγόμενου «risk-off» κλίματος, με τους επενδυτές να αποφεύγουν το ρίσκο έως ότου υπάρξει μεγαλύτερη ορατότητα. Η αβεβαιότητα γύρω από τη διάρκεια και την έκταση της σύγκρουσης διατηρεί τις αγορές ενέργειας σε κατάσταση νευρικότητας.
Αντικρουόμενα μηνύματα για κατάπαυση πυρός
Η κατάσταση περιπλέκεται περαιτέρω από τις αντικρουόμενες δηλώσεις Ουάσιγκτον και Τεχεράνης σχετικά με το ενδεχόμενο κατάπαυσης του πυρός. Ο Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε ότι το Ιράν ζήτησε εκεχειρία, συνδέοντας οποιαδήποτε συμφωνία με την επαναλειτουργία του Στενού του Χορμούζ.
Η ιρανική πλευρά διέψευσε κατηγορηματικά τους ισχυρισμούς, κάνοντας λόγο για «παράλογες» απαιτήσεις και ξεκαθαρίζοντας ότι δεν διεξάγονται άμεσες διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ. Παράλληλα, τόνισε ότι διατηρεί τον πλήρη έλεγχο της στρατηγικής θαλάσσιας οδού και δηλώνει έτοιμη για κάθε ενδεχόμενο, ακόμη και για χερσαία σύγκρουση.
Κλιμάκωση με παγκόσμιες επιπτώσεις
Η σύγκρουση, που ξεκίνησε στα τέλη Φεβρουαρίου με τη συμμετοχή ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν, εξελίσσεται σε κρίση με σαφείς παγκόσμιες διαστάσεις. Ο Ντόναλντ Τραμπ διαβεβαίωσε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις βρίσκονται «κοντά» στην επίτευξη των στρατηγικών τους στόχων, κυρίως ως προς την αποτροπή απόκτησης πυρηνικών όπλων από την Τεχεράνη.
Την ίδια στιγμή, κάλεσε τις χώρες που εξαρτώνται ενεργειακά από το Στενό του Χορμούζ να αναλάβουν δράση για την ασφάλεια της περιοχής, ενώ υποσχέθηκε ότι οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν να στηρίζουν τους συμμάχους τους στον Κόλπο.
Με τις στρατιωτικές επιχειρήσεις να συνεχίζονται και τις διπλωματικές διεργασίες να παραμένουν ασαφείς, η παγκόσμια αγορά ενέργειας βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα παρατεταμένο κύμα αστάθειας, το οποίο ήδη αποτυπώνεται στις τιμές και αναμένεται να επηρεάσει ευρύτερα την παγκόσμια οικονομία.
