Η γεωπολιτική ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή και η επίθεση των ΗΠΑ στο Ιράν λειτούργησαν ως απροσδόκητη σανίδα σωτηρίας για τον άνθρωπο που κινεί τα νήματα του ρωσικού πετρελαίου στη σκιά των κυρώσεων. Ο Ετιμπάρ Εγιούμπ, ο Αζέρος trader που έχει εξελιχθεί στον βασικό διαμεσολαβητή της Μόσχας, βρέθηκε μέσα σε λίγες εβδομάδες από την πίεση και την απομόνωση σε μια νέα περίοδο εκρηκτικής δραστηριότητας.
Από την ασφυξία των κυρώσεων στην αναθέρμανση της ζήτησης
Μέχρι πρόσφατα, το δίκτυο του Εγιούμπ δεχόταν ισχυρά πλήγματα. Δεξαμενόπλοια που συνδέονταν με τις δραστηριότητές του είχαν ελεγχθεί από γαλλικές δυνάμεις, ενώ ουκρανικές επιθέσεις με drones στόχευαν υποδομές και μεταφορές. Παράλληλα, οι αμερικανικές κυρώσεις στη ρωσική Rosneft είχαν οδηγήσει την Ινδία σε σημαντική μείωση των εισαγωγών ρωσικού αργού.
Το αποτέλεσμα ήταν η συσσώρευση εκατομμυρίων βαρελιών αδιάθετου πετρελαίου σε πλοία που περιφέρονταν χωρίς σαφή προορισμό. Η αγορά προεξοφλούσε ακόμη και μείωση της ρωσικής παραγωγής, καθώς η ζήτηση υποχωρούσε.
Η εικόνα αυτή ανατράπηκε μέσα σε δύο εβδομάδες. Με τις ροές από τον Περσικό Κόλπο να διαταράσσονται, διυλιστήρια σε Ινδία και Κίνα στράφηκαν εκ νέου στο ρωσικό πετρέλαιο για να καλύψουν τα κενά. Η Ουάσιγκτον έδωσε προσωρινή «ανάσα» με εξαιρέσεις 30 ημερών για την αγορά φορτίων που βρίσκονταν ήδη εν πλω, ανοίγοντας τον δρόμο για μαζικές συναλλαγές.
Ένας trader στο επίκεντρο της αγοράς
Στο επίκεντρο αυτής της ανατροπής βρίσκεται ο 47χρονος Εγιούμπ, ο οποίος διαχειρίζεται ένα πολύπλοκο δίκτυο εταιρειών και δεξαμενόπλοιων. Εκτιμάται ότι ελέγχει έως και το ένα τρίτο του λεγόμενου «σκιώδους στόλου» που μεταφέρει ρωσικό πετρέλαιο παγκοσμίως, ενώ λειτουργεί ως βασικός πωλητής για εξαγωγές αξίας άνω των 50 δισ. δολαρίων ετησίως.
Η στενή του σχέση με τον επικεφαλής της Rosneft, Ιγκόρ Σέτσιν, έχει ενισχύσει τη θέση του. Οι δύο άνδρες διατηρούν προσωπικούς δεσμούς, ενώ ο Σέτσιν φέρεται να επιδιώκει νέα ανοίγματα στην ινδική αγορά, καθώς η ζήτηση ανακάμπτει.
Νέες ροές, νέα κέρδη για τη Μόσχα
Σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, μόνο τις τελευταίες δύο εβδομάδες η Ινδία αγόρασε πάνω από 30 εκατομμύρια βαρέλια ρωσικού πετρελαίου, με περαιτέρω συμφωνίες να βρίσκονται σε εξέλιξη. Οι ποσότητες αυτές επαναφέρουν τις εισαγωγές στα επίπεδα πριν από τις κυρώσεις του φθινοπώρου και απορροφούν σημαντικό μέρος από τα περίπου 150 εκατομμύρια βαρέλια που είχαν συσσωρευτεί στη θάλασσα.
Η αλλαγή είναι ορατή και στις τιμές. Το ρωσικό Urals, που πριν από την κρίση διαπραγματευόταν με έκπτωση έως και 20% σε σχέση με τα διεθνή benchmarks, πλέον κινείται σχεδόν στο ίδιο επίπεδο.
Το Κρεμλίνο εμφανίζεται έτοιμο να αξιοποιήσει τη συγκυρία. «Η Ρωσία είναι έτοιμη να αυξήσει την προσφορά στην αγορά», δήλωσε ο εκπρόσωπος Ντμίτρι Πεσκόφ, υπογραμμίζοντας την πρόθεση για ενίσχυση των εξαγωγών.
Το «παράθυρο» που άνοιξε ο πόλεμος
Η αναθέρμανση αυτή αναδεικνύει και τα όρια της δυτικής στρατηγικής που στόχευε στη μείωση των ρωσικών εσόδων μέσω περιορισμού του «σκιώδους στόλου». Αντί για πίεση προς τη Μόσχα, η κρίση στη Μέση Ανατολή δημιουργεί συνθήκες αυξημένων εσόδων.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι όσο τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κλειστά ή ασταθή, το ρωσικό πετρέλαιο μετατρέπεται σε κρίσιμο παράγοντα ισορροπίας για την παγκόσμια αγορά. Σε αυτό το πλαίσιο, το δίκτυο του Εγιούμπ καθίσταται σχεδόν αναντικατάστατο.
Κυρώσεις, έρευνες και σκιές
Παρά την ισχυροποίηση της θέσης του, ο Εγιούμπ παραμένει στο στόχαστρο της Δύσης. Έχει ήδη τεθεί υπό κυρώσεις από το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ευρωπαϊκή Ένωση και τον Καναδά, ενώ βρίσκεται στο επίκεντρο πολυετούς έρευνας των αμερικανικών αρχών για πιθανή παραβίαση κυρώσεων, με κατηγορίες που ενδέχεται να περιλαμβάνουν ξέπλυμα χρήματος και απάτη.
Ο ίδιος αρνείται οποιαδήποτε παρανομία, υποστηρίζοντας ότι οι δραστηριότητές του είναι σύννομες.
Η άνοδος ενός «απρόσμενου σωτήρα»
Η διαδρομή του ξεκίνησε το 2014 σε εταιρεία εμπορίας εμπορευμάτων στο Ντουμπάι. Μέσα σε λίγα χρόνια εξελίχθηκε σε κεντρικό παίκτη της αγοράς, ιδίως μετά την αποχώρηση μεγάλων δυτικών traders από τη Ρωσία μετά την εισβολή στην Ουκρανία.
Εκμεταλλευόμενος το κενό, ανέλαβε κρίσιμα συμβόλαια, εκτόπισε ανταγωνιστές και οικοδόμησε ένα δίκτυο που εκτείνεται από τη Μέση Ανατολή έως την Ασία και την Αφρική.
Σήμερα, η συγκυρία τον φέρνει ξανά στο προσκήνιο ως έναν από τους βασικούς διαμορφωτές της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου. Σε μια περίοδο όπου οι γεωπολιτικές εντάσεις ανατρέπουν ισορροπίες, ο «σκιώδης στόλος» της Ρωσίας και ο άνθρωπος που τον ελέγχει αποδεικνύονται καθοριστικοί για την ενεργειακή ασφάλεια και τις διεθνείς τιμές.
Πηγή: WSJ
