Η νέα γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή πυροδοτεί αναταράξεις στην παγκόσμια αγορά ενέργειας. Επίθεση με drone οδήγησε στο προσωρινό κλείσιμο του διυλιστηρίου Ras Tanura της Saudi Aramco, ενώ οι τιμές του πετρελαίου εκτινάχθηκαν σε υψηλά 52 εβδομάδων, υπό τη σκιά των συνεχιζόμενων αμερικανικών και ισραηλινών πληγμάτων κατά του Ιράν.
Στο στόχαστρο το Ras Tanura – Κρίσιμος κόμβος εξαγωγών
Το συγκρότημα Ras Tanura, στις ακτές του Περσικού Κόλπου, αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές εγκαταστάσεις της Σαουδικής Αραβίας. Φιλοξενεί διυλιστήριο δυναμικότητας 550.000 βαρελιών ημερησίως και λειτουργεί ως βασικός τερματικός σταθμός εξαγωγής σαουδαραβικού αργού.
Η νέα διακοπή λειτουργίας του, μετά από επίθεση με μη επανδρωμένο αεροσκάφος, επαναφέρει στο προσκήνιο τους κινδύνους για την ασφάλεια των ενεργειακών υποδομών της περιοχής. Το Ras Tanura έχει βρεθεί και στο παρελθόν στο επίκεντρο επιθέσεων, γεγονός που εντείνει την ανησυχία για τη σταθερότητα των ροών.
Ράλι τιμών μετά τα πλήγματα σε Ιράν και Λίβανο
Οι αγορές αντέδρασαν άμεσα. Το Brent κατέγραψε άνοδο 9,3%, φθάνοντας τα 79,40 δολάρια το βαρέλι, αγγίζοντας νέο υψηλό 52 εβδομάδων. Το αμερικανικό WTI ενισχύθηκε επίσης πάνω από 9%, στα 73,10 δολάρια.
Η άνοδος συνδέεται με τη συνέχιση των αμερικανικών και ισραηλινών επιχειρήσεων κατά ιρανικών στόχων. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι η στρατιωτική εκστρατεία με την κωδική ονομασία Operation Epic Fury θα συνεχιστεί έως ότου επιτευχθούν οι στόχοι της Ουάσιγκτον. Παράλληλα, το Ισραήλ προχώρησε σε νέα πλήγματα κατά ιρανικών και στόχων της Χεζμπολάχ στον Λίβανο, μετά τις επιθέσεις της Τεχεράνης σε στρατιωτικές και ενεργειακές εγκαταστάσεις σε διάφορες χώρες της περιοχής.
Η κλιμάκωση φέρνει στο επίκεντρο την επάρκεια της παγκόσμιας προσφοράς, σε μια αγορά ήδη ευάλωτη σε διαταραχές.
Στενό του Ορμούζ: Ο μεγάλος φόβος των αγορών
Το Στενό του Ορμούζ αποτελεί τον σημαντικότερο θαλάσσιο δίαυλο για τη μεταφορά πετρελαίου παγκοσμίως. Από εκεί διέρχονται καθημερινά 13 έως 15 εκατ. βαρέλια, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 20% της παγκόσμιας προσφοράς.
Η Αμρίτα Σεν, ιδρύτρια της Energy Aspects, εκτιμά ότι οι τιμές είναι πιθανό να διατηρηθούν γύρω από τα 80 δολάρια για κάποιο διάστημα. Θεωρεί απίθανη μια πλήρη διακοπή της διέλευσης από το Ορμούζ, καθώς οι ΗΠΑ και το Ισραήλ διαθέτουν τη στρατιωτική υπεροχή για να αποτρέψουν ένα τέτοιο ενδεχόμενο.
Ωστόσο, οι στοχευμένες επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια συνιστούν τον μεγαλύτερο άμεσο κίνδυνο. Ήδη τρία τάνκερ επλήγησαν το Σαββατοκύριακο, γεγονός που έχει καταστήσει τις ναυτιλιακές εταιρείες εξαιρετικά επιφυλακτικές. Το ερώτημα που τίθεται αφορά κυρίως τους ασιατικούς διυλιστές και τη δυνατότητά τους να εξασφαλίσουν επαρκείς ποσότητες από τη Μέση Ανατολή.
Σχέδια παράκαμψης και το σενάριο των 100 δολαρίων
Ορισμένες χώρες διαθέτουν εναλλακτικές οδούς. Το Ομάν και τμήματα των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων μπορούν να παρακάμψουν το Στενό, ενώ η Σαουδική Αραβία έχει τη δυνατότητα μεταφοράς αργού μέσω του αγωγού East-West προς την Ερυθρά Θάλασσα.
Ακόμη και με αυτά τα σχέδια έκτακτης ανάγκης, έως και 10 εκατ. βαρέλια ημερησίως παραμένουν εκτεθειμένα σε διαταραχές. Αν πληγούν άμεσα ενεργειακές υποδομές, η τιμή του πετρελαίου θα μπορούσε να εκτιναχθεί στα 100 δολάρια, προειδοποιούν αναλυτές.
Η παγκόσμια αγορά ενέργειας βρίσκεται πλέον σε καθεστώς αυξημένου συναγερμού. Κάθε νέα επίθεση σε υποδομές ή πλοία μεταφράζεται άμεσα σε μεταβλητότητα, με τις οικονομίες να παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις σε μια περιοχή που παραμένει ο νευραλγικός πυρήνας της παγκόσμιας ενεργειακής τροφοδοσίας.
