Ζήτημα εκχώρησης κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας, σε συνδυασμό με αιχμές για ασαφείς χειρισμούς στο έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, θέτει ο πρώην πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς, ανεβάζοντας κατακόρυφα τους τόνους της εσωτερικής πολιτικής αντιπαράθεσης για τα εθνικά θέματα.
Με δημόσια δήλωσή του, ο Μεσσήνιος πολιτικός θέτει «υπόψη του ελληνικού λαού δύο σημαντικά ζητήματα» και ζητεί από την κυβέρνηση «άμεσα απαντήσεις», σημειώνοντας ότι έχει εδώ και καιρό εκφράσει ανησυχίες για τη διαχείριση των εθνικών θεμάτων. «Οι εξελίξεις δικαιώνουν τις θέσεις μου», επισημαίνει, προσθέτοντας ότι «ως πρώην πρωθυπουργός δεν δικαιούμαι να σιωπώ για τη χώρα».
Αιχμές για τη σύμβαση με την Chevron στην Κρήτη
Στο επίκεντρο της κριτικής του βρίσκεται η σύμβαση που υπεγράφη με την αμερικανική ενεργειακή εταιρεία Chevron για έρευνα και εξορύξεις στα θαλάσσια οικόπεδα νότια της Κρήτης.
Ο κ. Σαμαράς υποστηρίζει ότι, όπως αποκαλύφθηκε, στη συμφωνία μεταξύ της Ελλάδας και της κοινοπραξίας προστέθηκαν την τελευταία στιγμή όροι που «υποδηλώνουν, εμμέσως πλην σαφώς, τη δυνητική εκχώρηση κυριαρχικών μας δικαιωμάτων». Θέτει δε το ερώτημα πώς συμβιβάζονται οι συγκεκριμένες ρήτρες με τους κυβερνητικούς πανηγυρισμούς περί συμφωνίας που συνιστά ψήφο εμπιστοσύνης στις ελληνικές θέσεις.
Ειδικότερα, αναφέρει ότι στη σύμβαση –η οποία εγκρίθηκε από το Ελεγκτικό Συνέδριο– προβλέπονται, μεταξύ άλλων, όροι όπως «αποχώρηση της εταιρίας από μέρος που θα μπορούσε να μην αποτελεί μέρος της ελληνικής υφαλοκρηπίδας ή ΑΟΖ», αναφορά σε «περιοχές που η Ελληνική Δημοκρατία δεν θα διαθέτει κυριαρχικά δικαιώματα», ακόμη και «απώλεια οριοθετημένης περιοχής» ή «παραίτηση, ακόμη και αν έχει προσδιοριστεί περιοχή εκμετάλλευσης».
«Τι είδους σύμβαση είναι αυτή; Νομοθετούμε για πιθανή αποχώρηση από τα οικόπεδά μας; Η Ελλάδα συζητά τα κυριαρχικά της δικαιώματα; Με ποιους; Από πότε;» διερωτάται, διατυπώνοντας ευθέως αμφισβήτηση για τη νομική και πολιτική βάση της συμφωνίας.
Κάσος, Κύπρος και η σκιά της Τουρκίας
Σε δεύτερο επίπεδο, ο πρώην πρωθυπουργός εστιάζει στο ζήτημα των ερευνών στην Κάσο, συνδέοντάς το με τη συνολική στρατηγική της κυβέρνησης έναντι της Τουρκίας.
Επικαλείται δήλωση του κυβερνητικού εκπροσώπου της Κύπρος, σύμφωνα με την οποία στην Κάσο υπήρξε παρεμπόδιση των ερευνών από την Τουρκία και οι έρευνες, εξαιτίας της τουρκικής στάσης, δεν ολοκληρώθηκαν. Την ίδια στιγμή, όπως σημειώνει, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης έχει δηλώσει ότι «το πρόγραμμα έρευνας ολοκληρώθηκε απολύτως και δεν υπήρξε καμία απολύτως υποχώρηση».
«Λέει ψέματα η Κύπρος;» ρωτά ο κ. Σαμαράς, υπογραμμίζοντας την αντίφαση μεταξύ των δύο δημόσιων τοποθετήσεων και προσθέτοντας με νόημα ότι «αυτά δεν λέγονται “ήρεμα νερά”».
Απάντηση στις ενστάσεις που διατύπωσε σήμερα ο Αντώνης Σαμαράς και τις οποίες χαρακτηρίζουν ως «συνήθεις, εκτός πραγματικότητος τοποθετήσεις», έδωσαν κυβερνητικές πηγές.
Τοποποθετούμενες για τη σύμβαση με την εταιρεία Chevron, «ο οποιοσδήποτε γνωρίζει ότι κυριαρχικά δικαιώματα δεν χάνονται μέσω συμφωνιών με ιδιωτικές εταιρείες. Εκείνο το οποίο ισχύει είναι ότι, όπως σε κάθε σύμβαση τέτοιου τύπου, θα πρέπει να υπάρχει η αναγκαία πρόνοια για νομικές ρήτρες διασφάλισης υπέρ του δημοσίου έτσι ώστε να μην προκύψουν θέματα αποζημιώσεων σε περίπτωση μελλοντικών οριοθετήσεων που θα αποφασίσει η Ελληνική Πολιτεία».
Οι ίδιες πηγές προσθέτουν ότι η προκαταρκτική συζήτηση τεχνικών επιτροπών για τα θέματα οριοθέτησης υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας και Λιβύης έχει εκκινήσει, ενόσω υφίσταται και η μερική οριοθέτηση Ελλάδας και Αιγύπτου.
Όσον αφορά στην ερευνητική δραστηριότητα του πλοίου Ievoli Relume για το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης – Κύπρου, οι κυβερνητικές πηγές παραπέμπουν στην ανακοίνωση της 24ης Ιουλίου 2024 του ίδιου του φορέα υλοποίησης του έργου ΑΔΜΗΕ, ο οποίος «προφανώς γνωρίζει καλύτερα από τον καθένα την πρόοδο του έργου, σύμφωνα με την οποία το πλοίο ολοκλήρωσε τις εργασίες του στα διεθνή ύδατα μεταξύ Κάσου και Καρπάθου, σύμφωνα με τον προγραμματισμό του».
