Υπό το βάρος της πολύνεκρης τραγωδίας ανοιχτά της Χίου, με 15 μετανάστες να έχουν χάσει τη ζωή τους, εισάγεται σήμερα στην Ολομέλεια της Βουλής το νομοσχέδιο του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου με τίτλο «Προώθηση Πολιτικών Νόμιμης Μετανάστευσης».
Η συζήτηση διεξάγεται σε κλίμα έντονης πολιτικής και κοινωνικής φόρτισης, με το μεταναστευτικό να επανέρχεται στο επίκεντρο μετά τα δραματικά γεγονότα στο Αιγαίο.
Σύμφωνα με το υπουργείο, το νομοσχέδιο στοχεύει στη διαμόρφωση μιας «σύγχρονης και ισορροπημένης μεταναστευτικής πολιτικής», που συνδέει τη νόμιμη μετανάστευση με την ανάπτυξη, την κοινωνική συνοχή, την προστασία της νομιμότητας και τη διασφάλιση του κράτους δικαίου.
Τροπολογία για προσωρινές δομές στην Κρήτη
Παράλληλα με το νομοσχέδιο, κατατέθηκε τροπολογία που ανοίγει τον δρόμο για τη δημιουργία προσωρινών δομών φιλοξενίας στην Κρήτη, υπό την αιγίδα του υπουργείου Μετανάστευσης. Όπως διευκρίνισε ο υπουργός Θάνος Πλεύρης κατά τη χθεσινή συζήτηση στη Βουλή, η τροπολογία προβλέπει ότι, σε εξαιρετικές περιπτώσεις, η σύσταση δομών δεν θα απαιτεί πλέον Προεδρικό Διάταγμα, αλλά θα μπορεί να γίνεται με υπουργική απόφαση, προκειμένου να αποφεύγονται χρονοβόρες διαδικασίες.
Σύμφωνα με τον υπουργό, προβλέπονται δύο προσωρινοί χώροι, στο Ηράκλειο και στα Χανιά, όπου θα πραγματοποιείται η αρχική φιλοξενία, ο διαχωρισμός των αφιχθέντων και η ταυτοποίηση του προσφυγικού ή μη προφίλ τους. Όσοι πληρούν τα κριτήρια διεθνούς προστασίας θα εντάσσονται στη διαδικασία ασύλου και μεταφοράς, ενώ όσοι δεν διαθέτουν προσφυγικό προφίλ, με βάση το νέο νομοθετικό πλαίσιο που τίθεται σε εφαρμογή από τον Σεπτέμβριο, θα οδηγούνται σε χώρους κράτησης με στόχο την επιστροφή τους, μετά την απόρριψη του αιτήματος ασύλου.
Η ίδια τροπολογία προβλέπει, επίσης, τη δυνατότητα χορήγησης αντισταθμιστικών όχι μόνο στους δήμους που πλήττονται από το μεταναστευτικό, αλλά και στις περιφέρειες, λαμβάνοντας υπόψη τη συνολική πίεση που δέχονται.
Μείωση γραφειοκρατίας και ταχύτερες άδειες διαμονής
Κεντρικός άξονας του νομοσχεδίου είναι η απλοποίηση των διαδικασιών αδειοδότησης για πολίτες τρίτων χωρών που διαμένουν νόμιμα στην Ελλάδα. Προβλέπεται μείωση της γραφειοκρατίας, επιτάχυνση της εξυπηρέτησης και καθιέρωση αυτόματης ανανέωσης για «ασφαλείς» κατηγορίες αδειών, όπως η εξαρτημένη εργασία, με μοναδική επιφύλαξη λόγους δημόσιας τάξης και ασφάλειας. Παράλληλα, θεσπίζεται ελάχιστη διάρκεια δύο ετών για κάθε άδεια διαμονής.
Ενίσχυση της μετάκλησης εργαζομένων και fast track διαδικασίες
Το νομοσχέδιο ενισχύει τις διαδικασίες μετάκλησης εργαζομένων από τρίτες χώρες, απλουστεύοντας τα στάδια και παρέχοντας μεγαλύτερη ευελιξία στην αλλαγή εργοδότη. Καθιερώνεται ελάχιστο ηλικιακό όριο, ενώ εντάσσονται και οι Εταιρείες Προσωρινής Απασχόλησης ως δυνητικοί εργοδότες.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις fast track διαδικασίες για εργαζόμενους σε μεγάλα δημόσια έργα και στρατηγικές επενδύσεις, με στόχο την κάλυψη επειγουσών αναγκών της οικονομίας.
Διεθνείς συμφωνίες, Tech visa και προσέλκυση ταλέντου
Σε επίπεδο διεθνούς συνεργασίας, το νομοσχέδιο προωθεί διμερείς διακρατικές συμφωνίες με χώρες προέλευσης, δίνοντας έμφαση τόσο στις επιστροφές παράνομα διαμενόντων όσο και στην καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης.
Παράλληλα, εισάγονται νέες κατηγορίες εθνικών θεωρήσεων, όπως Tech visa και Talent visa, με στόχο την προσέλκυση ανθρώπινου δυναμικού υψηλής εξειδίκευσης. Προβλέπεται επιτάχυνση προξενικών διαδικασιών σε επιλεγμένες περιπτώσεις και αύξηση της διάρκειας άδειας διαμονής για εργαζόμενους υψηλής ειδίκευσης μέσω της Blue Card.
Φοιτητές, ένταξη στην αγορά εργασίας και κατάρτιση
Οι άδειες διαμονής φοιτητών θα ισχύουν για όλη τη διάρκεια των σπουδών, παρέχοντας δικαίωμα μερικής απασχόλησης και δυνατότητα παραμονής μετά την αποφοίτηση για αναζήτηση εργασίας. Παράλληλα, το υπουργείο δίνει έμφαση στην αξιοποίηση δικαιούχων διεθνούς προστασίας που διαμένουν νόμιμα στη χώρα, μέσω προγραμμάτων επαγγελματικής κατάρτισης σε τομείς με ελλείψεις, όπως οι κατασκευές, η αγροτική παραγωγή και ο τουρισμός, με στόχο τη μείωση της εξάρτησης από επιδόματα και την ενίσχυση της ένταξης στην αγορά εργασίας.
Αυστηροποίηση ποινών για διακινητές και ρυθμίσεις για ΜΚΟ
Το νομοσχέδιο προβλέπει αυστηρές κυρώσεις για την παράνομη διακίνηση μεταναστών σε όλα τα επίπεδα, φτάνοντας έως και την ισόβια κάθειρξη για διακινητές. Παράλληλα, τιμωρεί τη συνδρομή σε παράνομους μετανάστες, ακόμη και από νόμιμα διαμένοντες, με απώλεια του καθεστώτος νομιμότητας.
Σε ό,τι αφορά τις ΜΚΟ, θεσπίζεται νέο πλαίσιο λειτουργίας με στόχο την ενίσχυση της διαφάνειας. Απλοποιείται η διαδικασία εγγραφής στο μητρώο του υπουργείου, αλλά αυστηροποιούνται οι κυρώσεις για μέλη που εμπλέκονται σε διακίνηση, με πρόβλεψη πολυετών ποινών κάθειρξης, διαγραφής από το μητρώο και κατάργησης προνομιακών συμβάσεων, οι οποίες πλέον θα συνάπτονται αποκλειστικά μέσω διαγωνιστικών διαδικασιών.
Πολιτική αντιπαράθεση με φόντο το Αιγαίο
Η συζήτηση του νομοσχεδίου αναμένεται να εξελιχθεί σε πεδίο έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης, καθώς η τραγωδία της Χίου ρίχνει βαριά σκιά στις κυβερνητικές επιλογές και επαναφέρει τα κρίσιμα ερωτήματα για τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών, την ασφάλεια στη θάλασσα και την ισορροπία ανάμεσα στον ανθρωπισμό και την αυστηρή εφαρμογή του νόμου.
