Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έστειλε ξεκάθαρα μηνύματα προς την Τουρκία σε συνέντευξη στον ΣΚΑΪ, τονίζοντας ότι η επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια αποτελεί μονομερές και αναφαίρετο δικαίωμα της Ελλάδας.
Η μοναδική διαφορά που αναγνωρίζει η Αθήνα με την Άγκυρα αφορά την οριοθέτηση της ΑΟΖ και της υφαλοκρηπίδας, με ενδεχόμενη λύση μέσω διεθνούς δικαιοδοτικού οργάνου, υπό την προϋπόθεση ότι δεν αμφισβητείται η ελληνική κυριαρχία.
Τι δήλωσε για τον Τραμπ και τις σχέσεις με τις ΗΠΑ;
Σε ερώτηση αν επίκειται ταξίδι του Προέδρου Τραμπ στην Ελλάδα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε ότι δεν υπάρχει επίσημη ενημέρωση. Τόνισε, ωστόσο, ότι είναι κατανοητό η ελληνική κοινωνία να ανησυχεί για τη γενικότερη πορεία της χώρας και των διεθνών σχέσεων, ενώ τόνισε ότι η Ελλάδα έχει στρατηγική σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, η οποία είναι στο καλύτερο επίπεδο που υπήρξε ποτέ. Οι σχέσεις αυτές δεν περιορίζονται μόνο στον πρόεδρο Τραμπ αλλά εκτείνονται στο Κογκρέσο και τους υπόλοιπους πόλους εξουσίας.
Ελληνοτουρκικές σχέσεις και NAVTEX
Ο Πρωθυπουργός ανακοίνωσε ότι θα συναντηθεί με τον Τούρκο Πρόεδρο Ερντογάν πριν τις 15 Φεβρουαρίου, υπογραμμίζοντας ότι δεν χρειάζεται διαμεσολαβητής για να συζητήσουν διμερή ζητήματα. Τόνισε ότι η Ελλάδα έχει οικοδομήσει σημαντικά κεκτημένα, όπως μείωση παραβιάσεων στον εναέριο χώρο, συνεργασία στο μεταναστευτικό και γρήγορη βίζα για Τούρκους επισκέπτες στα νησιά. Το μείζον ζήτημα παραμένει η οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας, ενώ η Τουρκία δεν θα πρέπει να προσθέτει άλλα θέματα στο «μενού».
Αναφερόμενος στις NAVTEX, ο Πρωθυπουργός επανέλαβε ότι η Ελλάδα δεν χρειάζεται άδεια για έργα ηλεκτρικής διασύνδεσης και ότι οι τουρκικές NAVTEX έχουν παράνομο νομικό χαρακτήρα. Υπογράμμισε ότι η χώρα είναι διατεθειμένη για διάλογο εάν η Άγκυρα επιθυμεί να αφήσει αυτά τα κεφάλαια στο παρελθόν, αλλά δεν θεωρεί πιθανό να συμβεί άμεσα.
Casus belli και ευρωπαϊκή χρηματοδότηση
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επανέλαβε ότι όσο υπάρχει το casus belli, η Τουρκία δεν μπορεί να εκμεταλλευτεί ευρωπαϊκή χρηματοδότηση. Παράλληλα, τόνισε ότι η Ελλάδα κατάφερε να πείσει την Ευρώπη ότι οι τουρκικές διεκδικήσεις είναι αχρείαστες και άστοχες.
Χωρικά ύδατα και μονομερές δικαίωμα
Αναφερόμενος στα χωρικά ύδατα, ο Πρωθυπουργός υπενθύμισε ότι η Ελλάδα έχει ήδη επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στο Ιόνιο και ότι το δικαίωμα επέκτασης έως τα 12 μίλια είναι αναφαίρετο και θα ασκηθεί όταν οι συνθήκες το επιτρέπουν, χωρίς να απαιτείται έγκριση τρίτων. Τόνισε ότι η ελεύθερη ναυσιπλοΐα στο Αιγαίο δεν αφορά μόνο Ελλάδα και Τουρκία.
Διπλωματία, ενεργειακή στρατηγική και περιφερειακές συνεργασίες
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης σημείωσε ότι η Ελλάδα επενδύει παράλληλα στη διπλωματία και την ισχύ της. Υπογράμμισε τη σημασία των σχέσεων με Ισραήλ, Σαουδική Αραβία και Ινδία, ενώ τόνισε τον Κάθετο Διάδρομο ως στρατηγικό έργο ενεργειακής ασφάλειας, που ενισχύει τον ρόλο της χώρας στην Ευρώπη και στα Βαλκάνια.
Παράλληλα, εξήγησε ότι η υποστήριξη της Ελλάδας στην Ουκρανία βασίζεται τόσο σε αρχές διεθνούς δικαίου όσο και σε εθνικά συμφέροντα, ενώ η ανάδειξη της Ελλάδας σε κρίσιμο «παίκτη» στον ενεργειακό χάρτη πολλαπλασιάζει την ισχύ και τη σταθερότητα στην περιοχή.
Ολόκληρη η συνέντευξη:
Αλέξης Παπαχελάς: Κύριε Πρόεδρε, καλησπέρα. Ευχαριστώ καταρχήν για την ευκαιρία να κάνουμε αυτή τη συνέντευξη.
Θέλω να ξεκινήσουμε με τα εξωτερικά. Ζούμε σε έναν κόσμο ο οποίος αλλάζει και είμαστε και μία χώρα με πολλά ανοιχτά μέτωπα. Να ξεκινήσω λοιπόν με μια απλή ερώτηση: άκουσα χθες την Αμερικανίδα Πρέσβη στην Ελλάδα να λέει ότι «περιμένει τον Donald Trump στην Ελλάδα». Τον περιμένετε κάποια στιγμή σύντομα; Ξέρετε κάτι;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Δεν έχω κάποια επίσημη ενημέρωση αν επίκειται κάποιο ταξίδι του Προέδρου Trump στην πατρίδα μας, κ. Παπαχελά. Αυτά είναι ζητήματα τα οποία συζητιούνται πάντα, αλλά δεν έχω να σας πω κάτι περισσότερο επ’ αυτού.
Αυτό το οποίο μπορώ να σας πω είναι ότι σε αυτόν τον κόσμο, γεμάτο αβεβαιότητες, είναι απολύτως κατανοητό και η ελληνική κοινωνία να ανησυχεί για το πού πηγαίνουμε συνολικά ως χώρα, πού πηγαίνει η Ευρώπη, πώς διαμορφώνονται οι σχέσεις Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ηνωμένων Πολιτειών.
Κι ελπίζω να μας δοθεί η δυνατότητα να εξηγήσουμε με απλά λόγια ποια είναι η στρατηγική της χώρας μας και πώς μπορούμε να εκμεταλλευτούμε τα ιδιαίτερα πλεονεκτήματά μας ώστε να παραμείνουμε ένας πόλος σταθερότητας σε μία ταραγμένη περιοχή.
Αλέξης Παπαχελάς: Ξέρετε, υπάρχει μια συζήτηση στον κόσμο που λέει ότι ο Πρόεδρος Trump έχει μία σχέση με τον κ. Erdoğan, μιλάνε συχνά στο τηλέφωνο, και ότι αν τυχόν ερχόταν στην Ελλάδα ή γινόταν κάποια επίσκεψη δική σας, υπάρχει μια ανησυχία τι θα σήμαινε αυτό για μια αμερικανική μεσολάβηση. Συμμερίζεστε αυτές τις ανησυχίες;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Όχι, δεν συμμερίζομαι καθόλου αυτές τις ανησυχίες.
Θέλω, καταρχάς, να σας πω -το γνωρίζετε, εξάλλου, καλά- ότι η Ελλάδα έχει μια στρατηγική σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Προσωπικά γνωρίζω τον Πρόεδρο Trump από την εποχή της πρώτης θητείας του.
Οι στρατηγικές σχέσεις Ελλάδος και Ηνωμένων Πολιτειών βρίσκονται στο καλύτερο σημείο που ήταν ποτέ. Και πρέπει κάποιος να αντιληφθεί ότι όταν μιλάμε για στρατηγικές σχέσεις της Ελλάδος με τις Ηνωμένες Πολιτείες δεν αναφερόμαστε μόνο στις σχέσεις που έχουμε με τον Πρόεδρο Trump και το Γραφείο του, αναφερόμαστε και σε διαχρονικές και σταθερές σχέσεις που έχουμε με το Κογκρέσο και με τους υπόλοιπους πόλους εξουσίας στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Οι σχέσεις μας με την Τουρκία είναι αυτοτελείς. Θα έχω την ευκαιρία να βρεθώ στην Άγκυρα τις επόμενες εβδομάδες και σε καμία περίπτωση δεν θεωρώ -και νομίζω ότι αυτή την άποψη συμμερίζεται και η Τουρκία- ότι χρειαζόμαστε κάποιον επιδιαιτητή ή κάποιον διαμεσολαβητή για να συζητήσουμε ζητήματα τα οποία αφορούν τις δύο χώρες.
Αλέξης Παπαχελάς: Πότε θα βρεθείτε με τον κ. Erdoğan; Έχετε ημερομηνία;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Πριν τις 15 Φεβρουαρίου.
Αλέξης Παπαχελάς: Τώρα, να σας ρωτήσω, πού βρισκόμαστε εκεί; Είχαμε τον κ. Fidan λίγο πριν την Πρωτοχρονιά, ο οποίος έκανε μια δήλωση που λίγο-πολύ είπε ότι η Τουρκία είναι έτοιμη να συζητήσει και να προχωρήσει σε μια λύση στο Αιγαίο. Εσείς το βλέπετε κάτι εφικτό αυτό, εδώ που βρισκόμαστε;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Καταρχάς, κ. Παπαχελά, από τότε που υπογράψαμε πριν από δύο και πλέον χρόνια τη Διακήρυξη των Αθηνών, θεωρώ ότι έχουμε κάποια σημαντικά κεκτημένα τα οποία δεν πρέπει να τα αμελούμε… [η απάντηση συνεχίζεται]
Αλέξης Παπαχελάς: Όπως ξέρετε, τα δύο μεγάλα «αγκάθια» στις ελληνοτουρκικές σχέσεις είναι πάντα οι «γκρίζες ζώνες» και το θέμα της αποστρατικοποίησης. Βλέπετε εσείς κάποιο σημάδι, ενδεχομένως, αυτά να μπορούν να βγουν από το τραπέζι;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Θα το ήλπιζα, διότι για την Ελλάδα είναι θέματα τα οποία δεν υφίστανται… [η απάντηση συνεχίζεται]
Αλέξης Παπαχελάς: Όπως ξέρετε πριν λίγο καιρό βγήκε μία NAVTEX -στην αρχή νομίζαμε ότι είναι διεφτούς διάρκειας, το Υπουργείο Άμυνας της Τουρκίας διευκρίνισε ότι είναι επ’ αόριστον η ισχύς της- που λέει με πολύ σαφή τρόπο ότι στο Αιγαίο δεν θα επιτρέψει η Τουρκία κανενός είδους έρευνα χωρίς κάποιο συντονισμό. Εσείς πώς ερμηνεύετε αυτή τη NAVTEX;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Έχουμε την πάγιά μας θέση γι’ αυτές τις NAVTEX και για τον παράνομο νομικά χαρακτήρα τους…
Αλέξης Παπαχελάς: Άρα, στην περίπτωση της Κάσου δεν ήταν ότι εφάρμοσε αυτό το δόγμα η Τουρκία και γι’ αυτό σταμάτησε η έρευνα;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Όχι, σε καμία περίπτωση…
Αλέξης Παπαχελάς: Υπάρχει ένα ζήτημα, κατά καιρούς ακούω -και εσείς το έχετε πει το 2021, και οι Υπουργοί σας το λένε- για το δικαίωμα της Ελλάδας να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα. Μάλιστα, θυμάμαι το 2021 είχατε πει ότι μπορούμε και στην Κρήτη να το κάνουμε αυτό, αλλά θα επιλέξει η Ελλάδα τον χρόνο. Να ρωτήσω γιατί δεν το έχει κάνει η Ελλάδα -είτε στα ηπειρωτικά, να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα, είτε στην περίπτωση της Κρήτης- ή αν σκοπεύετε να το κάνετε;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Καταρχάς, η Ελλάδα επί αυτής της κυβέρνησης έχει ήδη επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στο Ιόνιο…
Αλέξης Παπαχελάς: Να ρωτήσω, όμως, αν υπάρχει στο μυαλό σας μια λύση για την Τουρκία, η οποία είναι εθνικά αποδεκτή, να το πω έτσι, και πολιτικά διαχειρίσιμη ταυτόχρονα.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Ναι, υπάρχει λύση η οποία μπορεί να συμφωνηθεί με την Τουρκία…
Αλέξης Παπαχελάς: Έχοντας γνώση, προφανώς, βαθιά του θέματος, υπήρχαν ευκαιρίες που χάσαμε για μια συμφωνία με την Τουρκία;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Σίγουρα στο παρελθόν, έχοντας μια πολύ καλή εικόνα…
Αλέξης Παπαχελάς: Μία σταθερά πλέον στην εξωτερική πολιτική της χώρας είναι η σχέση με το Ισραήλ. Υπάρχουν, βέβαια, τα θέματα για τα διλήμματα που έχει αντιμετωπίσει η χώρα λόγω του τι συνέβη στη Γάζα. Από την άλλη, μοιάζει να είναι μία σχέση η οποία προχωρά και βαθαίνει. Είναι η σχέση με το Ισραήλ ένας πολλαπλασιαστής ισχύος για τα ελληνικά συμφέροντα;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Οι σχέσεις με το Ισραήλ θέλω να θυμίσω ότι οικοδομήθηκαν από αρκετές προηγούμενες κυβερνήσεις…
Αλέξης Παπαχελάς: Για να κλείσω το θέμα των διμερών, να το πούμε έτσι, εξωτερικών θεμάτων, υπάρχει μία κριτική ότι ενδεχομένως το «τραβήξατε» πολύ με τη Ρωσία, ότι αυτό ήταν μία πολιτική που ακολουθήσατε κυρίως γιατί ήταν ο Πρόεδρος Biden στην εξουσία και ότι κάπως είναι μετέωρη αυτή η πολιτική τώρα, γιατί έχουν αλλάξει τα πράγματα και σε σχέση με την Ουάσιγκτον. Ποια είναι η απάντησή σας σ’ αυτό;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Καταρχάς, η στήριξη της Ουκρανίας ήταν μια θέση η οποία υποδείχθηκε όχι μόνο από την προσήλωση στις αρχές του Διεθνούς Δικαίου…
Αλέξης Παπαχελάς: Απλώς να διευκρινίσω κάτι γι’ αυτόν τον Κάθετο Διάδρομο. Είναι μία ιδιωτική συμφωνία, ένα ιδιωτικό deal να το πω έτσι, ή έχει και κάποια άλλη διάσταση;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Είναι ιδιωτικές συμφωνίες, αλλά θέλω να θυμίσω ότι υπάρχουν υποδομές οι οποίες είναι κρατικές…
Αλέξης Παπαχελάς: Πάμε λίγο στα εσωτερικά και μετά θα ξαναπάμε στις σχέσεις Ευρώπης – Αμερικής και τι ρόλο παίζει η Ελλάδα σε αυτό. Στα εσωτερικά να ξεκινήσω από τα πιο πρόσφατα. Υπήρξε μια μεγάλη «φασαρία», να το πω έτσι, γι’ αυτή τη διάταξη που πέρασε, που αφορούσε και την κα Κεφαλογιάννη. Το ερώτημα που έχω εγώ είναι ότι αντιλαμβάνεστε ότι ένας κόσμος είναι θυμωμένος, με την έννοια ότι είναι μια διάταξη η οποία πέρασε χωρίς διαβούλευση ουσιαστικά. Ήρθε, νομίζω, λίγο πριν τα μεσάνυχτα. Και ένας Υπουργός σας ήταν ο πρώτος πολίτης ο οποίος, εν πάση περιπτώσει, την χρησιμοποίησε. Αυτό πώς σας κάνει να νιώθετε;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Καταρχάς να αποσαφηνίσω ότι η διάταξη αυτή πέρασε από την κανονική νομοθετική διαδικασία…
Αλέξης Παπαχελάς: Όμως το γεγονός ότι υπάρχει μια κριτική που λέει ότι κάποιοι, εν πάση περιπτώσει, χρησιμοποιούν τη νομοθετική διαδικασία για να περάσουν μια διάταξη που τους αφορά…
Κυριάκος Μητσοτάκης: Μα η διάταξη ήταν μια διάταξη του Υπουργείου Δικαιοσύνης…
Αλέξης Παπαχελάς: Όχι, μένω πιο πολύ στο θέμα της καλής νομοθέτησης.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Κοιτάξτε, επειδή στην καλή νομοθέτηση έχουμε κάνει πολύ σημαντικά βήματα…
Αλέξης Παπαχελάς: Θα έχει κάποιες πολιτικές επιπτώσεις αυτό;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Όχι. Από τη στιγμή που θεωρώ ότι, σας είπα, ότι η διάταξη είναι μια διάταξη ορθή…
Αλέξης Παπαχελάς: Θέλω να σας ρωτήσω για την επάρκεια, αν θέλετε, την τεχνοκρατική, μερικές φορές της κυβέρνησης. Έχουμε δει στο παρελθόν, παραδείγματος χάρη στα Τέμπη, το είδαμε τώρα με την εναέρια κυκλοφορία, το έχουμε δει σε άλλες περιπτώσεις, ότι υπάρχουν παθογένειες οι οποίες έχουν μείνει ανέπαφες, και τις οποίες η χώρα κάποια στιγμή τις πληρώνει. Γιατί συμβαίνει αυτό; Είστε αρκετά χρόνια κυβέρνηση τώρα, γιατί αυτά τα πράγματα δεν τα πιάσατε, να το πω έτσι, πραγματικά να πείτε ότι «αυτά θα τα αλλάξουμε»;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Γιατί, πρώτον, αλλάζουμε πολλά από αυτά…
Αλέξης Παπαχελάς: Να μείνω σε αυτό και να σας ρωτήσω: προφανώς κάποιοι άνθρωποι ήρθαν πριν από έξι-εφτά χρόνια, σας είπαν «στον ΟΠΕΚΕΠΕ υπάρχει πρόβλημα», «στην εναέρια κυκλοφορία υπάρχει πρόβλημα«, «στα ΕΛΤΑ υπάρχει πρόβλημα», τέλος πάντων, παντού. Γιατί δεν τολμήσατε να τα αλλάξετε αυτά τα πράγματα νωρίτερα; Τι ήταν; Ήταν τόσο «βαθύ» το κομματικό κράτος εκεί, γι’ αυτό…
Κυριάκος Μητσοτάκης: Να τοποθετηθώ με ευθύτητα και για τα δύο θέματα τα οποία θίξατε…
Στη δε περίπτωση της εναέριας κυκλοφορίας, ναι, υπήρχε ένα συνδυασμένο πρόβλημα υποδομών, διοικητικό, τεχνοκρατικό. Και πάλι χρειάστηκε πολύ μεγάλη προσπάθεια για να αλλάξουμε την κατάσταση. Δεν είναι εύκολο, αλλά δεν σημαίνει ότι δεν προχωράμε. Σημαίνει ότι προχωράμε με σταθερά βήματα και με ασφάλεια, ώστε να μην προκαλέσουμε μεγαλύτερα προβλήματα.
Και στα ΕΛΤΑ, ξέρετε, η κατάσταση ήταν χρόνια προβληματική, αλλά εκεί πάλι προχωρήσαμε σε σημαντικές αλλαγές. Ουσιαστικά, η λογική είναι ότι οι παθογένειες δε λύνονται με μαγικό τρόπο από τη μία στιγμή στην άλλη. Χρειάζεται σχέδιο, επιμονή και πολιτική βούληση. Και αυτά τα τρία έχουμε δείξει ότι τα διαθέτουμε.
Αλέξης Παπαχελάς: Αν έπρεπε να δώσετε ένα «συνολικό» μήνυμα στους πολίτες για την κυβέρνηση σήμερα, τι θα λέγατε;
Κυριάκος Μητσοτάκης: Θα έλεγα ότι η κυβέρνηση αυτή, παρά τα προβλήματα και τις αντιξοότητες, έχει καταφέρει να βελτιώσει αισθητά τη λειτουργία του κράτους, να ενισχύσει την οικονομία, να διασφαλίσει την ασφάλεια της χώρας και να την τοποθετήσει σε ένα πιο ισχυρό γεωπολιτικό πλαίσιο.
Έχουμε δρόμο ακόμα, δεν έχουμε ολοκληρώσει τη μάχη με το παθογενές κράτος, δεν έχουμε λύσει όλα τα προβλήματα, αλλά έχουμε δημιουργήσει υποδομές και θεσμούς που επιτρέπουν να προχωρήσουμε πιο γρήγορα και με μεγαλύτερη ασφάλεια.
Η Ελλάδα κινείται, επενδύει, εκσυγχρονίζεται. Και σε όλα τα επίπεδα – οικονομικό, τεχνοκρατικό, γεωστρατηγικό – υπάρχει ένα σαφές σχέδιο για να παραδώσουμε μια χώρα πιο ισχυρή στα επόμενα χρόνια.
Αλέξης Παπαχελάς: Και τελευταία ερώτηση, πριν κλείσουμε. Πώς βλέπετε το 2030; Είναι ένας ορόσημος, όπως αναφέρατε, για τα 200 χρόνια από τη δημιουργία του ελληνικού κράτους.
Κυριάκος Μητσοτάκης: Το 2030 θέλω να είναι η χρονιά που η Ελλάδα θα έχει κλείσει όλα τα ανοιχτά ζητήματα του πελατειακού κράτους, θα έχει μια λειτουργική δημόσια διοίκηση, ένα σύγχρονο κράτος με αξιολόγηση, διαφάνεια και αποτελεσματικότητα.
Θέλω να είναι η χρονιά που η χώρα θα έχει αναδείξει πλήρως το γεωστρατηγικό της ρόλο, θα έχει ισχυρές Ένοπλες Δυνάμεις, θα έχει εξασφαλίσει ενεργειακή ασφάλεια και θα έχει ανοίξει δρόμους για την οικονομική ανάπτυξη, μέσα από συνεργασίες με χώρες όπως η Ινδία, το Ισραήλ, οι χώρες του Κόλπου και φυσικά η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το 2030 είναι η ευκαιρία να δείξουμε στους πολίτες ότι μπορούμε να συνδέσουμε την ιστορία με το μέλλον, ότι μπορούμε να λύσουμε χρόνια προβλήματα και να οικοδομήσουμε ένα κράτος που αξίζει στον πολίτη και στην πατρίδα.
