Η ιστορία του Frank Serpico, του έντιμου αστυνομικού της Νέας Υόρκης που πυροβολήθηκε στις 3 Φεβρουαρίου 1971 μετά την αποκάλυψη εκτεταμένης διαφθοράς στο NYPD, παραμένει σημείο αναφοράς για τη μάχη κατά της αστυνομικής διαφθοράς και για την κινηματογραφική απεικόνιση της ηθικής ακεραιότητας.
Η δημοσίευση της BBC το 1972 κατέγραψε τον «ευρέως διαδεδομένο» σαθρό πυρήνα της αστυνομίας της Μεγάλης Μήλου.
Πώς η πραγματικότητα έγινε ταινία
Το 1973 κυκλοφόρησε η ταινία Serpico, βασισμένη στο ομώνυμο μη μυθοπλαστικό βιβλίο του Peter Maas. Ο Al Pacino, φρέσκος από τον ρόλο του Michael Corleone στο The Godfather, υποδύθηκε τον Serpico, τον ιδεαλιστή αστυνομικό που αψήφησε την ομερτά του NYPD. Η ταινία απέδωσε το πείσμα του και τις συγκρούσεις με συναδέλφους που προέκυπταν από τη σταθερή του ειλικρίνεια.
Η πορεία του Serpico στην αστυνομία
Γιος Ιταλών μεταναστών, ο Serpico εντάχθηκε στο NYPD το 1959 με σκοπό να υπηρετήσει την κοινότητα. Το 1965 έγινε αστυνομικός πολιτικής περιβολής, προχωρώντας προς την ιδιότητα του ντετέκτιβ. Η σύγκρουση με τη διαφθορά ήταν αναπόφευκτη: υπήρχαν αστυνομικοί που αποσπούσαν μέχρι και 800 δολάρια μηνιαίως από παράνομες δραστηριότητες, με ανώτερους αξιωματικούς να παίρνουν το μερίδιό τους.
Το 1967 έγινε whistleblower, αποκαλύπτοντας τις παρανομίες στους ανωτέρους του, αντιμετωπίζοντας απειλές και εκφοβισμό. Στην προσπάθειά του τον στήριξε ο David Durk, συνάδελφος με νομική εκπαίδευση, οικογενειάρχης, που είχε επαφές σε υψηλά επίπεδα. Η διαφορά χαρακτήρων – Serpico μοναχικός και ανεξάρτητος – τον έκανε ακόμη πιο αμφιλεγόμενο στους συναδέλφους του.
Η αποκάλυψη της διαφθοράς
Το 1970, απογοητευμένοι και χωρίς επιλογές, Serpico και Durk απευθύνθηκαν στους New York Times, προκαλώντας εκρηκτικές αποκαλύψεις στην πρώτη σελίδα. Ο δήμαρχος John Lindsay όρισε ανεξάρτητη επιτροπή υπό τον δικηγόρο Whitman Knapp, ενώ ο Serpico παρέμενε σε ενεργό υπηρεσία.
Ο πυροβολισμός που συγκλόνισε την πόλη
Τον Φεβρουάριο του 1971, στη μοίρα να υπηρετεί στη μονάδα ναρκωτικών, ο Serpico πήγε σε διαμέρισμα στο Μπρούκλιν με τρεις συναδέλφους για μια πληροφορία για εμπόριο ναρκωτικών. Χτυπήθηκε στο πρόσωπο, ενώ σύμφωνα με New York Magazine, οι συνάδελφοι τον «άφησαν για νεκρό». Ένας κάτοικος του κτιρίου κάλεσε τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και τον μετέφεραν τελικά στο νοσοκομείο σε περιπολικό. Αργότερα, ένας από τους αστυνομικούς ομολόγησε ότι θα τον άφηνε να πεθάνει αν ήξερε ότι ήταν ο Serpico.
Η διαφθορά ως θεσμικό πρόβλημα
Το 1972, η BBC ανέφερε 1.600 δολοφονίες μέσα σε έναν χρόνο στη Νέα Υόρκη – περισσότερες από τον πόλεμο του Βιετνάμ. Ο David Taylor μίλησε για μια πόλη με «στατιστικά πολέμου», όπου η βία ήταν καθημερινότητα και η διαφθορά των αστυνομικών ευρέως γνωστή. Η Knapp Commission χαρακτήρισε τους περισσότερους διεφθαρμένους αστυνομικούς «grass-eaters», που δέχονταν μικρές δωροδοκίες, ενώ οι «meat-eaters», ένα μικρό ποσοστό, εκμεταλλεύονταν επιθετικά καταστάσεις για μεγάλα ποσά.
Ο William Phillips, μάρτυρας στις τηλεοπτικές ακροάσεις, αποδείχθηκε ότι είχε σκοτώσει δύο άτομα και εκτίει ποινή 32 ετών. Ο θάνατός του το 2023 συνοδεύτηκε από ερωτήματα για το αν ήταν δολοφόνος ή θύμα της «blue wall of silence».
Μια ηθική παρακαταθήκη
Ο Serpico, μερικώς κουφός στο ένα αυτί από τον πυροβολισμό, κατέθεσε στην επιτροπή, καλώντας τη διοίκηση να δημιουργήσει «ένα περιβάλλον όπου ο ανέντιμος φοβάται τον έντιμο». Ο Durk τόνισε ότι η διαφθορά καταστρέφει την ουσία της αστυνομικής επαγγελματικής ιδιότητας.
Η BBC κατέγραψε την απογοήτευση του σώματος: ο Captain Edward Rogers εξηγούσε ότι το 95% των έντιμων αστυνομικών στιγματίστηκε άδικα. Η Knapp Commission ανέτρεψε τη θεωρία των «σαπισμένων μήλων», δείχνοντας την έκταση της διαφθοράς σε ολόκληρο το σώμα.
Από την πραγματικότητα στον κινηματογραφικό μύθο
Ο Durk απεικονίστηκε στην ταινία με τον φανταστικό χαρακτήρα Bob Blair, ενώ ο Serpico αποχώρησε από την αστυνομία το 1972 και πέρασε ένα διάστημα στην Ελβετία. Η ταινία του Sidney Lumet το 1973 τον έκανε διάσημο: «Πολλοί από τους συναδέλφους του τον θεωρούσαν τον πιο επικίνδυνο άνθρωπο στη ζωή – έναν έντιμο αστυνομικό». Το 2003, το American Film Institute κατέταξε τον Frank Serpico στην 40η θέση των μεγαλύτερων ηρώων του αμερικανικού κινηματογράφου.
