Καθώς η κλεψύδρα μετρά αντίστροφα για τη συνεδρίαση του Ανωτάτου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας – Τουρκίας και τη συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, το κλίμα στην Αθήνα κάθε άλλο παρά αισιόδοξο είναι.
Κυβερνητικές πηγές περιγράφουν μια προσέγγιση «χαμηλών προσδοκιών», με την ελληνική πλευρά να κρατά –όπως λέγεται χαρακτηριστικά– «πολύ μικρό καλάθι» για τα αποτελέσματα της συνάντησης. Εάν αυτή, φυσικά, γίνει τελικά και δεν ματαιωθεί “λόγω εξελίξεων στο Ιράν”.
Η συγκυρία μόνο ευνοϊκή δεν θεωρείται, καθώς το τελευταίο διάστημα η Άγκυρα επανέρχεται σε γνώριμες πρακτικές κλιμάκωσης, από την αδιάκοπη έκδοση NAVTEX μέχρι την αναζωπύρωση των απαιτήσεων για αποστρατιωτικοποίηση νησιών του Αιγαίου και τη διεκδίκηση λόγου σε κάθε δραστηριότητα ανατολικά του 25ου μεσημβρινού. Για την Αθήνα, όλα αυτά συνιστούν σαφή ένδειξη ότι, παρά τη ρητορική περί «ήρεμων νερών», η Τουρκία δεν εγκαταλείπει τις μαξιμαλιστικές της θέσεις.
Οι τρεις «κόκκινες γραμμές» της ελληνικής αποστολής
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η ελληνική αποστολή μεταβαίνει στην Άγκυρα με απολύτως σαφείς και αυστηρές θέσεις. Σύμφωνα με τις υπάρχουσες πληροφορίες, οι τρεις «κόκκινες γραμμές» που θα τεθούν είναι αδιαπραγμάτευτες: καμία συζήτηση για ζητήματα εθνικής κυριαρχίας και διεθνούς δικαίου, μοναδική αναγνωρισμένη διαφορά ο καθορισμός υφαλοκρηπίδας και θαλασσίων ζωνών, και ρητή αναφορά στην τουρκική NAVTEX ως απαράδεκτη από ελληνικής πλευράς.
Η θέση αυτή αποτυπώθηκε με σαφήνεια και από τον υπουργό Εθνικής Άμυνας, Νίκο Δένδια, ο οποίος χαρακτήρισε τις διαρκείς NAVTEX χωρίς ουσιαστικό αντίκρισμα στο επίπεδο του διεθνούς δικαίου, σημειώνοντας ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να τις λαμβάνει σοβαρά και ότι η ίδια η Τουρκία το γνωρίζει. Κατά τον ίδιο, οι κινήσεις αυτές ερμηνεύονται κυρίως ως προϊόν εσωτερικών πολιτικών σκοπιμοτήτων της Άγκυρας.
Μήνυμα αποτροπής με φόντο την ευρωπαϊκή άμυνα
Δεν πέρασε απαρατήρητο, πάντως, ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης, στην εβδομαδιαία ανασκόπηση της κυβερνητικής δραστηριότητας στα social media, επέλεξε να αναδείξει το εξοπλιστικό πρόγραμμα της χώρας και τη συμμετοχή της Ελλάδας στο ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό εργαλείο SAFE. Η έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή του εθνικού αμυντικού σχεδίου ύψους 788 εκατ. ευρώ, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «Ετοιμότητα 2030», ερμηνεύεται από διπλωματικές πηγές και ως έμμεσο μήνυμα αποτροπής.
Το γεγονός ότι 19 εθνικά σχέδια έχουν ήδη λάβει έγκριση και αναμένεται η τελική επικύρωσή τους από το Συμβούλιο της ΕΕ, με τις πρώτες εκταμιεύσεις να τοποθετούνται χρονικά τον προσεχή Μάρτιο, ενισχύει –σύμφωνα με την Αθήνα– τη θέση της χώρας σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό πλαίσιο άμυνας και ασφάλειας.
Αυθημερόν επίσκεψη και τυπικός χαρακτήρας
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στο γεγονός ότι ο Έλληνας πρωθυπουργός θα μεταβεί στην Άγκυρα αυθημερόν. Σύμφωνα με πληροφορίες από το Μέγαρο Μαξίμου, η επιλογή αυτή αντανακλά τον τυπικό χαρακτήρα που επιδιώκει να δώσει η Αθήνα στη συνάντηση, αλλά και τη χαμηλή επένδυση προσδοκιών μετά και την ακύρωση της συνάντησης Μητσοτάκη – Ερντογάν στη Νέα Υόρκη, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ τον περασμένο Σεπτέμβριο.
Παρά ταύτα, οι δύο ηγέτες αναμένεται να επιχειρήσουν να προωθήσουν ορισμένα «περιφερειακά» διμερή ζητήματα, ώστε να μπορούν αμφότεροι να εμφανίσουν τον ελληνοτουρκικό διάλογο ως διαδικασία που παραμένει ζωντανή και με κάποιο απτό περιεχόμενο.
Χαμηλοί τόνοι και όρια που δεν μετακινούνται
Την ίδια στιγμή, κυβερνητικές πηγές ξεκαθαρίζουν ότι οποιαδήποτε απόπειρα της τουρκικής πλευράς να ανοίξει συζήτηση για θέματα όπως η εγκατάσταση ισραηλινής προέλευσης πυραυλικών συστημάτων στα νησιά του Αιγαίου θα απορριφθεί άμεσα. Για την Αθήνα, τέτοια ζητήματα εμπίπτουν αποκλειστικά στη σφαίρα της εθνικής κυριαρχίας και δεν αποτελούν αντικείμενο διαλόγου.
Η γενική γραμμή που διαφαίνεται είναι η διατήρηση χαμηλών τόνων και η αποφυγή περιττών εντάσεων, ώστε να μη διαταραχθούν περαιτέρω τα «ήρεμα νερά». Ταυτόχρονα, στην Αθήνα εκτιμούν ότι η πιο επιθετική ρητορική της Άγκυρας συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με εσωτερικές αντιφάσεις και πιέσεις που δέχεται ο Τούρκος πρόεδρος από το σκληροπυρηνικό τμήμα των πολιτικών του εταίρων.
Σε κάθε περίπτωση, το μήνυμα της ελληνικής πλευράς είναι σαφές: διάλογος, αλλά με σαφή όρια· συζήτηση, αλλά χωρίς εκπτώσεις σε ζητήματα κυριαρχίας. Και αυτό είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο η Αθήνα προσέρχεται στη συνάντηση με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
