Έναν νέο, ιδιαίτερα ενδιαφέροντα υποψήφιο εξωπλανήτη, με χαρακτηριστικά που θυμίζουν τη Γη αλλά και σημαντικές διαφορές, έφεραν στο φως επιστήμονες αναλύοντας εκ νέου δεδομένα από το διαστημικό τηλεσκόπιο Kepler της NASA, το οποίο έχει αποσυρθεί από το 2018.
Ο πλανήτης, με την ονομασία HD 137010 b, θεωρείται δυνητικά κατοικήσιμος, αν και –όπως όλα δείχνουν– πρόκειται για έναν από τους πιο ψυχρούς «γήινους» κόσμους που έχουν εντοπιστεί μέχρι σήμερα.
Ένας βραχώδης κόσμος σε απόσταση 146 ετών φωτός
Ο HD 137010 b φαίνεται να είναι ένας βραχώδης πλανήτης, ελαφρώς μεγαλύτερος από τη Γη, που περιφέρεται γύρω από ένα άστρο παρόμοιο με τον Ήλιο, σε απόσταση περίπου 146 ετών φωτός από το ηλιακό μας σύστημα. Η εκτιμώμενη περίοδος της τροχιάς του πλησιάζει το ένα γήινο έτος, στοιχείο που κέντρισε εξαρχής το ενδιαφέρον των αστρονόμων, καθώς παραπέμπει σε συνθήκες γνώριμες από τη Γη.
Η τροχιακή αυτή «ομοιότητα» καθιστά τον πλανήτη έναν από τους πιο ελκυστικούς υποψηφίους για μελλοντικές μελέτες, καθώς σπανίζουν οι εξωπλανήτες με τόσο γήινη χρονική κλίμακα περιφοράς γύρω από άστρα τύπου Ήλιου.
Στα όρια της κατοικήσιμης ζώνης
Σύμφωνα με τη μελέτη, ο HD 137010 b ενδέχεται να βρίσκεται στο εξωτερικό όριο της λεγόμενης κατοικήσιμης ζώνης του άστρου του – της περιοχής δηλαδή όπου, υπό τις κατάλληλες συνθήκες, θα μπορούσε να υπάρχει υγρό νερό στην επιφάνεια. Αν η εκτίμηση αυτή επιβεβαιωθεί, ο πλανήτης θα ανήκει σε μια εξαιρετικά περιορισμένη κατηγορία εξωπλανητών με ιδιότητες παρόμοιες με της Γης, οι οποίοι μάλιστα διέρχονται μπροστά από άστρα αρκετά κοντινά και φωτεινά ώστε να επιτρέπουν λεπτομερείς παρατηρήσεις.
Ένας παγωμένος κόσμος με πολλές αβεβαιότητες
Παρά τις ελπιδοφόρες ενδείξεις, τα διαθέσιμα δεδομένα αποκαλύπτουν και μια σαφώς λιγότερο αισιόδοξη εικόνα. Ο HD 137010 b λαμβάνει λιγότερο από το ένα τρίτο της ενέργειας που δέχεται η Γη από τον Ήλιο. Αν και το άστρο του μοιάζει με τον Ήλιο, είναι πιο ψυχρό και λιγότερο φωτεινό, γεγονός που μεταφράζεται σε εξαιρετικά χαμηλές θερμοκρασίες.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η μέση επιφανειακή θερμοκρασία του πλανήτη θα μπορούσε να φτάνει έως και τους -68 βαθμούς Κελσίου, χαμηλότερη ακόμη και από τη μέση θερμοκρασία του Άρη. Με αυτά τα δεδομένα, ο HD 137010 b μοιάζει περισσότερο με έναν παγωμένο, αφιλόξενο κόσμο, παρά με μια «δεύτερη Γη».
Μπορεί η ατμόσφαιρα να αλλάξει τα δεδομένα;
Ωστόσο, οι ερευνητές δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο οι πραγματικές συνθήκες να είναι λιγότερο ακραίες. Τα θεωρητικά μοντέλα δείχνουν ότι αν ο πλανήτης διαθέτει μια πυκνή ατμόσφαιρα, πλουσιότερη σε διοξείδιο του άνθρακα σε σχέση με τη Γη, θα μπορούσε να συγκρατεί περισσότερη θερμότητα, οδηγώντας σε ηπιότερο κλίμα.
Με βάση τους υπολογισμούς της ομάδας, υπάρχει περίπου 40% πιθανότητα ο HD 137010 b να βρίσκεται στη «συντηρητική» κατοικήσιμη ζώνη και 51% στη λεγόμενη «αισιόδοξη» κατοικήσιμη ζώνη. Παράλληλα, παραμένει εξίσου πιθανό το σενάριο να βρίσκεται τελικά εκτός κάθε ζώνης όπου θα μπορούσε να υποστηριχθεί υγρό νερό.
Υποψήφιος και όχι επιβεβαιωμένος πλανήτης
Προς το παρόν, ο HD 137010 b θεωρείται υποψήφιος εξωπλανήτης και όχι επιβεβαιωμένος. Η ανακάλυψή του βασίζεται σε μία και μοναδική παρατήρηση διέλευσης μπροστά από το άστρο του, που καταγράφηκε κατά τη δεύτερη αποστολή του Kepler (K2). Η διέλευση διήρκεσε περίπου 10 ώρες, χρόνος που επέτρεψε στους επιστήμονες να εκτιμήσουν την τροχιά του πλανήτη μέσω σύγκρισης με θεωρητικά μοντέλα.
Το στοίχημα των μελλοντικών παρατηρήσεων
Η επιβεβαίωση της ύπαρξής του, ωστόσο, δεν είναι εύκολη υπόθεση. Οι πλανήτες με τροχιές παρόμοιες με της Γης διέρχονται σπάνια μπροστά από τα άστρα τους, γεγονός που δυσκολεύει την επαναληπτική παρατήρηση. Οι επιστήμονες ελπίζουν ότι δεδομένα από το τηλεσκόπιο TESS της NASA ή το ευρωπαϊκό CHEOPS θα μπορέσουν να δώσουν πιο σαφείς απαντήσεις.
Αν όχι, η οριστική επιβεβαίωση ίσως χρειαστεί να περιμένει την επόμενη γενιά διαστημικών τηλεσκοπίων. Μέχρι τότε, ο HD 137010 b παραμένει ένας συναρπαστικός αλλά αινιγματικός υποψήφιος, που υπενθυμίζει πόσο λεπτή είναι η γραμμή ανάμεσα σε έναν κατοικήσιμο κόσμο και έναν παγωμένο, εχθρικό πλανήτη.
