Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Ινδία ολοκλήρωσαν έπειτα από μακρές και σύνθετες διαπραγματεύσεις μια ιστορική συμφωνία ελεύθερου εμπορίου, που δημιουργεί μια ζώνη 2 δισεκατομμυρίων ανθρώπων και επανακαθορίζει τις γεωοικονομικές ισορροπίες σε μια περίοδο έντονων διεθνών αναταράξεων
Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Ινδία κατέληξαν σήμερα σε μια φιλόδοξη και πολυεπίπεδη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου, η οποία χαρακτηρίστηκε από την πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ως «η μητέρα όλων των εμπορικών συμφωνιών». Η υπογραφή της συμφωνίας, παρουσία της φον ντερ Λάιεν και του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, επισφραγίζει μια διαπραγμάτευση που κράτησε περισσότερο από δύο δεκαετίες και αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα στο σημερινό γεωπολιτικό περιβάλλον.
Μια αγορά δύο δισεκατομμυρίων ανθρώπων
Σύμφωνα με την Κομισιόν, η συμφωνία δημιουργεί μια ζώνη ελεύθερου εμπορίου που καλύπτει περίπου το 25% του παγκόσμιου ΑΕΠ και σχεδόν το ένα τρίτο του παγκόσμιου εμπορίου. Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε ότι η μείωση των δασμών θα οδηγήσει σε ετήσια εξοικονόμηση περίπου 4 δισ. ευρώ για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, ενώ θα ενισχύσει την πρόσβαση της Ε.Ε. σε μια από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες αγορές παγκοσμίως.
Ο Ινδός πρωθυπουργός Ναρέντρα Μόντι έκανε λόγο για «τη μεγαλύτερη συμφωνία στον κόσμο», τονίζοντας ότι θα προσφέρει «πολυάριθμες ευκαιρίες» στα 1,4 δισ. κατοίκους της Ινδίας και στα εκατομμύρια των Ευρωπαίων.
Δραστική μείωση δασμών σε κομβικούς τομείς
Η συμφωνία προβλέπει σημαντική μείωση των ινδικών δασμών σχεδόν στο σύνολο των ευρωπαϊκών εισαγωγών. Ενδεικτικά, οι δασμοί στο κρασί μειώνονται από 150% στο 75% με την έναρξη ισχύος της συμφωνίας και σταδιακά έως το 20%, ενώ στο ελαιόλαδο καταργούνται πλήρως μέσα σε πέντε χρόνια. Οι δασμοί στα ζυμαρικά και τη σοκολάτα, που ανέρχονταν στο 50%, μηδενίζονται.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η μείωση των δασμών στα οχήματα, που από επίπεδα έως και 110% περιορίζονται σε ποσοστά που, σύμφωνα με τις Βρυξέλλες, μπορεί να φθάσουν ακόμη και το 10%, σηματοδοτώντας άνοιγμα μιας παραδοσιακά προστατευμένης αγοράς.
Προστασία ευαίσθητων αγροτικών τομέων
Σε αντίθεση με άλλες εμπορικές συμφωνίες που προκάλεσαν έντονες κοινωνικές αντιδράσεις, η συμφωνία με την Ινδία εξαιρεί κρίσιμους ευρωπαϊκούς αγροτικούς τομείς. Προϊόντα όπως το βόειο κρέας, το κοτόπουλο, το ρύζι και η ζάχαρη μένουν εκτός, ενώ όλες οι ινδικές εισαγωγές υποχρεούνται να συμμορφώνονται με τα αυστηρά ευρωπαϊκά πρότυπα υγιεινής και ασφάλειας τροφίμων. Το στοιχείο αυτό περιορίζει τις πιθανότητες μαζικών αντιδράσεων από τον αγροτικό κόσμο, όπως συνέβη με τη συμφωνία Mercosur.
Η αυτοκινητοβιομηχανία στο επίκεντρο
Ο κλάδος που αναμένεται να ωφεληθεί περισσότερο είναι η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία. Η σταδιακή μείωση των ινδικών δασμών δημιουργεί νέες προοπτικές για κατασκευαστές όπως η Volkswagen, η Renault και η Mercedes-Benz, σε μια αγορά με τεράστια δημογραφική δυναμική. Παράλληλα, η συμφωνία ενισχύει τη ρυθμιστική προβλεψιμότητα σε τομείς όπως τα εξαρτήματα αυτοκινήτων, τα χημικά και τα βιομηχανικά προϊόντα.
Η Ινδία ως εναλλακτική στην Κίνα
Για το Νέο Δελχί, η συμφωνία αποτελεί στρατηγικό εργαλείο διαφοροποίησης. Η Ινδία επιδιώκει να εδραιωθεί ως εναλλακτική βιομηχανική και εξαγωγική πλατφόρμα έναντι της Κίνας, αποκτώντας προνομιακή πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά για κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα, κοσμήματα, υποδήματα και φαρμακευτικά σκευάσματα. Η Ε.Ε., από την πλευρά της, βλέπει την Ινδία ως κρίσιμη πηγή τεχνολογιών, επενδύσεων και μελλοντικής ανάπτυξης.
Κινητικότητα εργαζομένων και στρατηγική συνεργασία
Ένα από τα πιο ευαίσθητα σημεία της συμφωνίας αφορά την κινητικότητα του εργατικού δυναμικού. Οι δύο πλευρές δρομολογούν νέο πλαίσιο συνεργασίας για τη διευκόλυνση της έλευσης ειδικευμένων Ινδών εργαζομένων και εποχιακών εργατών σε τομείς με ελλείψεις στην Ε.Ε., καθώς και για ανταλλαγές φοιτητών και ερευνητών. Παράλληλα, προωθείται συμφωνία ασφάλειας και άμυνας, με στόχο κοινές προμήθειες και ενίσχυση της στρατιωτικής συνεργασίας.
Ενόχληση στην Ουάσιγκτον
Η συμφωνία δεν πέρασε απαρατήρητη από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ κατηγόρησε την Ευρώπη ότι υπονομεύει τις αμερικανικές κυρώσεις κατά της Ινδίας για τις αγορές ρωσικού πετρελαίου, υπογραμμίζοντας ότι η Ουάσιγκτον έχει επιβάλει δασμούς 25% στο Νέο Δελχί. Η ευρωπαϊκή πλευρά, ωστόσο, επιμένει ότι η συμφωνία εντάσσεται σε μια στρατηγική διαφοροποίησης και ενίσχυσης της αυτονομίας της Ε.Ε.
Ένα γεωπολιτικό στοίχημα με πολλαπλές αναγνώσεις
Σε έναν κατακερματισμένο κόσμο, όπου ο εμπορικός πόλεμος και ο στρατηγικός ανταγωνισμός εντείνονται, η συμφωνία Ε.Ε. – Ινδίας αποτελεί σαφή πολιτική επιλογή υπέρ της πολυμέρειας και των ανοιχτών αγορών. Για τους υποστηρικτές της, συνιστά γεωοικονομική νίκη και αντίβαρο στην πίεση από ΗΠΑ και Κίνα. Για τους επικριτές της, εγείρει ερωτήματα για τις κοινωνικές και εργασιακές επιπτώσεις σε βάθος χρόνου. Το βέβαιο είναι ότι πρόκειται για μια συμφωνία με βαρύ αποτύπωμα, που ξεπερνά το εμπόριο και αγγίζει τον πυρήνα της νέας παγκόσμιας τάξης.
