Σε μια εκτενή, εφ’ όλης της ύλης συνέντευξη στο «Βήμα», ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης επιχειρεί να χαρτογραφήσει το πολιτικό τοπίο σε μια περίοδο έντασης, κόπωσης αλλά και στρατηγικών διλημμάτων.
Από τις αγροτικές κινητοποιήσεις και την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ έως τη συνταγματική αναθεώρηση, την αυτοδυναμία και τις διεθνείς ισορροπίες, ο κυβερνητικός αντιπρόεδρος υπερασπίζεται τις επιλογές της κυβέρνησης, ασκεί κριτική στην αντιπολίτευση και θέτει ως κεντρικό διακύβευμα την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης μεταξύ πολιτικού συστήματος και κοινωνίας.
Οι αγροτικές κινητοποιήσεις και τα όρια διαλόγου
Ο Κωστής Χατζηδάκης δηλώνει ότι δεν τον αιφνιδίασαν τα αιτήματα των αγροτών για ταχύτερη καταβολή των ευρωπαϊκών επιδοτήσεων και για ουσιαστική αντιμετώπιση των χρόνιων προβλημάτων του πρωτογενούς τομέα. Εκείνο που, όπως επισημαίνει, αποτέλεσε έκπληξη ήταν η άρνηση διαλόγου με τον Πρωθυπουργό, τη στιγμή που μέχρι τα μέσα Νοεμβρίου ο διάλογος με την κυβέρνηση εξελισσόταν κανονικά.
Αποδίδει αυτή τη στάση, αφενός, σε κομματικές στοχεύσεις μερίδας των συμμετεχόντων και, αφετέρου, σε μια λογική «υπερεγώ και τσαμπουκά» που, κατά την εκτίμησή του, υπονόμευσε το αρχικό κοινωνικό κεφάλαιο συμπάθειας των κινητοποιήσεων. Παρά την ένταση, υποστηρίζει ότι από αυτή την αναταραχή προέκυψε μια κρίσιμη μεταρρύθμιση: η μετάβαση των αρμοδιοτήτων από τον ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ και η υιοθέτηση ενός δικαιότερου συστήματος υπέρ των πραγματικών παραγωγών.
Ο ΟΠΕΚΕΠΕ, οι ευθύνες και η πολιτική αντιπαράθεση
Ειδική αναφορά γίνεται στην υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ, με τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης να αναγνωρίζει ευθέως ότι η κυβέρνηση δεν τα κατάφερε σε αυτόν τον τομέα, παραπέμποντας και στη δημόσια παραδοχή του ίδιου του Πρωθυπουργού. Τονίζει, ωστόσο, ότι η εξεταστική επιτροπή ανέδειξε μεν σοβαρές παθογένειες, αλλά δεν τεκμηρίωσε ζήτημα ποινικής ευθύνης για τους δύο υπουργούς που βρέθηκαν στο επίκεντρο.
Κατά τον Κ. Χατζηδάκη, η αντιπολίτευση, στην πράξη, δεν έθεσε ξεκάθαρα θέμα ποινικών ευθυνών, γεγονός που, όπως υποστηρίζει, συνιστά έμμεση αποδοχή της κυβερνητικής θέσης. Πρόκειται για μια ανάγνωση που αναδεικνύει το χάσμα ερμηνειών ανάμεσα σε κυβέρνηση και αντιπολίτευση, αλλά και τη δυσκολία μετατροπής της θεσμικής κριτικής σε συνεκτική πολιτική πρόταση.
Λαϊκισμός, θεσμοί και το αποτύπωμα της Ευρώπης
Στο ευρύτερο θεσμικό πεδίο, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης προειδοποιεί ότι ο λαϊκισμός δεν χρειάζεται ιδιαίτερη τροφοδότηση, καθώς, όπως λέει, τα κόμματα της αντιπολίτευσης «ρίχνουν διαρκώς λάδι στη φωτιά». Αντιπαραβάλλει σε αυτή την εικόνα τη βελτίωση, κατά την κυβερνητική εκτίμηση, της λειτουργίας της κυβέρνησης, της Βουλής και της Δικαιοσύνης από το 2019 και μετά, σημειώνοντας ότι οι αλλαγές αυτές αποτυπώνονται και στις εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Παράλληλα, αναγνωρίζει ότι υπάρχουν ακόμη σημαντικά περιθώρια προόδου και θέτει τη συνταγματική αναθεώρηση ως βασικό εργαλείο για μια «νέα μεταπολίτευση». Στο επίκεντρο αυτής της συζήτησης τοποθετείται το άρθρο 86, η επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης και η συνολική λειτουργία του πολιτικού συστήματος.
Αυτοδυναμία, συνεργασίες και το πολιτικό αδιέξοδο
Ο Κ. Χατζηδάκης επαναλαμβάνει ότι στρατηγικός στόχος της Νέας Δημοκρατίας παραμένει η αυτοδυναμία, εκτιμώντας ότι οι κυβερνήσεις συνεργασίας δεν έχουν αποδώσει τα προσδοκώμενα αποτελέσματα. Την ίδια στιγμή, θέτει ένα ρητορικό ερώτημα για το ποιος θα μπορούσε σήμερα να συνεργαστεί με ποιον, σε ένα κλίμα που χαρακτηρίζει τοξικό και εχθροπαθές.
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει στην ανάγκη συναινέσεων σε κρίσιμους τομείς, όπως η εξωτερική πολιτική, η άμυνα, η εκπαίδευση και η λειτουργία των θεσμών, επισημαίνοντας ότι εδώ και καιρό παραμένουν κενές θέσεις σε τρεις ανεξάρτητες αρχές. Για τον ίδιο, αυτό αποτελεί ένδειξη ενός πολιτικού συστήματος που δυσκολεύεται να λειτουργήσει συναινετικά ακόμη και στα αυτονόητα.
ΠΑΣΟΚ, εθνικός διάλογος και εκπαίδευση
Απαντώντας σε ερωτήσεις για τη στάση του ΠΑΣΟΚ, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης υποστηρίζει ότι το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης συχνά υπερβάλλει, αδικώντας τον εαυτό του και απομακρύνοντας τους ψηφοφόρους του. Παρά ταύτα, καλεί το ΠΑΣΟΚ να συμμετάσχει ενεργά στον διακομματικό διάλογο για το νέο λύκειο και το εθνικό απολυτήριο, δηλώνοντας ανοιχτός σε τροποποιήσεις των κυβερνητικών θέσεων ώστε να υπάρξει κοινή πρόταση.
Κόπωση, προσδοκία και το αφήγημα του 2030
Ο Κωστής Χατζηδάκης αναγνωρίζει ότι, στον έβδομο χρόνο διακυβέρνησης, υπάρχει κόπωση σε τμήμα της κοινωνίας. Υπογραμμίζει, ωστόσο, ότι η πολιτική στήριξη δεν βασίζεται στην ευγνωμοσύνη αλλά στην προσδοκία, και θέτει τρεις βασικές υποχρεώσεις για την κυβέρνηση: την εφαρμογή του προγράμματος, τη διαμόρφωση ενός ρεαλιστικού οράματος για την Ελλάδα του 2030 και την ανάδειξη της Νέας Δημοκρατίας ως της μόνης δύναμης με ρεαλιστική ατζέντα και στελέχη ικανά να διαχειριστούν τα βασικά προβλήματα της χώρας.
Παρελθόν, επιδόσεις και αυτοκριτική
Αναφερόμενος στους δύο πρώην πρωθυπουργούς της παράταξης, Κώστα Καραμανλή και Αντώνη Σαμαρά, αποφεύγει οποιαδήποτε προσωπική κριτική, επιλέγοντας να σταθεί στα μετρήσιμα αποτελέσματα της σημερινής διακυβέρνησης. Επικαλείται τη μείωση της ανεργίας από το 18% στο 8%, τη δημιουργία περίπου μισού εκατομμυρίου θέσεων εργασίας, την ενίσχυση της διεθνούς θέσης της χώρας και τις αμυντικές και ενεργειακές συμφωνίες.
Ταυτόχρονα, δεν αποφεύγει την αυτοκριτική, αναγνωρίζοντας λάθη, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την υπόθεση των επισυνδέσεων, την οποία εντάσσει στα ζητήματα θεσμικής ευθύνης.
Εκλογικά σενάρια και διεθνείς ισορροπίες
Σε ό,τι αφορά τα εκλογικά σενάρια, υπενθυμίζει ότι και πριν από τις εκλογές του 2023 η αυτοδυναμία δεν θεωρούνταν δεδομένη, ωστόσο η Νέα Δημοκρατία κατέγραψε ποσοστό 41%. Σε ενδεχόμενο ανάγκης συνεργασιών, ξεκαθαρίζει την πολιτική του απόσταση από τη λαϊκιστική δεξιά και την ακροδεξιά, υπογραμμίζοντας όμως ότι οι συνεργασίες προϋποθέτουν αμοιβαία διάθεση.
Στο διεθνές πεδίο, τονίζει ότι η Ελλάδα παραμένει σταθερά προσανατολισμένη στο διεθνές δίκαιο, χωρίς να παραγνωρίζει την ανάγκη συμμαχιών με ισχυρές χώρες, όπως οι ΗΠΑ και η Γαλλία, σε μια περίοδο γεωπολιτικής αστάθειας.
Πολιτική ως καθήκον και όχι ως δημόσιες σχέσεις
Κλείνοντας, ο Κωστής Χατζηδάκης μιλά σε πιο προσωπικό τόνο για τις «ακανθώδεις αποστολές» που έχει αναλάβει και το πολιτικό κόστος που αυτές συνεπάγονται. Δηλώνει ότι τον ενδιαφέρει, όταν αποχωρήσει από την πολιτική, να τον θυμούνται για συγκεκριμένες μεταρρυθμίσεις και όχι για δημόσιες σχέσεις, υπογραμμίζοντας ότι η πολιτική, πέρα από φιλοδοξία, είναι πρωτίστως ζήτημα εθνικού καθήκοντος και προσωπικής συνείδησης.
