Ο ήχος του τενόρου σαξοφώνου του έμοιαζε να κουβαλά ολόκληρη την ιστορία της αμερικανικής μουσικής. Με δύναμη, πειθαρχία, εσωτερική αναζήτηση και μια αδιάκοπη επιθυμία να ξεπεράσει τον ίδιο του τον εαυτό, ο Sonny Rollins έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 95 ετών, αφήνοντας πίσω του ένα κενό που δύσκολα μπορεί να καλυφθεί. Ο άνθρωπος που έμεινε στην ιστορία ως «Saxophone Colossus» δεν υπήρξε απλώς ένας κορυφαίος μουσικός. Υπήρξε μια σχολή σκέψης για το τι σημαίνει καλλιτεχνική αφοσίωση.
Η είδηση του θανάτου του έγινε γνωστή μέσα από ανακοίνωση στον επίσημο λογαριασμό του στα κοινωνικά δίκτυα. Ο θρυλικός σαξοφωνίστας πέθανε στο σπίτι του, στο Γούντστοκ της Νέας Υόρκης. Η απώλειά του σηματοδοτεί το οριστικό τέλος μιας γενιάς δημιουργών που διαμόρφωσαν τη μεταπολεμική τζαζ και επαναπροσδιόρισαν τα όρια του αυτοσχεδιασμού.
Ο άνθρωπος που αρνήθηκε να επαναλαμβάνει τον εαυτό του
Ο Σόνι Ρόλινς δεν αντιμετώπισε ποτέ τη μουσική ως πεδίο επιβεβαίωσης. Τη θεωρούσε πεδίο αναζήτησης. Γεννημένος το 1930 στο Χάρλεμ της Νέας Υόρκης, μεγάλωσε σε μια εποχή που η τζαζ άλλαζε μορφή με εκρηκτικούς ρυθμούς. Σύντομα βρέθηκε δίπλα σε γίγαντες όπως ο Charlie Parker, ο Thelonious Monk και ο Miles Davis, όμως δεν αρκέστηκε ποτέ στη λάμψη των συνεργασιών. Ήθελε να χτίσει τη δική του φωνή.
Τη βρήκε μέσα από έναν ήχο πυκνό, τολμηρό και αναγνωρίσιμο από τις πρώτες νότες. Η hard bop αισθητική βρήκε στο πρόσωπό του έναν από τους σημαντικότερους εκφραστές της. Ο Ρόλινς έγινε σημείο αναφοράς δίπλα σε μορφές όπως ο John Coltrane, ο Coleman Hawkins και ο Charlie Parker.
Το 1956 κυκλοφόρησε το άλμπουμ Saxophone Colossus. Ο τίτλος αποδείχθηκε προφητικός. Δεν περιέγραφε απλώς έναν δίσκο· περιέγραφε μια ολόκληρη καλλιτεχνική υπόσταση.
Η γέφυρα που έγινε εργαστήριο τελειότητας
Το καλοκαίρι του 1959, στο απόγειο της αναγνώρισής του, ο Σόνι Ρόλινς πήρε μια απόφαση που έμοιαζε αδιανόητη για έναν ήδη καταξιωμένο μουσικό. Απομακρύνθηκε από τα στούντιο, τις συναυλίες, τη δημοσιότητα.
Για περίπου δύο χρόνια ανέβαινε καθημερινά στη Γέφυρα Γουίλιαμσμπεργκ της Νέας Υόρκης.
Όχι για να αποδράσει.
Για να ξαναχτίσει τον εαυτό του.
Στο διαμέρισμά του δεν μπορούσε να εξασκηθεί χωρίς να ενοχλεί τους γείτονες. Στη γέφυρα, ανάμεσα στον αέρα, στα τρένα και στους ήχους της πόλης, βρήκε έναν ανοιχτό χώρο όπου μπορούσε να παίζει ασταμάτητα. Εκεί, μακριά από κοινό και προσδοκίες, έδωσε τη δική του προσωπική μάχη με την τελειότητα.
Ο Ρόλινς ένιωθε ήδη την πίεση μιας νέας γενιάς μουσικών. Ο Ornette Coleman και ο John Coltrane πειραματίζονταν με νέες μουσικές φόρμες και άλλαζαν την πορεία της τζαζ. Εκείνος δεν ήθελε να μείνει πίσω.
Έτσι χάθηκε.
Και ύστερα επέστρεψε.
«The Bridge»: Η επιστροφή ενός καλλιτέχνη που έμαθε να σωπαίνει
Όταν επέστρεψε στη δισκογραφία το 1962, ο Σόνι Ρόλινς είχε αλλάξει. Το άλμπουμ The Bridge αποτύπωσε αυτή τη μεταμόρφωση. Ήταν ώριμος, πιο στοχαστικός, πιο ανοιχτός στις δυνατότητες του αυτοσχεδιασμού.
Δεν σταμάτησε ποτέ να πειραματίζεται.
Πέρασε από τη free jazz, μελέτησε φιλοσοφία, αποσύρθηκε ξανά από τη δημόσια ζωή στα τέλη της δεκαετίας του 1960, ταξίδεψε στην Ινδία, αναζήτησε πνευματικές απαντήσεις. Για τον Ρόλινς η μουσική δεν ήταν επάγγελμα. Ήταν τρόπος κατανόησης του κόσμου.
Από τη τζαζ στα Rolling Stones
Το ευρύτερο κοινό εκτός της τζαζ γνώρισε τη χαρακτηριστική του υπογραφή μέσα από τη συμμετοχή του στο άλμπουμ Tattoo You των The Rolling Stones το 1981.
Το σαξόφωνό του στο τραγούδι Waiting on a Friend πρόσθεσε μια σχεδόν μελαγχολική διάσταση σε μια από τις πιο χαρακτηριστικές στιγμές της ροκ μουσικής.
Η τελευταία πράξη ενός ακούραστου μουσικού
Σε αντίθεση με πολλούς θρύλους της μεταπολεμικής τζαζ, ο Σόνι Ρόλινς έζησε αρκετά ώστε να δει τη δική του επιρροή να διατρέχει γενιές μουσικών.
Κέρδισε βραβεία Grammy, τιμήθηκε με το Εθνικό Μετάλλιο Τεχνών στις Ηνωμένες Πολιτείες και συνέχισε να δημιουργεί μέχρι τη δεκαετία του 2010. Η τελευταία του συναυλία δόθηκε το 2012. Το 2014 αποσύρθηκε οριστικά λόγω πνευμονικής ίνωσης.
Ακόμη και μακριά από τη σκηνή, παρέμενε ανήσυχος.
«Δεν θεωρώ ότι έχω μάθει όσα θέλω ακόμα», είχε πει το 2007.
Ίσως αυτή η φράση να συνοψίζει καλύτερα από οτιδήποτε άλλο τον άνθρωπο που αρνήθηκε να εγκλωβιστεί στη βεβαιότητα της ιδιοφυΐας.
Ο τελευταίος μεγάλος της χρυσής εποχής
Ο Σόνι Ρόλινς υπήρξε ένας μουσικός που δεν αρκέστηκε ποτέ στην επιτυχία. Κυνηγούσε διαρκώς κάτι βαθύτερο. Μια καλύτερη εκδοχή του ήχου του. Μια καθαρότερη σύνδεση με την τέχνη.
Ο θάνατός του στα 95 χρόνια κλείνει έναν ιστορικό κύκλο για την τζαζ. Οι ηχογραφήσεις του, όμως, εξακολουθούν να λειτουργούν σαν ζωντανά ντοκουμέντα δημιουργικής ανησυχίας.
Σαν μια υπενθύμιση ότι η μεγάλη τέχνη δεν γεννιέται μόνο από το ταλέντο.
Γεννιέται από την επιμονή να ψάχνεις συνεχώς πιο πέρα.
