Επίσημες προειδοποιήσεις, δικαστικά έγγραφα και μια κατάρρευση που δεν αιφνιδίασε κανέναν
Ενώ το πρόσφατο ολικό μπλακ άουτ στο FIR Αθηνών επιχειρείται επισήμως να αποδοθεί σε «ψηφιακό θόρυβο» και «παρωχημένη τεχνολογία», δικαστικά έγγραφα που έχουν περιέλθει σε γνώση του dikastiko.gr αποκαλύπτουν μια πολύ διαφορετική εικόνα. Τα προβλήματα δεν ήταν ούτε αιφνίδια ούτε άγνωστα. Αντιθέτως, ήταν πλήρως καταγεγραμμένα, επίσημα κοινοποιημένα και νομικά τεκμηριωμένα ήδη από το 2021.
Τα εξώδικα του 2021 και το χαμένο ραντάρ του εθνικού εναέριου χώρου
Σύμφωνα με εκθέσεις επίδοσης του Δεκεμβρίου 2021, η Ένωση Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας Ελλάδας είχε επιδώσει εξώδικες δηλώσεις τόσο στον Διοικητή της ΥΠΑ όσο και στον Υπουργό Υποδομών. Σε αυτές περιγραφόταν με σαφήνεια ένα εξαιρετικά σοβαρό περιστατικό: η απώλεια της εικόνας κάλυψης του κύριου ραντάρ σε ολόκληρο τον εναέριο χώρο για μιάμιση ώρα, στις 16 Δεκεμβρίου 2021.
Οι ελεγκτές δεν μιλούσαν απλώς για δυσλειτουργίες. Προειδοποιούσαν ότι η ασφάλεια των πτήσεων εξαρτάται από συστήματα που έχουν ξεπεράσει προ πολλού τα όρια της τεχνολογικής τους ζωής, καταγράφοντας μια κατάσταση που χαρακτήριζαν έκτακτη και επικίνδυνη.
Η επιλογή της δικαστικής οδού αντί του εκσυγχρονισμού
Αντί για άμεσες παρεμβάσεις, η πολιτεία επέλεξε τη σύγκρουση. Με την απόφαση 701/2021, το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών έκρινε την απεργία των ελεγκτών παράνομη και καταχρηστική, αποδεχόμενο την προσφυγή της ΥΠΑ. Η ουσία των καταγγελιών για την ασφάλεια των πτήσεων έμεινε εκτός συζήτησης.
Στην έφεση που ακολούθησε, οι εργαζόμενοι ανέπτυξαν ένα κεντρικό επιχείρημα: ότι δεν επρόκειτο για εργασιακή διεκδίκηση, αλλά για υποχρέωση προστασίας της ανθρώπινης ζωής, σε συνθήκες διοικητικής αδράνειας και συστηματικής αγνόησης υπηρεσιακών αναφορών.
Η στρατηγική της «αναρμοδιότητας» και η μετακύλιση ευθυνών
Στα δικαστήρια, το Δημόσιο επέμεινε σε μια σταθερή γραμμή άμυνας: ότι τα αιτήματα για εκσυγχρονισμό και προσλήψεις δεν ήταν σύννομα, καθώς δεν εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της ΥΠΑ ή του Υπουργείου, αλλά του Ελληνικού Κοινοβουλίου. Το επιχείρημα αυτό επαναλήφθηκε ακόμη και σε πρόσφατη έφεση του Μαΐου 2025.
Η επιλογή αυτή, όπως προκύπτει πλέον εκ των υστέρων, δεν ήταν απλώς νομική. Ήταν πολιτική. Και είχε συνέπειες. Η επίσημη γνώση των προβλημάτων ήδη από το 2021 καθιστά δύσκολο να υποστηριχθεί ότι το μπλακ άουτ του Ιανουαρίου 2026 ήταν ένα απρόβλεπτο τεχνικό ατύχημα.
Το πόρισμα του 2026 και η επιβεβαίωση των καταγγελιών
Το πρόσφατο πόρισμα για το συμβάν της 4ης Ιανουαρίου 2026 επιβεβαιώνει βασικούς ισχυρισμούς των ελεγκτών. Αναγνωρίζει την απουσία ουσιαστικών εγγυήσεων λειτουργίας του συστήματος, το διοικητικό αλαλούμ και την καθυστέρηση στη διάγνωση της βλάβης. Παραδέχεται, εμμέσως αλλά σαφώς, ότι η επιβολή του “zero rate” ήταν η μοναδική επιλογή που απέτρεψε σοβαρότερα ενδεχόμενα.
Οι ελεγκτές προειδοποιούν πλέον ότι με τις παρούσες υποδομές είναι πρακτικά αδύνατη η ασφαλής διαχείριση της αυξημένης θερινής εναέριας κυκλοφορίας, ζητώντας άμεση και ανεξάρτητη εκτίμηση ασφάλειας.
«Verba volant, scripta manent»: τα έγγραφα μένουν
Όπως επισημαίνει ο Δ. Βερβεσός, τα γεγονότα του 2026 δεν είναι μεμονωμένα. Αντίστοιχο περιστατικό είχε συμβεί ήδη το 2021, χωρίς να ακολουθήσουν οι αναγκαίες ενέργειες εκσυγχρονισμού. Αντί αυτών, η διοίκηση επέλεξε να αμφισβητήσει δικαστικά τις κινητοποιήσεις των ελεγκτών, ενώ τα κονδύλια για τον εκσυγχρονισμό –σύμφωνα με διεθνείς κανονισμούς– δεν επιβαρύνουν τον κρατικό προϋπολογισμό αλλά προέρχονται από τέλη υπερπτήσης των αεροπορικών εταιρειών.
Η υπόθεση του FIR Αθηνών δεν είναι απλώς ένα τεχνικό φιάσκο. Είναι ένα παράδειγμα του πώς η διοικητική αδράνεια, η μετακύλιση ευθυνών και η υποβάθμιση τεκμηριωμένων προειδοποιήσεων μπορούν να οδηγήσουν σε μια κρίση που, εκ των πραγμάτων, ήταν προαναγγελθείσα.
