Με μια κίνηση υψηλού συμβολισμού και έντονης πολιτικής φόρτισης, η ηγέτιδα της αντιπολίτευσης στη Βενεζουέλα, Μαρία Κορίνα Ματσάδο, δήλωσε ότι προσέφερε στον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, το μετάλλιο του Νόμπελ Ειρήνης που της απονεμήθηκε τον Δεκέμβριο, κατά τη διάρκεια συνάντησής τους στον Λευκό Οίκο.
Η χειρονομία, αν και θεσμικά άκυρη, αναδεικνύει τη στρατηγική σύμπλευση της αντιπολίτευσης της Βενεζουέλας με την Ουάσινγκτον και επαναφέρει στο προσκήνιο τη διαχρονική επιδίωξη του Τραμπ για το βραβείο.
Η Ματσάδο περιέγραψε στους δημοσιογράφους ότι εξήγησε στον Τραμπ τον ιστορικό παραλληλισμό που ήθελε να υπογραμμίσει. Θύμισε ότι πριν από δύο αιώνες ο στρατηγός Λαφαγιέτ είχε προσφέρει στον Σιμόν Μπολίβαρ ένα μετάλλιο με τη μορφή του Τζορτζ Ουάσινγκτον, το οποίο ο απελευθερωτής της Λατινικής Αμερικής κράτησε μέχρι το τέλος της ζωής του. Σε αυτό το πλαίσιο, παρουσίασε τη δική της χειρονομία ως μια αντιστροφή της ιστορικής αφήγησης: ο λαός του Μπολίβαρ προσφέρει, σήμερα, ένα μετάλλιο στον «κληρονόμο» του Ουάσινγκτον, αναγνωρίζοντας τη δέσμευσή του στην ελευθερία της Βενεζουέλας.
Η ίδια απέφυγε να διευκρινίσει αν ο Τραμπ αποδέχθηκε επισήμως την προσφορά, αφήνοντας ανοιχτό το ερώτημα αν επρόκειτο για μια καθαρά συμβολική πράξη ή για μια πολιτική δήλωση με αποδέκτη και το εσωτερικό ακροατήριο της Βενεζουέλας.
Το Νόμπελ, οι κανόνες και η πολιτική πραγματικότητα
Η νορβηγική επιτροπή των Νόμπελ είχε ήδη ξεκαθαρίσει, μετά την απονομή του βραβείου στη Ματσάδο, ότι το Νόμπελ Ειρήνης δεν μπορεί να ανακληθεί, να μεταβιβαστεί ή να μοιραστεί. Με άλλα λόγια, η προσφορά του μεταλλίου δεν έχει καμία νομική ή θεσμική ισχύ. Ωστόσο, στην πολιτική σημειολογία της χειρονομίας εδράζεται το πραγματικό της βάρος.
Το Νόμπελ υπήρξε διακαής πόθος του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος επανειλημμένα στο παρελθόν είχε εκφράσει τη δυσαρέσκειά του για το γεγονός ότι δεν τιμήθηκε για τις διεθνείς πρωτοβουλίες του. Η αφιέρωση του βραβείου από τη Ματσάδο, ήδη από την απονομή του, λειτούργησε ως έμμεση επιβεβαίωση αυτής της φιλοδοξίας.
«Υπέροχη χειρονομία», λέει ο Τραμπ
Λίγες ώρες μετά τη δημοσιοποίηση της δήλωσης της Ματσάδο, ο Αμερικανός πρόεδρος αντέδρασε μέσω του Truth Social, κάνοντας λόγο για «υπέροχη χειρονομία αμοιβαίου σεβασμού». Ο Τραμπ ευχαρίστησε δημοσίως τη Ματσάδο, υιοθετώντας τη δική της αφήγηση ότι το βραβείο συνδέεται με το έργο του υπέρ της ελευθερίας και της δημοκρατίας.
Η τοποθέτηση αυτή, πέρα από το προσωπικό στοιχείο, εντάσσεται και στη στρατηγική επικοινωνία του Λευκού Οίκου απέναντι στη Λατινική Αμερική, όπου η Βενεζουέλα παραμένει πεδίο γεωπολιτικής αντιπαράθεσης.
Πολιτικοί στόχοι και επόμενα βήματα
Η συνάντηση της Ματσάδο με τον Τραμπ ήταν η πρώτη τους κατ’ ιδίαν επαφή στον Λευκό Οίκο και, σύμφωνα με την ίδια, εξελίχθηκε «θαυμάσια». Η επίσκεψη εντάσσεται στην προσπάθειά της να διασφαλίσει ρόλο στη μελλοντική διακυβέρνηση της Βενεζουέλας, σε μια περίοδο όπου η αντιπολίτευση επιχειρεί να επανασυσπειρωθεί και να ανακτήσει διεθνή στήριξη.
Για τους επικριτές της, η κίνηση με το Νόμπελ συνιστά υπερβολική προσωποποίηση της πολιτικής και υπερβολική εξάρτηση από την εύνοια της Ουάσινγκτον. Για τους υποστηρικτές της, πρόκειται για μια ευφυή συμβολική πράξη που μεταφέρει το ζήτημα της Βενεζουέλας στο υψηλότερο δυνατό πολιτικό επίπεδο.
